Олунньу 15 күнэ Түбэлтэлэр- 1895 —Москубаҕа Гнесиннэр диэн эдьиийдии-балыстыылар көҕүлээһиннэринэнАрассыыйаҕа бастакы оҕо музыкальнай оскуолата аһыллыбыт. Билигин — Гнесиннэр ааттарынан музыкальнай училище.
- 1899 — Ол саҕанаАрассыыйа импиэрийэтин састаабыгар киирэр киэҥ автономиялаахФинляндияҕа Импиэрийэ сокуоннара Финляндия сокуоннарын баһыйыахтаахтарын туһунан импэрээтэр манифеһа тахсыбыт. Финляндияны нууччатытыы бэлиитикэтэ саҕаламмыт. Бэлиитикэнифиинн норуотун өс номоҕор хаалбыт генерал Николай Бобриков ыыппыта.
- 1918 —Дьокуускайга идэлээх сойуустар кэмпириэнсийэлэригэр уобаластааҕыОробуочай дьокутааттар сэбиэттэрэ тэриллибит. Бу большевиктары өйүүр,Уобаластааҕы Сэбиэти утарар уорган этэ. Сотору кэминэнРСФСР Совнаркома бу Сэбиэти Саха сиригэр үрдүкү былаас уорганынан биллэрбит.
- 1942 —Аан дойду иккис сэриитин кэмигэрСингапур сууллубут. 85 000 киһилээхБритания аармыйата 36 000 киһилээхДьоппуон аармыйатыгар бэриммит уонна улахан стратегическэй суолталаах куораты Сингапуру туран биэрбит.
- 1945 —Үөһээ Дьааҥы улууһун хомсомуоллара Николай Неустроев (хапытаан), Александр Афанасьев (политрук), Н.Баишев, П.Климовскай, Н.Слепцов, Г.Обутов, И.Слепцов Дьокуускайга тиийэр сыаллааххайыһарынан туруммуттар. Сарсыарда 10 чааска араҕалларыгар -47° кыраадыс эбит. Төһө да тымныы күн-дьыл турдар кинилэр 2254 км барыахтаахтара. Сындалҕаннаах айан түмүгэр 14 хонугунан хамаанда этэҥҥэ Дьокуускайы булбута.
- 1947 — «ССРС гражданнара уонна атын дойду дьоно ыал буолууларын бобуу туһунан» ССРС Үрдүкү Сэбиэтин Бөрөсүүдьүмүн ыйааҕа тахсыбыт. Бу ыйаахАҕа дойду Улуу сэриитигэр элбэх эр киһи өлбүтүн иһин таһаарыллыбыт. Атын дойду дьонун кытта көссүүлэспит да дьахталлар норуот өстөөхтөрүн курдук буолбуттара, хаайыыга ыытыллаллара.
- 1989 —Сэбиэскэй Сойуус сэбилэниилээх күүстэринАфганистантан тахсыыта түмүктэммит, 9 ыллаах Афган сэриитэ бүппүт. Сэриигэ 15 000 кэриҥэ сэбиэскэй саллаат, 1 мөлүйүөн кэриҥэ Афганистан олохтооҕо өлбүт, ону кытары 5 мөлүйүөн кэриҥэ афганец төрөөбүт сириттэн-уотуттан күрүүргэ күһэллибит.
- 2001 — Nature сурунаалга бастакытын киһи толору генома бэчээттэммит.
- 2003 —Ираак сэриитин утары бырачыастар аан дойду 600-тэн тахса куоратыгар буолбуттар. Бырачыастарга 8-30 мөлүйүөн киһи кыттыбыт диэн сабаҕалыыллар, онон бу демонстрация аан дойду устуоруйатыгар саамай улаханынан ааҕыллар.
- 2013 —Челябинскай таһыгар элбэх киһи көрөн турдаҕынаметеорит түспүт.
Төрөөбүттэр- 1564 —Галилео Галилей — аатырбытИталияфизигэ,математига,астронома уоннабөлүһүөгэ. Үөрэх өрөбөлүүссүйэтигэр сүрүн оруолу оонньообут киhи.
- 1796 —Петр Анжу —Арассыыйа флотун адмирала, Арктиканы чинчийээччи.Саҥа Сибиир арыыларын хотугу бөлөҕө кини аатынан ааттаммыта.
- 1917 —Семен Васильев — «Кыым» хаһыат үлэһитэ, оройуон баһылыга, онтон кэлин экскаваторщик.Социалистыы Үлэ Дьоруойа,Бүлүү улууһун ытык киһитэ. Кини аата Бүлүү улууһунЧернышевскай (Чинэкэ) орто оскуолатыгар иҥэриллибитэ (2006).
- 1906 —Муса Джалиль —татаар бэйиэтэ,Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа.
- 1927 —Григорий Торотоев — учуутал, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Учууталларын Учуутала, Арассыыйа норуотун үөрэҕириитин туйгуна,Бүлүү улууһун уоннаДьөккөн нэһилиэгин Ытык Киһитэ.
- 1928 —Михаил Алексеев — болуотунньук, «Якутстрой» биригэдьиирэ,Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1966),Ленин уордьанын кавалера (1966),Дьокуускай куоратын ытык киһитэ (1972).
- 1930 —Анастасия Копырина — аатырбыт ыанньыксыт,Социалистыы Үлэ Дьоруойа,Ленин уордьанын икки төгүллээх кавалера,Уус-Алдан улууһун Ытык киһитэ.
- 1930 —Евдокия Тимофеева — норуот эмчитэ.
- 1945 —Василий Атласов —Дьокуускайга баар «Ытык Хайа» этно-уһаайба тэрийээччитэ, саха сиэрин-туомун тарҕатааччы,Мэҥэ Хаҥалас улууһун Ытык олохтооҕо.
- 1947 —Данил Бурцев — норуот эпоһын кыһалҕаларын уоннатүүр тыллаахСибиир омуктарын арамааннарын чинчийэр учуонай, филология билимин хандьыдаата.
Өлбүттэр- 1857 —Михаил Глинка (1804 төр.), нуучча композитора. "Иккиэн саҥа нуучча тылын айбыттара — биирэ поэзияҕа, иккиһэ муусукаҕа" - диэн кириитик Владимир СтасовПушкины уонна кинини эппиттээх.
Телеграм-ханаалбытыгар суруттаххына биһиги да үөрүөхпүт, бэйэҥ да астыныаҥ ;) Соторутааҥы ыстатыйалар Ааҕыҥ, көннөрүҥ Бу күннэрдээҕи уларыйыылар — ким тугу суруйбутун көрүөххэ сөп. Бу саҥа ыстатыйалар, онон өссө чочулла илик буолуохтарын сөп. Алҕастаах буоллахтарына харса суох көннөрүҥ. | | Бүгүҥҥү ойуу  Камбоджа Ангкор куоратыгар баар Пном Бахен таҥара дьиэтэҮчүгэй (сэргэммит) ыстатыйа  Тыаһыт, 1926Тыаһыт, Николай Николаевич Павлов — репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта. 1922 сыллаахха Саха уобалаһа Сэбиэскэй автономнай өрөспүүбүлүкэҕэ кубулуйуутугар куораттан төннөн иһэн эмиэ үрүҥнэргэ түбэһэн ытылла сыһар, хата аймаҕа этэрээккэ баар буолан быыһыыр. Онтон үрүҥнэртэн күрээн куоракка киирэн педтехникумҥа ылаллар. Техникум ячейкатын бюротун чилиэнинэн талыллар. (өссө…) Бастыҥ ыстатыйа  Яков Федорович Санников (1844—1908) — өбүгэлэрин үгэстэрин тутуһан нуучча уонна омук полярниктарыгар сүҥкэн улахан үтүөнү-өҥөнү оҥорбут саха атыыһыта. Кини суон сураҕа Муустаах байҕал кытыытынан эрэ буолбакка, бүтүн Россия үрдүнэн биллибит. Булуҥҥа былыр «халлааҥҥа таҥара, биһиэхэ Яков Санников» дииллэр эбит. 1886 сыллаахха доктор Бунге экспедициятыгар көмөлөспүт. 1894 сыллаахха барон Толль Ф.Нансеҥҥа депо тутарыгар көмөлөспүт. Ол өҥөлөрүн иһин икки кыһыл көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт (онтон биирин Швеция ыраахтааҕыта Оскар биэрбит). (өссө…) Көмүөл күүһэ Бүгүн бу ыстатыйалары тупсарабыт, тылбаастыыбыт: ЫҥырыыХаһыаттарга, сурунаалларга, атын да сирдэргэ Бикипиэдьийэни ахтыбыт буоллахтарына биһиги үөрэбит. Тоҕото өйдөнөр — ол аата үлэбит си-дьүгээр хаалбатын, дьоҥҥо туһалааҕын бэлиэтэ. Ити бастакытынан. Иккиһинэн — төһөнөн элбэх киһи билэр да, оччонон элбэх киһи кыттар. Онон күннүккүтүгэр (блогкутугар) кэмиттэн кэмигэр ахтар буолуҥ, элбэх дьоҥҥо туһаайан суруйар дуу этэр дуу буоллаххытына эмиэ бикипиэдьийэни кыбытар буолуҥ.Манна оннук ахтыллыбыт түгэннэр испииһэктэрэ баар. |
.
