Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


مواد ڏانھن هلو
وڪيپيڊيا
ڳولا

جارجيا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Country in Caucasus; bridges Europe, Asiaسانچو:SHORTDESC:Country in Caucasus; bridges Europe, Asia
جارجيا
Georgia

საქართველო
(ساڪارتويلو)
Flag of جارجياGeorgia
{{{coat_alt}}}
جھنڊونِسبتي نشان
شُعار: 'ძალა ერთობაშია
زالا ايرتوباشيا
"اتحاد ۾ طاقت آهي"
ترانو: თავისუფლება
تاويسپليبا
"آزادي"
گادي جو هنڌتبليسي
41°43′N44°47′E /41.717°N 44.783°E /41.717; 44.783
دفتري ٻوليونجارجيائي ٻولي
تسلیم ٿيل مقامي  ٻوليونابخازي ٻولي[lower-alpha 1]
نسلي گروھ(2014[a])
  • 86.8% جارجيائي
  • 6.2% آزربائيجاني
  • 4.5% آرمينيائي
  • 0.7% روسي
  • 2.1% ٻيا
مذهب(2014)* 87.3% عيسائيت
  • 10.7% اسلام
  • 2.00% بيا
مقامي آباديجارجيائي
حڪومتوحداني پارلياماني جمهوريه
 صدر
ميخائيل ڪاويلاشولي[lower-alpha 2]
 وزيراعظم
اراڪلي ڪوباکز[lower-alpha 2]
 پارليامينٽ جو چيئرپرسن
شيلواپاپواشولي[lower-alpha 2]
مقننهپارليامينٽ
قيام جي تاريخ
 ڪولچس ۽ آئيبيريا
13هين صدي قبل.م. کان 580 عيسوي تائين
 ابخازيا جي بادشاهت ۽ آئيبيرين جي بادشاهت
786–1008ع
 جارجيا جي حدود اتحاد
1008ع
 ٽي حصن ۾ تقسيم
1463–1810ع
 روسي سلطنت جو الحاق
12 سيپٽمبر، 1801ع
 روسي سلطنت کان آزادي
26 مئي، 1918ع
 روسي فوج جو حملو
12 فيبروري، 1921ع
 جارجيائي سوشلسٽ سوويت جمهوريه
25 فيبروري، 1991ع
 روس کان آزادي
26 دسمبر، 1991ع
 موجوده آئين
24 آگسٽ، 1995ع
پکيڙ
 جملي
69٬700 km2 (26٬900 sq mi)(119th)
آبادي
 2024ع اندازو
3,694,608 (فطري واڌارو)(129th)
 2014ع مردم شماري
3,713,804 (فطري واڌارو)
  گھاٽائي
57.6 /km2 (149.2 /sq mi)(137th)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد)2025 لڳ ڀڳ
 ڪل
$113.583 billion[a][7](99th)
 في سيڪڙو
$30,749[7](70th)
جِي. ڊي. پي (رڳو نالي ۾ )2025 لڳ ڀڳ
 ڪل
$35.353 billion[a][7](106th)

جارجيا (Georgia) جارجيا اوڀر يورپ ۽ اولهه ايشيا ۾ هڪ ملڪ آهي. اهو قفقاز علائقي جو حصو آهي. اها اولهه ۾ ڪاري سمنڊ، اتر ۽ اتر اوڀر ۾روس، ڏکڻ اولهه ۾ترڪي ۽آرمينيا ۽ ڏکڻ اوڀر ۾آذربائيجان سان ڳنڍيل آهي. جارجيا 69،700 چورس ڪلوميٽر (26،900 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ان جي آبادي 37 لک آهي، جنهن مان ٽيون حصو گاديءَ ۽ سڀ کان وڏي شهر،تبليسي ۾ رهي ٿو. جارجيائي، جيڪي علائقي جا رهاڪو آهن، ملڪ جي آبادي جو اڪثريت آهن.

جارجيا هڪ نمائندي جمهوريت آهي جيڪا هڪ وحداني پارلياماني جمهوريه جي طور تي سنڀالي ويندي آهي. اهو هڪ ترقي پذير ملڪ آهي جنهن ۾ هڪ تمام گهڻو انساني ترقي جو انڊيڪس ۽ هڪ ابھرندڙ مارڪيٽ معيشت آهي. 2003 کان وٺي وسيع معاشي سڌارن جي نتيجي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ آزاد ڪاروباري موسمن مان هڪ، وڌيڪ معاشي آزادي ۽ شفافيت، ۽ GDP جي واڌ جي تيز ترين شرحن مان هڪ آهي. 2018 ۾، جارجيا ڀنگ کي قانوني قرار ڏيڻ وارو ٻيو ملڪ بڻجي ويو، ۽ اهو ڪرڻ وارو پهريون اڳوڻو سوشلسٽ رياست بڻجي ويو. جارجيا ڪيترن ئي بين الاقوامي تنظيمن جو ميمبر آهي، جن ۾ ڪائونسل آف يورپ، يورو ڪنٽرول، بي ايس اي سي، جي يو اي ايم، انرجي ڪميونٽي شامل آهن. ايسوسيئيشن ٽريو جي حصي جي طور تي، جارجيا يورپي يونين ۾ ميمبرشپ لاءِ سرڪاري اميدوار آهي. آڪٽوبر 2024 کان وٺي، جارجيا هڪ گهري سياسي بحران ۾ ٻڏي ويو آهي.


تاريخ

[سنواريو]

اوڀر يورپ ۽ ڏکڻ ايشيا جي وچ تي آهي.جيڪو اڳ ۾ روس جي رياست هو، سوويت يونين جي ٽُٽڻ بعد، هن ملڪ پنهنجي الڳ حيثيت قائم ڪئي. هن ملڪ جو نالو، بادشاهه جارج جي نسبـت سان ’جارجيا‘ رکيو ويو آهي. پٿر جي قديم ثقافتي دور ۾ جارجيا ۾ انساني آبادي ٿي، جيڪي ڌڻ چاريندا هئا ۽ پوک ڪندا هئا. 9 صدي ق. م ۾ جارجيا يونان جي ڪالوني ٿيو، جنهن کان پوءِ اڳتي هلي هڪ سلطنت جي شڪل اختيار ڪيائين. 65 صدي ق. م ۾ رومن ايمپائر جو حصو ٿيو. 337ع ۾ عيسائي رياست ٿي ويو. جارجيا جي اتر ۾ روس، اوڀر ۾ آذربائيجان، ڏکڻ ۾آرمينيا ۽ ترڪي، اولهه ۾ ڪارو سمنڊ (Black Sea) آهن. جارجيا جي ڪل پکيڙ 69700 چورس ڪلوميٽر (26900 چورس ميل) ۽ آبادي 55 لک جي لڳ ڀڳ آهي. جارجيا جي گاديءَ جو هنڌ تبليسي (Tiblisi) آهي، جنهن جي آبادي 13 لک آهي. جارجيا جو سڀ کان مٿانهون هنڌ مائونٽ شکارا آهي، جنهن جي اوچائي 5068 ميٽر آهي. هتان جي سرڪاري ٻولي جارجين آهي، جڏهن ته روسي، آرميني ۽ آذري ٻوليون پڻ ڳالهايون وڃن ٿيون. جارجيا جي هر علائقي جي آبهوا مختلف آهي. هتي اڪثر علائقن ۾ موسم خوشگوار رهي ٿي. ماڻهو ڳاڙهي ۽ اڇي چمڙيءَ وارا آهن. جارجيا ڪاڪيشئن جبلن جي وچ ۾ آهي. هن ۾ ٻه خودمختيار جمهوري رياستون ابخازيا ۽ اجاريا ۽ هڪ خودمختيار علائقو ڏکڻ اوستيا به شامل آهي. ملڪ جو وڌيڪ علائقو جابلو آهي. جنهن ۾ ٽيون حصو ٻيلن جي ڪاٺ سان ڀريل آهي. ڪاڪيشيا جي عظيم جبلن جارجيا جي اترئين حصي کي گهيري رکيو آهي. جڏهن ته ننڍا ڪاڪيشئن جبل ڏاکڻيئن حصي ۾ آهن. انهن جبلن جي بلندي 3000 ميٽرن تائين آهي. ڪورا (Kura) ۽ ريوني (Rioni) ٻه وڏا درياهه آهن، جيڪي هڪ ٻئي جي مخالف رخ ۾ وهن ٿا. اتر اوڀر ۾ ڪاڪيشئن جبل هن کي روس کان ڌار ڪن ٿا. تبليسي ڪورا درياهه جي ڪناري تي آهي. هن ملڪ جي مکيه زرعي پيداوار چانهه، کٽا ميوا، ڪڻڪ، تماڪ، ڀاڄيون، انگور، گدرا ۽ پٽاٽا آهن. جڏهن ته مکيه صنعتن ۾ موٽر انڊسٽري، فولاد، اسٽيل، سيمينٽ، گاڏيون، ٽيڪسٽائيل، پن بجلي، فوڊ پيڪنگ، شراب، تماڪ ۽ چانهه جون شيون شامل آهن. 1510ع ۾ ترڪن قبضو ڪري جارجيا کي سوگهو ڪيو، جن کان 1752ع ۾ شاهه سولومن پهرين کسي ورتو. ان کان پوءِ روس قابض ٿيو. 50 سالن تائين جارجيا مڪمل طور تي ڪميونسٽ اثر هيٺ ۽ سوويت يونين جي قبضي ۾ رهيو. 13 جنوري 1990ع تي آزاديءَ لاءِ تحريڪ زور ورتو ته آزاديءَ لاءِ ريفرينڊم ٿيو، جنهن ۾ 99 سيڪڙو ووٽرن USSR کان آزاديءَ لاءِ ووٽ ڏنو. جارجيا هڪ آزاد خودمختيار جمهوري ملڪ آهي. هتي صدارتي طرز جي حڪومت آهي. هن ملڪ يارهين ۽ ٻارهين صديءَ ۾ بادشاهه ڊيوڊ ۽ راڻِي تمر جي اڳواڻيءَ ۾ سياسي ۽ اقتصادي حوالي سان وڏي ترقي ڪئي. جنهن کان پوءِ 19هين صديءَ ۾ هيءُ ملڪ روس کان الڳ ٿيو. هن ملڪ جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 9 اپريل 1991ع آهي ۽ گڏيل قومن جي اداري (UNO) جي ميمبرشپ 31 جولاءِ 1992ع کان مليل اٿس. جارجيا هن وقت NATO ۽ يورپي يونين جو ميمبر به آهي. ان کان سواءِ هيءُ ملڪ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن ۽ يورپ ۾ قائم ڪيل سيڪيورٽي تنظيمن جو پڻ ميمبر آهي. سنڌ جي مشهور ليکڪ مرزا قليچ بيگ جا وڏا اصل ۾ جارجيا جا هئا. اهو ئي سبب آهي، جو مرزا صاحب جي خاندان کي ’گرجي مرزا‘ چيو ويندو آهي ۽ جڏهن ايران ۽ روس جي وچ ۾ جنگ لڳي ته ان جنگ ۾ مرزا خسرو جو پيءُ مارجي ويو ۽ مرزا خسرو ايراني سپهه سالار حاجي محمد ابراهيم وٽ اچي پهتو. بهرحال فتح علي شاهه پنهنجي وزير ملا محمد اسماعيل هٿان مرزا خسرو (مرزا قليچ بيگ جو نانو) ۽ مرزا سڊني (مرزا قليچ بيگ جو پيءُ) مير ڪرم علي خان ٽالپر لاءِ موڪليا، هنن مان مرزا خسرو بيگ کي مير ڪرم علي خان ٽالپر پنهنجو پٽ ڪري رکيو. مرزا قليچ بيگ پنهنجي خاندان بابت هڪ تاريخي ڪتاب ’گرجي نامه‘ لکيو هو، جيڪو مرزا قليچ بيگ جي اولاد مان ڊاڪٽر فائزه زهرا مرزا ’مرڪز تحقيقات فارسي ايران پاڪستان‘، اسلام آباد مان 2001ع ۾ شايع ڪرايو آهي.[8]

