Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
WikipediaS'entziclopedia lìbera in sardu
Chirca

Polònia

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Custu artìculu est iscritu cun sa grafiaLimba Sarda Comuna. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:

campidanesu·logudoresu·nugoresu

Coordinadas:52°N19°E /52°N 19°E52; 19

Repùblica de Polònia
Repùblica de Polònia – BanderaRepùblica de Polònia - Istemma
(detàllios)(detàllios)
Repùblica de Polònia - Localizzazione
Repùblica de Polònia - Localizzazione
Datos amministrativos
Nùmene intreuRepùblica de Polònia
Nùmene ufitzialeRzeczpospolita Polska
Limbas ufitzialespolacu
Àteraslimbascasciubu
CapitaleVarsàvia (1.764.615 ab. / 2017)
Polìtica
Forma de guvernurepùblica parlamentare
Indipendèntzia
Intrada in s'ONU24 santugaine1945
Mannària
Totale312 696km² (70º)
% de sas abbas3,4%
Populatzione
Totale38.470.612 ab. (2019)
Densidade123 ab./km²
Nùmene de sos abitantesTemplate:AggNaz
Geografia
ContinenteEuropa
LàcanasBielorùssia,Germània,Islovàchia,Lituània,Repùblica Ceca,Rùssia (Oblast de Kaliningrad),Ucraina
Fusu oràriuUTC+1 (Ora legale:UTC+2)
Economia
ValutaZłoty
PIB (numenale)586.015 milliones de $
PIB pro capite (nominale)15.430 $
PIB (PPC)1.212.925 milliones de $
Vàrias
CòdighesISO 3166PL, POL, 616
TLD.pl
Prefissu tel.+48
Sigla autom.PL
Innu natzionaleMazurek Dąbrowskiego
Festa natzionale11 de onniasantu
Evolutzione istòrica
Istadu antepostuRepùblica Populare de Polònia
 

SaRepùblica de Polònia (inpolonesu:Rzeczpospolita Polska) est un'istadu de s'Europa tzentrale, unu de is bintisete istados soberanos membros de s'Unione Europea, costituidu in Istadu democràticu de deretu, sa cale forma de guvernu est sarepùblica parlamentare. Sa capitale e tzitade prus pobulada estVarsàvia, però su tzentru acadèmicu-culturale est sa segunda tzitade prus manna,Cracòvia.

Geografia

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]

Su territòriu tirat a 312.696 km²[1][2] e una populatzione de unos 38,20 milliones de persones, chi nde faghent su de chimbe paisos prus pobulados de s'UE. In totu su cantone sententrionale su territòriu polacu s'agatat in sapranura manna europea, mentras in in su sud si faghet montosu cun isSudetos, isCarpatzos e isMontes de Santa Rughe.Sa Polònia s'incarat in su norte a suMare Bàlticu e cumpartzit fronteras marìtimas cunDanimarca eIsvètzia, a nord-est allàcanat cun s'oblast de Kaliningrad (chi partenet a saRùssia) e cun saLituània, in s'est cun saBielorùssia, in su sud-est cun s'Ucràina, in su sud cun saRepùblica Ceca e s'Islovàchia e in s'ovest cun saGermània.

Istòria

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]

Sa fundatzione de sa natzione est fatu·fatu identificada cun s'adotzione de sucatolitzèsimu a banda de su reMieszko I in s'annu966, cando su territòriu currespondiat aprossimadamente a su de sa Polònia moderna. SuRegnu de Polònia fiat costituidu in su1025, e in su1569 aiat cunsolidadu un'assòtziu de durada longa cun suGranducadu de Lituània firmende s'Unione de Lublinu, pro mèdiu de sa cale fiat istèrrida saCunfederatzione Polacu-Lituana. S'Assòtziu fiat iscontzadu in su1795, e su territòriu polacu fiat istadu partzidu intreRùssia,Prùssia eÀustria. Sa Polònia aiat torradu a coberare s'indipendèntzia a pustis de saPrima Gherra Mundiale comenteSegunda Repùblica Polaca[3], ma in su cabudanni de su1939 fiat ocupada dae saGermània nazista e a fatu dae s'Unione Soviètica durante saSegunda Gherra Mundiale. In su1944, fiat formadu unu guvernu provisòriu polacu, su cale, a pustis de unu perìodu de cunflitos, referendum e eletziones, fiat acabadu faghende·siistadu satèllite de s'Unione Soviètica. SaRepùblica de Polònia (Rzeczpospolita Polska) aiat duncas cambiadu nùmene inRepùblica Populare de Polònia (Polska Rzeczpospolita Ludowa) in su1952. Durante isrivolutziones de su 1989, su guvernumarxista-leninista de Polònia fiat iscontzadu, e s'istadu aiat adotadu una costitutzione noa chi s'istabilit comente una democratzia suta su nùmeneRzeczpospolita Polska, fintzas tenta in contu che sa de tres repùblicas (III Rzeczpospolita).

Economia

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]

Sa Polònia est atualmente sa de chimbe economias (PIBPPA) prus mannas e una de is prus dinàmicas de s'Unione Europea, tenet in paris tempus unu livellu artu meda in s'Inditu de Isvilupu Umanu. In prus, saBussa de Varsàvia est sa majore e prus importante de s'Europa tzentu-orientale. Postu intre is culturas de s'Europa Orientale eOtzidentale e caraterizadu dae un'istòria cumplessa, contat monumentos istòricos numerosos, 17 de is cales suntPatrimòniu de s'Umanidade de s'UNESCO. Est bisitada dae unos 19,6 milliones de turistas cada annu (2018), pro custu est su de sèighi paisos prus bisitados dae su praneta.

Sotziedade

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]

Sa Polònia ocupat una posidura arta in educatzione, seguresa e libertade econòmica. Tenet unu sistema educativu bonu in Europa, intre sos paisos prus istruidos. Su paisu oferit educatzione universitària gratùita, seguresa sotziale finantziada dae s'Istadu e unu sistema universale de atendimentu de sa salude pro totu is tzitadinos. Pro su chi pertocat isderetos umanos, s'istadu ammustat dae s'artziada a su pòdere de is populistas in su2015 una tendèntzia a s'autoritarismu,[4] fintzas a sa reprimida de is libertades de manifestada.[5]

Riferimentos

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]
  1. (PL)Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku, instat.gov.pl.
  2. (PL)Powierzchnia Polski wzrosła o 1643 ha, inbankier.pl.
  3. Sa prima repùblica fiat istada saCunfederatzione Polacu-Lituana, narada fintzasRepùblica de is duas Natziones
  4. (EN)Poland: Country Profile, infreedomhouse.org.
  5. (IT)Polonia: le violazioni dei diritti umani accertate nel 2020, inamnesty.it.URL consultadu su 9 ghennàrgiu 2022(archiviadu dae s'url originale su 9 ghennàrgiu 2022).

Àteros progetos

[modìfica |modìfica su còdighe de orìgine]
Sister project Wikimedia Commons tenet files chi ligant a:Polònia



v  d  e
Istados de su mundu ·Europa
Istadosde facto indipendentes
Istados in parte europeos
  1. 1234Istadu o dipendèntzia fisicamente asiàtica ma generalmente cunsideradu europeu suta perfilu antròpicu
  2. 1234Istadu cun territòriu totu o in parte inÀsia segundu sas cunventziones geogràficas diferentes
  3. 123Istadu cun sa majoria de su territòriu inÀsia
Bogadu dae "https://sc.wikipedia.org/w/index.php?title=Polònia&oldid=183986"
Categorias:
Categoria cuada:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp