É a sede dacomuna deJönköping e a capital docondado deJönköping. Possui 43,7 quilômetros quadrados e está situada no canto da margem sul dolago Vättern. Segundo censo de 2021, havia 100 579 residentes, sendo assim uma das 10 maiores cidades da Suécia.Abrange desde 1971 a antiga cidade deHuskvarna, hoje em dia localizada na parte oriental da cidade, a 5 km do centro.[5][8][9][10][11]
Jönköping é conhecida como a "cidade dos fósforos" (tändsticksstaden) por ter sido lá que foi fundada em 1845 a primeira fábrica de "fósforos de segurança" modernos.[12][13][7]
O topônimoJönköping deriva das palavrasnórdicasJune (nome de um riacho) eköping (local de comércio). Numa carta emlatim, escrita pelo reiMagno III em 1278, aparece citado pela primeira vez como "in castro Junakøpung".[14][15]
Em textos em português costuma ser usada a forma originalJönköping, ocasionalmente transliterada paraJonkoping, poradaptação tipográfica.[2][16][17]
“
A cidade de Jönköping possuía 120.000 habitantes...
”
—Paulo Mauricio Oliveira Pinho, Avaliação dos planos municipais de gestão integrada de resíduos solidos urbanos na Amazônia brasileira.
O sítio da futura cidade de Jönköping era habitado desde a Idade da Pedra. Devido à sua localização junto ao lago, à existência de vários caminhos e à presença de ferro, o local ganhou a configuração de ponto de habitação, pesca, caça, cultivo e comércio. Em 1248, Jönköping recebeu o título de cidade (stadsprivilegium) - o mais antigo que se conhece na Suécia – pela mão do reiMagnus Ladulås, com a intenção de incrementar o comércio na região e de reforçar a presença sueca face àDinamarca.[18][19][5]
Noséculo XV, a cidade tinha uma dimensão média, com uns 1 000 habitantes, e vivia da venda de produtos animais e de transportes com a região mineira deBergslagen. Após um grande incêndio em 1621, a cidade foi transferida do lado ocidental para o lado oriental do lago Munksjön, hoje em dia situado no meio da cidade.[20][5]
Durante o século XIX e XX, foi conhecida como a ”cidade dos fósforos”, tendo todavia a fábrica de fósforos sido encerrada em 1970. Nos nossos dias, Jönköping é uma cidade moderna, onde estão localizados os centros administrativos da agricultura e florestas da Suécia, o tribunal de apelação ”Göta hovrätt”, a Direção-Geral da Justiça (Domstolsverket) e a sede daRegião Jönköping (Region Jönköpings län).[20][5][21]
A cidade de Jönköping é um importante centro comercial, logístico, industrial, cultural e social, dada a sua localização central e acesso rodoviário, ferroviário e aéreo às 3 grandes cidades da Suécia –Estocolmo,Gotemburgo eMalmö. Alberga várias grandes empresas (Husqvarna AB,Saab,Electrolux, Postnord,AB Fagerhult,IKEA), agências e instituições estatais (Direção Geral da Agricultura, Tribunal de Apelação da Götaland), e estabelecimentos de ensino (Universidade de Jönköping), para além de ser o centro administrativo docondado de Jönköping.[23][24][25][26][27]
A cidade de Jönköping possuí uma rede de escolas de ensino básico e secundário, e dispõe igualmente de educação de adultos (Komvux), ensino superior popular (folkhögskola), ensino técnico superior profissional (yrkeshögskola) e ensino superior.[28]A Universidade de Jönköping (Jönköping University) tem cerca de 12 600 e 740 funcionários, e está instalada num campus no centro da cidade.[29][20]
Jönköping possui vários clubes desportivos, com destaque para o clube de hóquei no geloHV71, para o clube de nataçãoJönköpings SS, para o clube de andebolIF Hallby e para o clube de futebolJönköpings Södra IF.[33][34]
↑abAntenor Nascentes (1952).Dicionário Etimológico da Língua Portuguesa(PDF). Tomo II. Rio de janeiro: Livraria Francisco Alves, Livraria Acadêmica, Livros de Portugal, Livraria S. José. p. 162.JÖNKÖPING. Cidade da Suécia. Do suecoJön,Juna (riacho) eköping, mercado, mercado do Juna
