Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

Ir al contenido
WikipidiyaQispi insiklupidiya
Maskay

Pulipia

Wikipediamanta
Pulipia
Estado Plurinacional de Bolivia,
Wuliwya marka markayuq kamachiyniyuq llaqta
Pulipiapa wallqanqan
Pulipiapa⠀wallqanqanModificar el valor en Wikidata		Pulipiapa unancha
Pulipiapa lapharanModificar el valor en Wikidata
Modificar el valor en Wikidata
Pulipia
Modificar el valor en Wikidata
Llaqta qayanqillqaLa Unión es la FuerzaModificar el valor en Wikidata
Llaqta takiBuliwyap llaqta takin
Kamachiy
Kamachina layarepública parlamentaria(es)T'ikrayModificar el valor en Wikidata
UmalliqRodrigo Paz PereiraModificar el valor en Wikidata
ParlamentoBuliwya Achka Nasyun Kamachi Quq Rimana HuñunakuyModificar el valor en Wikidata
SimikunaQhichwa simi,
Aymara simi
Kastilla simi
Waksimikuna
aswan
Uma llaqtaChuqichaka
Allpa-saywachiy
Arya1 098 581Modificar el valor en Wikidata  km2
SuyukunaBeni suyu
Chuqichaka suyu
Quchapampa suyu
Chuqiyapu suyu
Uru Uru suyu
Santa Krus suyu
P'utuqsi suyu
Tarija suyu
Pando suyu
aswan
Hatunnin llaqtaSanta Kurus


Hanaq-kayMin.Parawayi mayu (90 m)Modificar el valor en Wikidata

Max.Sajama (6542 m)Modificar el valor en Wikidata

Yaku%
Pacha UTCUTC−4(es)T'ikray
America/La_Paz(es)T'ikray
America/Cochabamba(es)T'ikrayModificar el valor en Wikidata
Runa-kaqnin
Runap-sutinPulipia-runa
Runakuna12 244 159(2023)  hab.
Density11,15 hab./km2
left 6 097 747 (%49.8)6 126 364 (%50) right
Wiñaykawsay
Paqarisqan pacha1825Modificar el valor en Wikidata
Piruw-Qullasuyu Huñunakuy1836-1839
Pasiphiku Maqanakuy1879-1884
Ekonomiya
Sutichasqa RLR37 508 642 112,88 $(2017)
3 567 515 918,958 (2016)
RLR (RKK)83 723 406 644 dólar internacional(es)T'ikray(2017)
4 869 781 146 (2016)
Sutichasqa RLR per cápita3393 $(2017)
276 (2016)
RLR (RKK) per cápita7575,682 dólar internacional(es)T'ikray(2017)
333,353 (2016)
Llamkanaqkaq indisi3Modificar el valor en Wikidata%
RPI0,692(2021)
Inflasyun4 %(2016)
Llaqtaqullqiboliviano(es)T'ikray
Aswanraq
ISO tuyruBO
Internet tuyru.bo(es)T'ikray
Karurimana tuyru+591
Kaypi wankurisqaAsociación Internacional de Fomento(es)T'ikray
Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin
Banco Internacional de Reconstrucción y Fomento(es)T'ikray
Comunidad Andina
Corporación Financiera Internacional(es)T'ikray
aswan
    Pulipia saywitu

    Pulipia, Pulipya (Puliwya) ichaQullasuyuqa[1] (Kastilla simipi:Bolivia)Urin Apya Yalapillaqtam. Uma llaqtakunaqaChuqichaka,Chuqiyapu ima kachkanku. Llaqtap pirsiritinqaRutriku Pasmi kachkan.

    Hallp'a saywacha

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Llaqta pusay rak'iy

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Wuliwya llaqtapiqa hisq'unsuyum, 112ruwinchha, 339munisipyu.

    Suyukm²RunakunaRunakuna/km²Uma llaqta
    Wini213.564362.5211,70Kimsantin llaqta
    Chuqichaka51.524531.52210,32Chuqichaka
    Quchapampa55.6311.455.71126,17Quchapampa
    Chuqiyapu133.9852.350.46618,04Chuqiyapu
    Uru Uru53.588391.8707,31Uru Uru
    Pando nisqa63.82752.5250,82Cobija
    P'utuqsi118.218709.0136,00P'utuqsi
    Santa Kurus370.6212.029.4715,48Santa Kurus
    Tariha37.623391.22610,40Tariha
    llapan1.098.5818.274.3257,56.

    Kawpay

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Runakuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    2006 watapi Puliwya suyupi 9.627.269 runa kawsasqan (8,76 runa/km²).

    Runa llaqtakuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Puliwya suyupiqa achkaruna llaqtam,inrihina ayllu llaqtam.

    Tukuy Puliwya suyu runakunamanta 4.133.138inrihina kanku (ine. 2001), paykunaqa 36 qutupi llaqtachakunku. Suyupi tukuy 4.141.187 mana inrihina kawsan.