جاگرافي

[سنواريو]

Georgia[lower-alpha 3] is a country inEastern Europe andWest Asia.[9][10][11] It is part of theCaucasus region, bounded by theBlack Sea to the west,Russia to the north and northeast,Turkey to the southwest,Armenia to the south, andAzerbaijan to the southeast. Georgia covers an area of69٬700 ڪلوميٽرزچورس (26٬900 sq mi).[12] It has apopulation of 3.7 million,[lower-alpha 4][13] of which over a third live in the capital andlargest city,Tbilisi.Georgians, who are native to the region, constitute a majority of the country's population and are itstitular nation.

Georgia has been inhabited sinceprehistory, hosting the world's earliest known sites ofwinemaking, gold mining, and textiles.[14][15] Theclassical era saw the emergence of several kingdoms, such asColchis andIberia, that formed the nucleus of the modern Georgian state. In the early fourth century,Georgians officiallyadopted Christianity, which contributed to theirunification under theKingdom of Georgia. Georgia reachedits Golden Age during theHigh Middle Ages under the reigns of KingDavid IV and QueenTamar. Beginning in the 15th century, the kingdom declined anddisintegrated under pressure from various regional powers, including theMongols, theOttoman Empire, andPersia, before beinggradually annexed into theRussian Empire starting in 1801.

After theRussian Revolution in 1917, Georgia briefly emerged asan independent republic underGerman protection.[16] However, the country wasinvaded and annexed by theRed Army in 1921; it then becameone of therepublics of the Soviet Union. In the 1980s, an independence movement grew quickly, leading toGeorgia's secession from the Soviet Union in April 1991. For much of thesubsequent decade, the country endured economic crises,political instability, and secessionist wars inAbkhazia andSouth Ossetia. Following the peacefulRose Revolution in 2003, Georgia strongly pursued apro-Western foreign policy, introducing a series ofdemocratic and economic reforms aimed at integration into theEuropean Union andNATO. This Western orientation led toworsening relations with Russia, culminating in theRusso-Georgian War of 2008 and continued Russian occupation ofparts of Georgia.