↑Vilborg, Ebbe (2001). «Jönköping».Norstedts svensk-latinska ordbok [Dicionário Norstedts de Sueco-Latim]. 27 000 ord och fraser (27 000 palavras e frases) (em sueco). Estocolmo: Norstedts ordbok. p. 216. 628 páginas.ISBN91-7227-219-8
↑ab«Jönköping» (em italiano). Treccani (Enciclopedia Italiana di Scienze, Lettere ed Arti dall'Istituto Giovanni Treccani). Consultado em 16 de maio de 2023
↑«Tätorter» (em sueco).Instituto Nacional de Estatística da Suécia (Área e população das localidades principais). Statistiska tätorter 2020, befolkning och landareal per tätort och kommun. Consultado em 14 de maio de 2023
↑Ottosson, Mats; Åsa Ottosson (2008). «Jönköping».Upplev Sverige (Conheça a Suécia). En guide till upplevelser i hela landet (em sueco). Estocolmo: Wahlström Widstrand. p. 288. 527 páginas.ISBN9789146215998A referência emprega parâmetros obsoletos|coautor= (ajuda)
↑«Jönköping-Huskvarna».Se Sverige med barnen. en reseguide för hela familjen (em sueco). Svenska turistföreningen. Estocolmo: Bonniers juniorförlag e Svenska turistföreningen. 1985. p. 214-215. 379 páginas.ISBN91-48-51041-6
↑Marcelo Henrique Reis Caldeira, Maysa Seabra Cendoroglo,Clineu de Mello Almada Filho.«Correlação entre citomegalovirose,perfil imunológico de risco (Pir)e mortalidade em idosos». Universidade Estadual de Campinas (Unicamp), Universidade Federal de São Paulo/Escola Paulista de Medicina (Unifesp/EPM). Consultado em 31 de julho de 2020.O termo “perfil imunológico de risco” surgiu a partir de dois estudos longitudinais, denominados OCTO e NONA, realizados na Suécia na cidade de Jönköping !CS1 manut: Nomes múltiplos: lista de autores (link)
↑Svensson, Lars (2001). «Jönköping».Värt att se i Sverige [Para ver na Suécia]. En reseguide (em sueco). Estocolmo: Bonnier. p. 199. 383 páginas.ISBN9100571903
↑«Jönköping».Bonniers Compact Lexikon (em sueco). Estocolmo: Bonnier lexikon. 1999. p. 513. 1301 páginas.ISBN 91-632-0161-5
↑abc«Jönköpings historia» (em sueco). Stads- och kommunhistoriska institutet (Instituto de História das Cidades e das Comunas). Consultado em 2 de fevereiro de 2020
↑Ernby, Birgitta; Martin Gellerstam, Sven-Göran Malmgren, Per Axelsson, Thomas Fehrm (2001). «Jönköping».Norstedts första svenska ordbok (em sueco). Estocolmo: Norstedts ordbok. p. 188. 793 páginas.ISBN91-7227-186-8 !CS1 manut: Nomes múltiplos: lista de autores (link)
«Jonköping».Enciclopédia Nacional Sueca (em sueco). Gotemburgo: Universidade de Gotemburgo. 2019
Ernby, Birgitta; Gellerstam, Martin; Malmgren, Sven-Göran; Axelsson, Per; Fehrm, Thomas (2001). «Jönköping».Norstedts första svenska ordbok (em sueco). Estocolmo: Norstedts ordbok. p. 767.ISBN91-7227-186-8 !CS1 manut: Nomes múltiplos: lista de autores (link)
Fernandes, Ivo Xavier (1941).Topónimos e Gentílicos Vol. I. Porto: Editora Educação Nacional, Lda.
Hallberg, Göran (1983). «Namn på städer och större tätorter (Nomes das cidades e localidades principais)».Ortnamn i Småland (Topónimos da Esmolândia) (em sueco). Estocolmo: AWE/Geber. 144 páginas.ISBN9120070292
«Jönköpings historia» (em sueco). Stads- och kommunhistoriska institutet (Instituto de História das Cidades e das Comunas). Consultado em 2 de fevereiro de 2020
Lidman Production AB; Matton, ed. (2011). «Småland».Libers stora junioratlas (em sueco). Estocolmo: Liber. 144 páginas.ISBN9789147809028
Ottosson, Mats; Ottosson, Åsa (2008). «Jönköping».Upplev Sverige. En guide till upplevelser i hela landet (em sueco). Estocolmo: Wahlström Widstrand. 527 páginas.ISBN9789146215998
Svensson, Lars (2001). «Jönköping».Värt att se i Sverige [Para ver na Suécia]. En reseguide (em sueco). Estocolmo: Bonnier. 383 páginas.ISBN9100571903
Valeur, Bent (2017).«Jönköping».Den Store Dansk – Grande Enciclopédia Dinamarquesa (em dinamarquês). Copenhague: Gyldendal
Wahlberg, Mats (2003). «Jönköping».Svenskt ortnamnslexikon (Dicionário das localidades suecas) (em sueco). Upsália: Språk- och folkminnesinstitutet e Institutionen för nordiska språk vid Uppsala universitet.ISBN91-7229-020-X