    Pachan runakuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]
    Uyuni kachi qucha
    SuyuLlapanLlaqta kitiChakrapura kiti
    Beni50.63023.17427.456
    Chuqichaka345.010114.889230.121
    Quchapampa999.963446.960553.003
    Chuqiyapu1.402.184709.445692.739
    Uru Uru238.829106.269132.560
    Pando6.0392.8953.144
    P'utuqsi572.592134.518438.074
    Santa Kurus447.955276.559171.396
    Tarija69.93642.63327.303
    llapan4.133.1381.857.3422.275.796

    Uma runa llaqtakuna

    Pukyu: Wigberto Rivero Pinto (2006)

    SuyuLlapanLlaqta kitiChakrapura kiti
    Beni311.891225.97885.913
    Chuqichaka186.512103.23783.275
    Quchapampa455.748409.44946.299
    Chuqiyapu948.282842.701105.581
    Uru Uru153.041129.84123.200
    Pando46.48617.92528.561
    P'utuqsi136.421104.56531.856
    Santa Kurus1.581.5161.269.089312.427
    Tarija321.290205.103116.187
    llapan4.141.1873.307.888833.299
    Qhapaq qillqasqa:Buliwyapi rimaykuna

    Puliwya suyupiqa kastilla, qhichwa, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]

    SimiRimaqkuna
    Qhichwa simi2.281.198
    Aymara simi1.525.321
    Chiruwanu simi62.575
    Hukpachan simi49.432
    Kastilla simi6.821.626
    Hawa simi250.754
    Pachan similla960.491
    Kastilla simi pachan simipas2.739.407
    Kastilla simi hawa simipas4.115.751

    Astawan hatun llaqtakuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]
    Puliwya suyupi aswan hatun llaqtakuna[3]
    LlaqtaRunakuna
    (2001)    		Runakuna
    (~ 2009)    		LlaqtaRunakuna
    (2001)    		Runakuna
    (~ 2009)
    Santa Krus1.113.5821.614.618Wiyacha29.10835.968
    Chuqiyapu789.585887.512Villazón28.04534.787
    Altu llaqta647.350949.912Tikipaya26.73230.480
    Quchapampa516.683616.943Kamiri26.50533.216
    Uru Uru201.230232.114Panti llaqta (Bermejo)26.05932.992
    Chuqichaka193.876295.455Tupisa21.70724.842
    Tarija135.783204.423Kuwiha20.82043.813
    P'utuqsi132.966164.600Llallawa20.06518.340
    Sakawa92.581105.105San Inasyu19.40127.657
    Montero78.294100.911Warnes17.87226.888
    Kimsantin llaqta (Trinidad)75.98794.348San Borja16.89123.664
    Killaqullu74.98085.224Villamontes16.11323.732
    Yakuywa64.61187.914Qutuqa15.18122.842
    Riberalta64.51188.059Wanuni15.10617.172
    Qullqapirwa41.63747.430Punata14.74217.336
    Wayaramirin33.09537.612Yapakani14.58922.569

    Mama llaqta

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Puliwyaqa 1825yuq watamantapacha chunka isqunniyuqhatun kamachi riqsin.

    Akllanakuspa kamachinakuy 1982 watamanta

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Iskay waranqa pichqayuq watapi qhapaq intiraymi killapiEvo MoralesSusyalismuman Rikch'arimuy partidumantaMovimiento al Socialismo (MAS) nisqa, huk ñiqinumalliq inrihina Puliwya suyumanta, Puliwya suyu runakunamanta 54 % akllanasqa karqan. Iskay waranqa suqtayuq watapi, qhulla puquy killa iskay chunka iskayniyuq p'unchawmantam Buliwyap umalliqnin kachkan.

    Raki pusanakuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Suti (Kamaqkuna)

    Pachakuti inrihina Rikch'arimuy (Movimiento Indígena Pachakuti (MIP)) nisqaqa huk buliwyanu partiduman rikch'akuqinrihina tantanakuymi, 2000 watapiFelipe Quispep kamarisqan.

    Saywakuna
    Mama llaqtaPachaMayu / QuchaLlapan
     Arhintina471302773
     Parasil7502.673¹3.423
     Chilisuyu83020850
    Parawayi69150741
    Piruw513534²1.047
    Pacha3.469
    Mayu / Qucha3.579
    Llapan6.834

    1 = 95 kmquchakuna
    2 = 150 kmTitiqaqa qucha.

    Musiku

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Buliwya suyuqa ima munay rikukuyniyuq, imaymananiray kawsayniyuq,raymikunayuq,takikunayuq. Kay suyuqa hamuqkunapaq imaymana kawsaykunata kicharin. Kanqan:qaqa siqaykuna, mayupiwamp'upi tuytuykuna,puriykuna,pisqukuna,sallqa kawsay qhawaykunapas,q'uñiunuwayt'aykuna, ñawpa willakuykuna,wasichakuy, ñawpa wasichakuyninkuna qhawaykunapis.

    Santa Krus suyupi tarikullantaqNoel Kempff Mercado mamallaqta parki. 2000 watapiUNESCO nisqaTukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan. Suqta llaqtaqaSanta Krus suyupitukuy runakunap qhapaq kaynin kan,Misiones jesuíticas de Bolivia nisqa.Chuqiyapu suyupitaqTitiqaqa quchaTitiqaqa wat'a wanKillawat'a wan, hinaspaTiwanaku kan.P'utuqsi suyupitaq askha sumaq quchakunakachi quchakunapas (Uyuni kachi qucha,Pukaqucha,Q'umirqucha,Yuraqqucha,Uru-Uru qucha), hatun urqukuna (Aqutanku,Likankawur,Lipis,Uturunku) hinaspapisch'in pacha tarikullantaq.Chuqichaka llaqtapitaq ima munay ñawpa wasikuna kan.Quchapampa suyutaq unay pacha mawk'aInkallaqta llaqtayuq, askha sumaq quchakunapas.

    Buliwya suyupi tarikuq kaqkuna:


    Yachay tarpuy

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Caporales,Diablada,Cueca,Llamerada,Macheteros,Morenada,Saya,Suri Sikuri,Takirari,Tobas

    Qillqaqkuna:

    Yachachiy

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Llaqta taki

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Kaypipas qhaway

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Pukyukuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]
    1. ↑Mana Tawantinsuyumanta Qullasuyuñachu, Kay suyuqa kamakurqa chay Kiriwllu runakunaptin Kastilla icha Ipiyra runakunamanta kamachiyninkuta kutichimusqankumantataq.
    2. ↑obd.descentralizacion.gov.bo /Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)
    3. ↑world-gazetteer(hallch'asqatiyaypi 2001-03-09)

    Hawa t'inkikuna

    [llamk'apuy |pukyuta llamk'apuy]

    Punku p'anqa: Buliwya

     Wuliwya
    Uma Llaqta ·Chuqichaka
    Allpa saywachi:Llaqtakuna ·Pulitika rakiy ·Urqukuna ·Quchakuna ·Mayukuna ·Wat'akuna ·Amachasqa sallqa suyukuna
    Buliwyapi rimaykuna ·Buliwyap umalliqnin ·Buliwyap llaqta takin ·Punku p'anqa: Buliwya
    Wallqanqa (Buliwya)Suyukuna (Buliwya)Unancha (Buliwya)
     Beni · Chuqichaka · Chuqiyapu · Pando · P'utuqsi · · Quchapampa · Santa Krus · Tarija · Uru Uru
    Wallqanqa (Piruw) Buliwyapi amachasqa sallqa suyukunaUnancha (Buliwya)
    Mamallaqta parkikuna:Amboró ·Awarawi ·Carrasco ·Isiboro Secure ·Iñao ·Kaa Iya ·Madidi ·Noel Kempff Mercado ·Qutapata ·Sajama ·San Matías ·Tunari ·Turu Turu ·Utukis
    Mamallaqta risirwakuna:Eduardo Abaroa ·Manuripi-Heath Amarumayu ·Tarikiya
    Risirwakuna:Apulupampa ·Beni ·Palmar ·Pilón Lajas ·Sama urqukuna ·Tukawaka ·Ulla Ulla
    Ramsar k'itikuna:Kunsipsyun qucha ·Pantanal ·Pukaqucha ·Puwpu qucha ·San José ·Titiqaqa qucha ·Uru-Uru qucha
    Wallqanqa (Piruw)Buliwya suyupi runa llaqtakunaUnancha (Buliwya)
    Antikuna,Qullaw:Aymara runa ·Chipaya runa ·Qhichwa runa ·Uru runa
    Amarumayu sach'a-sach'a suyu:Aphru-buliwiyanu ·Araona ·Ayoreo ·Baure ·Kanichana ·Kawiña ·Kayuwawa ·Chaqubu ·Chiman ·Chikitus ·Ese'eqha ·Warasuqwe ·Warayu ·Itonama ·Huwakinyanu ·Leqos ·Machineri ·Maropa ·Moré ·Moseten ·Mowima ·Musu ·Yura (Nawa) ·Pakawara ·Siryono ·Takana ·Toromona ·Yaminawa ·Yuki ·Yurakari
    Hatun Chaku:Tapiete runa ·Waraniyi runa (Chiriwanu,Simba) ·Weenhayek runa
    Hukkuna indihina runa llaqtakuna:Qumlik
    Mawk'a runa llaqtakuna:Inka
    Urin Awya Yalapimama llaqtam
     Arhintina · Parasil · Wuliwya · Chilisuyu · Ikwayur · Kulunsuyu · Parawayi ·Piruw · Surinam · Uruwayi · Wayana · Winisuyla ·Ransis Wayana ( Ransiya ) ·Malwina wat'akuna
    "https://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Pulipia&oldid=685635" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)
    Katiguriyakuna:
    [8]ページ先頭
    ©2009-2026 Movatter.jp