Maine je po površini 39 državaSjedinjenih Američkih Država sa površinom od 85 788km², i 41 država po broju stanovnika sa 1 328 361, po podacima iz2010.[1]
Karta Maina
Jugoistočna granica države jeAtlantski ocean, sa sjeveroistoka graniči sakanadskom provincijomNew Brunswick a sa sjeverozapada sa provincijomQuebec, prema zapadu se graniči sa američkom saveznom državomNew Hampshire. Maine je dio Sjedinjenih Američkih Država, koji je u historiji bio poznat kao Nova Engleska. To je brežuljkasti kraj, razvedene kamenite obale, pokriven gustim šumama, prošaran pitoresknim rijekama. Do Maina se protežeApalačijski masiv koji na sjeveru zemlje ima najviši vrh na Planini Katahdin od 1 606 m, koji je najviši vrh u državi.[1] Najveće rijeke Maina su; Saint Croix, Penobscot, Kennebec i Salmon Falls. Maine je prošaran brojnim jezerima, kojih ima preko 1600, od kojih su najveća; Moosehead, Sebago, Chesuncook, Chamberlain i Veliki Rangeley.
Maine ima mješavinuVlažne kontinentalne klime - Dfb poKöppenovoj klasifikaciji klime, koja prevladava uz atlansku obalu i izrazitoKontinentalnu klimu po brdovitoj unutrašnjosti države. Zime su hladne, sa prosječnim temperaturama nižim od -3 °C, a ljeta kratka i topla, sa dosta kiša, tako da prosječna temperatura ne prelazi 22 °C.
Geološki se obala Maina formirala tokomledenog doba, tad je prilikom povlačenjaleda, nastalo stotine zaljeva, uvala i pitoresknih luka i oko dvije hiljadeotoka i hridi duž obale.
Prvobitni stanovnici na teritoriju današnjeg Maina bili potomci lovaca iz periodaLedenog doba, zvanicrveni ljudi zbog crvene gline koju su koristili za obilježavanje svojih grobova, od kojih najstariji datiraju od3 000 pne. Prije dolaska prvihEvropljana teren su nastanjivalaindijanskaplemena, od kojih su najbrojniji biliMicmaci iAbnakisi (Wabanakisi). Micmaci koji su živjeli po istočnom Mainu iNew Brunswicku bili su ratnički raspoloženi, za razliku od brojnijih Abnakisa koji su bili miroljubivi, i bavili se poljoprivredom i ribarstvom. Od nekadašnjih desetak plemena koja su živjela po Mainu danas su preostala samo četiri, to suPassamaquoddies kojih ima oko 1 500 u dva rezervata,Penoscotsi kojih ima oko 1 200 na Indijanskom otoku na rijeci Penobscot,Micmaci sa 482 pripadnika koji žive u okrugu Aroostook iMaliseetsi sa 554 pripadnika koji žive blizu Houltona.[3]
Pretpostavlja se da je pet stotina godina prije službenogKolumbovog otkrića Amerike, do obala Maina doplovioLeif Ericson sa posadom od tridesetVikinga. Isto se tako pretpostavlja da je iJohn Cabot,talijanski moreplovac u službiengleskog kraljaHenrika VII, doplovio do do obala Maina1498., iako ne postoje konkretni dokazi o tome. U16. vijeku višeevropskih brodova je nakratko posjetilo obale Maina, neki od njih su i pristajali zbog popravka i opskrbe.[3]
Prvo naselje u današnjem Mainu osnovala je1607. engleska kompanija (Plymouth Company) kod Pophama, to je bilo iste godine kada je osnovana kolonijaJamestown uVirginia, ali kako sekolonija Popham nije uspjela održati tokom surovih zima, Jamestown se smatra najstarijim naseljem uSAD.[3]
Tokom1620-ih osnovane su brojne engleske kolonije duž obale Maina, međutim zbog surove klime, siromaštva i napada indijanaca veći broj tih kolonija je uništen tokom narednih godina. Na početku17. vijeka samo se par kolonija uspjelo održati, u međuvremenu jeMassachusetts kupio veći dio zemlje Maina.
Pitanje konrole nad Mainom bilo je predmet spora i sukoba izmeđuEngleske iFrancuske tokom prve polovine18. vijeka. To razdoblje obilježili su brojni prepadi indijanaca na bijelačka naselja. Te napade podržavali suFrancuzi, koji su na taj način htjeli istjerati Engleze sa te teritorije. Prekretnica u tom sukobu bilo je zauzimanje francuskeUtvrde Louisburg uNovoj Škotskoj,1745. koju su zauzeli kolonisti izMassachusettsa predvođeni Williamom Pepperellom. Nakon tog je potpisan Mirovni sporazum uParizu1763. izmeđuBritanije i Francuske, na osnovu kog su se Francuzi odrekli pretenzija na taj teritorij. Smanjenje indijanskih napada polovinom18. vijeka i poklanjanje zemlje od strane Massachusetts doprinelo je porastu broja stanovnika Maina. Između1743. i [[1763. broj stanovnika se udvostručio od 12 000 na 24 000 stanovnika, do kraja18. vijeka broj stanovnika Maina je dosegao 150 000.[3]
Otpor novoj britanskoj poreznoj politici počeo je još1765. kad su lokalni patrioti zaplijenili porezne markice u tadašnjem Falmouthu (današnjiPortland), istovremeno su otpočeli i napadi na porezne službenike. Godinu dana nakon slavneBostonske čajanke, i u Mainu se odigrao sličan događaj kada je grupa gnjevnih patriota zapalila uskladišeni čaj u Yorku.[3] Nakon izbijanja oružanog sukoba u Lexingtonu i Concordu, stotine dobrovoljaca iz Maina priključilo se borbi za nezavisnost. Za tog rata zbilo se dosta borbi po unutrašnjosti Maina. Britanski brodovi su1775, pod komandomkapetana Henry Mowatta, bombardirali i spalili Falmouth. Time su Britanci htjeli kazniti građane zbog njihova suprotstavljanja britanskoj kruni. Prva pomorska bitka tokomAmeričke revolucije dogodila se u junu1775. kada je grupa američkih patriota pored Machiasa zarobila brodMargareta. Kasnije te godine grupa dobrovoljaca iz Maina pridružila sepukovniku Benedictu Arnoldu na njegovom dugom maršu kroz šume sjevera u napad naQuebec. Prilikom pokušaja američke mornarice da1779. zauzme britansku utvrdu Castine došlo je do najkrvavije pomorske bitke tokom Američke revolucije. Maine je za vrijeme Američke revolucije podnio velike žrtve, oko hiljadu ljudi je poginulo, trgovina je zamrla, glavni grad je sravnjen sa zemljom, a troškovi Maina bili su veći nego u kasnijemAmeričkom građanskom ratu.[3]
Nakon Američke revolucije pojedini kolonisti iz unutrašnjosti Maina počeli su tražiti da se odcijepe odMassachusettsa, tome su se protivili bogati i utjecajni trgovci iz primorskih gradova. Od nezavisnosti Maina vjerojatno ne bi bilo ništa, da nije došlo do svađe ukongresu okoMissourija i pitanja hoće li on bitirobovlasnička država ili ne? Taj sukob koji je bio na neki način uAmerički građanski rat riješen je takozvanim Missouri kompromisom15. marta1820. tako da jeMissouri postao robovlasnička država, ali da se održi ravnoteža između sjeveroistočnih država koje su bile protiv robovlasništva i južnih za robovlasništvo, - Main je izdvojen izMassachusettsa i proglašen 23. saveznom državomSjedinjenih Američkih Država.[3] Prilikom stupanja u Uniju Maine je imao skoro 300 000 stanovnika, u devet okruga i 236 naselja. Prvi guverner Maina bio je William King, ugledni trgovac i brodograditelj. Za privremeni glavni grad odabran jePortland, koji je to bio do1832. kad je glavni grad postaoAugusta.[3]
Granica između američkog Maina i britanskogNew Brunswicka ostala je predmet trvenja i čarki i nakonAmeričke revolucije. Sukob je trajao sve do1839., kada je zapretila opasnost od izbijanja ponovnog rata. Britanci su mobilizirali vojsku od nekoliko stotina vojnika izQuebeca, na to je američkikongres odgovorio tako da je odobrio 10 000 000 dolara za vojne troškove, a Maine je mobiliziro oko 50 000 vojnika. Kongres je ipak poslao general-majora Winfielda Scotta da pokuša spriječiti sukob, on je uspio smiriti obje strane. Nakon tog su američki državni sekretar Daniel Webster i engleskog specijalni ministar lord Ashburton potpisali1842. sporazum, kojim je konačno riješeno pitanje sjeveroistočne granice Maina.[3]
Nakon dobijanja statusa savezne države došlo je do razvoja rudarstva i industrije što je dovelo do snažnijeg ekonomskog rasta, pored prerade drvne građe, procvat je doživjelo ribarstvo i brodogradnja. Nikle su brojnemanufakture sa strojevima koje je pokretala voda uzduž najvećih rijeka. Maine je u tom dobu bio značajni proizvođačtekstila,papira i proizvoda od kože. Razvila se ipoljoprivreda, ali ona je doživljavala velike turbulencije zbog čestih promjena cijena.Maine je bio prva zemlja na svijetu u kojoj je osnovano Društvo totalne apstinencije uPortlandu1815.[3], to društvo borilo se za apsolutnu zabranu proizvodnje i konzumacijealkohola. Pod vodstvom Neal Dowa, koga su zvali Otacprohibicije društvo je uspjelo da se u Mainu uvede zabrana proizvodnje i točenjaalkohola1851.[3]
Pored borbe za prohibiciju, Maine je bio i uporišteabolicionista oni su osnovali svoje udruženje ravno 25 godina prijeAmeričkog građanskog rata. Maine je značajno doprinio vojsci Unije, kojoj je dao 73 000 vojnika, od kojih je oko 10 % poginulo.[3] Dvagenerala iz Maina su se istakla tokom ovog rata; Oliver Otis Howard koji se istakao u bitkama kodGettysburga i Bull Runa i Joshua L. Chamberlain u Bitci kod Little Round Topa. Chamberlain je bio komandant jedinice Unije kojoj se predao generalRobert Lee kod Appomattoxa. Nakon rata izabran je za guvernera Maina. Oba generala cijenila su obrazovanje pa je Howard osnovao Univerzitet Howard i bio je njegov prvi predsednik, dok je Chamberlain bio predsednik Koledža Bowdoin.[3]
Tokom ovog razdoblja pojavio se James G. Blaine koji je postao najznačajnija politička ličnost Maina u19. vijeku. On je vladao Mainom od sredine1860-ih do kraja vijeka, ali i federalnom američkom politikom, jer je bio predsjednikkongresa, uticajan senator i u tri mandata državni sekretar. Kandidirao se za predsjednika na izborima1884., kao kandidat republikanaca, ali je izgubio od demokratskog kandidataGrovera Clevelanda.[3]
Treći značajni političar iz tog razdoblja bio je Thomas B. Reed kongresmen tokom poslednje četvrtine19. vijeka. Tri puta je bio predsjedavajućikongresa, poznat po oštrini i odlučnosti da progura zakone do kojih mu je stalo, pa je dobio nadimakCar Reed.[3]
Nakon velikih pronalazaka koji su omogućili proizvodnjuelektrične energije1890-ih, po Mainu je počela gradnjahidroelektrana, na rijekama Androscoggin, Kennebec, Penobscot i Saco. I tokom20. vijeka nastavio se rast industrijske proizvodnje, tad su se otvarale tvorniceceluloze ipapira, umjesto tekstilnih tvornica koje su se počele seliti na jug.[3]
Velike farme na kojima se dotada uzgajaokrumpir, i uzgajalipurani ikrave, postepeno su podjeljene na brojne manje. Velika ekonomska kriza tokom1930-ih odrazila se i na ekonomiju Maina. Od druge polovice20. vijeka Maine je ušao u recesiju, koja praktički traje do danas.
Uz povremene kratke prekide, Mainom vladaju republikanci, gotovo punih 100 godina, od osnivanja partije1854. do izbora demokrate Edmund S. Muskiea zaguvernera1954. Muskie i mala grupa mladih naprednih ljudi je uspela da Maine pretvori u pravu dvopartijsku saveznu državu. Muskie je1958. postao američkisenator, i predvodnik ekološke borbe, stručnjak za zakonodavstvo i kontrolu budžeta. Na Američkim predsjedničkim izborima1968. bio je kandidat za potpredsednika u kampanjiHuberta Humphreya, a četiri godine kasnije bio je jedan od glavnih demokratskih kandidata za predsjednika. Američki predsjednikJimmy Carter postavio ga je1979. za državnog sekretara.[3]
Danas se privreda Maina uglavnom bazira na uslugama, nekad snažna proizvodnja papira, danas se radikalno smanjila. Uz usluge stanovništvo se bavi ribarstvom, rudarstvom, poljoprivredom i eksploatacijom šuma. Maine stoji na raskršću između očuvanja prirode i ponovnog snažnog industrijskog razvoja, koji ne bi trebao ići na štetu okoliša.[3]
