| مینا کماری | |
|---|---|
(ہندی وچ:मीना कुमारी)  | |
 | |
| پیدائشی نام | (ہندی وچ:महजबी बानो) |
| جم | 1 اگست1933[۱][۲]
|
| وفات | 31 مارچ1972 (39 سال)[۱][۲] |
| وجہ وفات | تشمع |
| مدفن | ممبئی |
| طرز وفات | طبعی موت |
| شہریت |  برطانوی ہندستان (–۱۵ اگست ۱۹۴۷) |
| شریک حیات | کمال امروہی (۱۴ فروری ۱۹۵۲–۳۱ مارچ ۱۹۷۲) |
| بہن/بھائی | |
| عملی زندگی | |
| پیشہ | اداکار ، شاعر ، کاسٹیوم ڈیزائنر ، گلوکار |
| پیشہ ورانہ زبان | ہندی |
| شعبۂ عمل | شاعری ، فلم اداکار |
| اعزازات | |
بنگال فلم جرنلسٹ ایسوسی ایشن ایوارڈ (برائے:Sharada ، Aarti ، Dil Ek Mandir تےپاکیزہ ) (۱۹۵۸) فلم فیئر اعزاز برائے بہترین اداکارہ (برائے:Baiju Bawra ، