Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

Иһинээҕитигэр көс
Бикипиэдьийэ
Көрдөөһүн

Сэтинньи 21

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Сэтинньи 21 диэнГригориан халандаарыгар сыл 325-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 326-c күнэ). Сыл бүтүө 40 күн баар.

Бэлиэ күннэр

[уларыт |биики-тиэкиһи уларытыы]

Түбэлтэлэр

[уларыт |биики-тиэкиһи уларытыы]
  • 1325 —Алтан Ордууга Тверь кинээһэ Дмитрий Михайлович Уордаах Харах (нууч.Грозные Очи) Москуба кинээһин Юрий Даниловиһы өлөрбүт. Бу аҕатын иэстэһии этэ. Ол эрээри ол саҕана Алтан Ордууга баһылыктаан олорбут Узбек Хаан күтүөтүн өлөрбүт киһини бырастыы гымматаҕа, ону таһынан Дьаһаах этэринэн суута суох өлөрөр бобуллара, онон Тверь кинээһин өлүүгэ уурбута.
  • 1386 —Тимур Грузия киин куоратын сэриилээбит, Грузия ыраахтааҕытын Баграт V билиэн ылбыт.
  • 1620 — «Мэйфлауэр» диэн аалынанАнглияттан байҕалы туораан кэлбитпилигримнэрХотугу Америка кытылын булбуттар. Сотору кэминэн кинилэр манна англичаннар бу континеҥҥа бастакы олохтоох холуонньаларын — Плимуту — олохтообуттара.Пилигримнэр олохторун устуоруйата, итэҕэл көҥүлүн көрдөөн далайы туорааһыннараАХШ устуоруйатыгар уонна култууратыгар сүрүн миэстэни ылар.
  • 1699 — ЫраахтааҕыБүөтүр I рекрут бэбииннэһин туһунан ыйаах таһаарбыт. Маҥнай утаа рекруттары бары сословиелартан ылаллара, рекрутунан аармыйаҕа ыҥырыллыбыт киһи олоҕун тухары саллаат буолара. Рекрукка хомууру кэмиттэн кэмигэр ыраахтааҕы ыйааҕынан ыыталлара. Онтон билиҥҥи курдук призывтаах хомуур 1874 сыллаахха олохтоммута.
  • 1783 —Парижка икки киһи, Жан-Франсуа Пилатр де Розье уонна Франсуа Лоран д'Арланд, аан дойду устуоруйатыгар бастакынан баайыыта суох салгын шаарынан көппүттэр. 25 мүнүүтэ иһигэр салгын шаара 915 миэтэрэ үрдүккэ көтөн тахсыбыт уонна төттөрү түһэн сири булбут.
  • 1877 —Америка айааччытаТомас Эдисон тыаһы суруйар уонна таһаарар тэрили,фонограбы, айбытын туһунан биллэрбит.
  • 1894 —Кытай-Дьоппуон сэриитин саҕанаПорт-Артуру дьоппуоннар сэриилээн ылбыттар. Ол эрээри сотору соҕус Арҕаа дойдулар ыгыыларынан Дьоппуон пуорду Кытайга төннөрбүтэ. Үс сылынан Порт-АртуруАрассыыйа бэйэтигэр ылбыта,Чуумпу далайдааҕы флотун баазатынан оҥостубута.
  • 1905 —Альберт Эйнштейнмаасса уоннаэнергия эквивалентнайдарын туһунан ыстатыйата тахсыбыт. Маасса уонна энергия ыккардыларыгар аатырбыт формула арыллыбыт,E = mc².
    • Саха сиригэр Мончуур баабырын бултаабыттар
  • 1920 — РКП(б) Саха сиринээҕи бюрота саха хомуньуустарын уонна хомсомуолларын«Саха омук» уопсастыбаҕа киирэргэ соруйбут. Кинилэр онно бас-көс оруолу бэйэлэригэр ылан уопсастыбаны Сэбиэскэй былаас туһугар үлэлэтиэхтээхтэрэ.
  • 1942
  • 1990 —Маҕан аэропордугар сөмүлүөт саахалламмыт. Москубаттан Дьокуускайга көтөн кэлбитИл-62 сөмүлүөт тумантан сылтаан Дьокуускайга түспэккэ, Маҕаҥҥа түһэргэ күһэллибит. 179 пассажир, ол иһигэр 10 оҕо баара. Экипаж хаардаах буор балаһаҕа түһэргэ үөрүйэҕэ суох буолан сөмүлүөт көтөр балаһаттан 400 м тахсан хаалбыт, сыыр энииэтигэр сааллыбыт, кыра мастары барчалаабыт. Штурман уонна 3 пассажир орто эчэйиини ылбыттар, 2 бортпроводник уонна 6 пассажир кыратык эчэйбиттэр.
  • 2012 — АХШ Кэнгириэһэ Джексон — Вэник көннөрүүтүн (ааҥл. Jackson–Vanik amendment) дьайыытын тохтоппут. Бу көннөрүү АХШ атыы-эргиэн сокуонун уларытан, киһи быраабын кэһэр дойдулары кытта эргиэни хааччахтыыра.
  • 2013 —Украинаҕа бэрэсидьиэн Виктор ЯнуковичЕвропа Сойууһун кытары ассоциация туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттааһыны тохтоппут. Ол кэнниттэнЕвромайдан диэн ааттаммыт маассабай бырачыастар саҕаламмыттар. Үс ыйдаах быыстала суох бырачыастар кэннилэриттэн, онно сүүстэн тахса киһи өлбүтүн кэнниттэн былаас уларыйбыта, Янукович дойдуттан күрээбитэ.

Төрөөбүттэр

[уларыт |биики-тиэкиһи уларытыы]

Өлбүттэр

[уларыт |биики-тиэкиһи уларытыы]
  • 1914 —Иван Крафт — 1906-1913 сылларгаСаха уобалаһын күбүрүнээтэрэ, 1913-1914 сылларга Енисей күбүөрүнэтин күбүрүнээтэрэ. Кини салайар кэмигэр Саха сирэ балысхан сайдыыны ситиспитэ биллэр: потребительскай уопсастыбалар тэриллибиттэр; булт, балык бэрээдэктэммит; бааннар аһыллыбыттар; сир баайын хостооһуна кэҥээбит;Өлүөнэ өрүһүнэн айан-сырыы обургутук элбээбит; дьүлэйдэргэ, хараҕа суохтарга уонна иирээкилэргэ анал приюттар тутуллубуттар; балыыһа ахсаана 63%, быраастар ахсааннара 73%, биэксэллэр ахсааннара үс төгүл улааппыт; төлөпүөн, телеграф, кинематограф, электричество баар буолбуттар; алын оскуола ахсаана 17 тиийбит; учууталларга педагогика куурустара үлэлээбиттэр; икки мэндиэмэннээх училище уонна дьахталлар гимназиялара тутуллубуттар. Крафт кэпсэтиитинэн Петербуурдааҕы Билим академиятаЭдуард Пекарскай саха тылдьытын бэчээттээһинин саҕалаабыта, бу тылдьыты сотору кэминэнМустафа Кемал Ататүрктуурак тылын реформатыгар туһаммыта.
  • 1934 —Герасим Бястинов – Бэс Дьарааһын — прозаик, очеркист. Кини аатынТаатта улууһунЧымнаайы орто оскуолата сүгэр.
  • 1999 —Георгий Масленников — 1943-1946 сыллардаахха ВКП(б) Саха обкуомун бастакы сэкирэтээрэ.


к • ы • у
Сылыйдара уоннакүннэрэ
Тохсунньу
Олунньу
Кулун тутар
Муус устар
Ыам ыйа
Бэс ыйа
От ыйа
Атырдьах ыйа
Балаҕан ыйа
Алтынньы
Сэтинньи
Ахсынньы
Төрдө — «https://sah.wikipedia.org/w/index.php?title=Сэтинньи_21&oldid=422282»
Категория:
[8]ページ先頭
©2009-2026 Movatter.jp