Georgia is arepresentative democracy governed as aunitaryparliamentary republic.[17][18] It is adeveloping country with a very highHuman Development Index and anemerging market economy. Sweeping economic reforms since 2003 have resulted in one of thefreest business climates in the world, greatereconomic freedom andtransparency, and among thefastest rates of GDP growth.[19] In 2018, Georgia became the second countryto legalize cannabis, and the first former socialist state to do so. Georgia is a member of numerous international organizations, including theCouncil of Europe,Eurocontrol,BSEC,GUAM,Energy Community. As part of theAssociation Trio, Georgia is an official candidate formembership in the European Union.[20] Since October 2024, Georgia is immersed in adeep political crisis.

حوالا

[سنواريو]
  1. "Article 8",Constitution of Georgia۔ . InAbkhazian AR, alsoAbkhazian.
  2. "Constitution of Georgia",Parliament of Georgia,اصل کان 10 December 2017 تي آرڪائيو ٿيل۔ 
  3. "Georgia's outgoing president Salome Zourabichvili refuses to quit as successor Mikheil Kavelashvili sworn in",BBC News (ٻولي ۾ en-GB), 29 ڊسمبر 2024, حاصل ڪيل 29 ڊسمبر 2024۔ 
  4. "Showdown in Georgia as pro-EU president refuses to step down",POLITICO (ٻولي ۾ en-GB), 28 ڊسمبر 2024, حاصل ڪيل 29 ڊسمبر 2024۔ 
  5. Chrisafis,Angelique(2024-12-29)."Georgia's pro-west president says she remains 'only legitimate president' as new leader sworn in"(en-GB ۾).The Guardian.ISSN0261-3077.https://www.theguardian.com/world/2024/dec/29/georgia-president-sworn-in-protests-zourabichvili-kavelashvili. 
  6. "MEPs: Georgia's self-proclaimed authorities have no legitimacy",European Parliament (ٻولي ۾ en-GB), 13 فيبروري 2025, حاصل ڪيل 18 فيبروري 2025۔ 
  7. 123"World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Georgia)",IMF.org,International Monetary Fund, 10 October 2023, حاصل ڪيل 13 October 2023۔ 
  8. "جارجيا",انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا (جي ويب-سرزمين),سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو، حيدرآباد, حاصل ڪيل 30 نومبر 2017ع۔ 
  9. Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son,Oxford University Press: 2002, p.104
  10. Histories 4.38. Cf. James Rennell,The geographical system of Herodotus examined and explained, Volume 1, Rivington 1830,p. 244
  11. Encyclopedia Britannica",Caucasus, June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."
  12. Nana Bolashvili, Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018,ISBN 978-3-515-12057-9
  13. "Population and Demography", National Statistics Office of Georgia, Geostat, حاصل ڪيل 29 December 2021۔ 
  14. 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia. BBC News: 13 November 2017
  15. Doce,Elisa Guerra(2004)."The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia".Journal of Archaeological Method and Theory22(3): 751–782.doi:10.1007/s10816-014-9205-z.ISSN1072-5369. 
  16. Jones,Stephen(27 October 2020)."The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928".Soviet Studies40(4): 627.doi:10.1080/09668138808411783. 
  17. "Constitution of Georgia", The Legislative Herald of Georgia, 29 June 2020, Article 1.1, 7.2, 45, 52 and 54,اصل کان 27 October 2023 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 مارچ 2022۔ 
  18. "Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia", UNDP Georgia,اصل کان 19 June 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 25 مارچ 2022۔ 
  19. "Georgia",United States Department of State (ٻولي ۾ en-US), حاصل ڪيل 21 جولاءِ 2024۔ 
  20. "European Council",Consilium۔ 
  1. In theAutonomous Republic of Abkhazia.[1][2]
  2. 123As result of the2024 Georgian parliamentary election and the subsequentconstitutional crisis, key political positions and the legitimacy of Georgia's parliament have been disputed. Opposition forces have contested the legitimacy of Kavelashvili, and the outgoing presidentSalome Zourabichvili has claimed to continue to be legitimate president.[3][4][5] Also, international platforms have disputed the legitimacy of thede facto Georgian authorities after the 2024 elections, including theEuropean Parliament.[6]
  3. سانچو:Lang-ka,ka
  4. Excluding Abkhazia and South Ossetia, the twopartially recognized states underRussian occupation. Thegovernment of Georgia considers the two republics as integral parts of the country, withinternational support.
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ<ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ<references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=جارجيا&oldid=338392" تان ورتل
زمرا:
لڪيل زمرا:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp