آگسٽس (Augustus؛ پيدائش: 23 سيپٽمبر 63 ق.م، وفات: 19 آگسٽ 14ع) رومي سلطنت جو بنياد وجهندڙ ۽ پهريون شهنشاهه هو، جنهن 27 ق.م کان وٺي 14ع تائين پنهنجي وفات تائين حڪومت ڪئي.[1]
آگسٽس جو اصل نالوگائيس آڪٽيويئس هو. هوجوليس سيزر جو ڀاڻيجو هو، جنهن کيس گود وٺي پنهنجو وارث نامزد ڪيو هو.[2] سيزر جي قتل کانپوءِ، هن مارڪ اينٽوني ۽ ليپيڊس سان گڏجي ”ٻي ٽي رڪني حڪومت“ (Second Triumvirate) قائم ڪئي.
ٽنهي اڳواڻن جي وچ ۾ اختلافن کانپوءِ، آگسٽس اڪٽيوم جي جنگ (Battle of Actium) ۾ مارڪ اينٽوني ۽قليوپيٽرا کي شڪست ڏني. ان فتح کانپوءِ هو روم جو اڪيلو طاقتور اڳواڻ بڻجي ويو. 27 ق.م ۾ رومي سينيٽ کيس ”آگسٽس“ جو لقب ڏنو، جنهن جي معنيٰ آهي ”اعليٰ“ يا ”مقدس“.[3]
آگسٽس جي دور کيپيڪس روما (Pax Romana) يعني ”رومي امن“ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هن جي دور جون اهم خاصيتون هي هيون:
- هن رومي سلطنت جي سرحدن کي وسيع ڪيو.
- ٽيڪس جو جديد نظام متعارف ڪرايو.
- رستن، عمارتن ۽ پلن جي تعمير ڪرائي.[4]
آگسٽس 14ع ۾ وفات ڪئي. سندس وفات کانپوءِ سينيٽ کيس ديوتا جو درجو ڏنو. سندس آخري لفظن بابت مشهور آهي ته هن چيو هو: ”مون روم کي مٽيءَ جو بڻيل ڏٺو هو، پر مان ان کي سنگ مرمر جو بڻائي ڇڏي ويو آهيان.“
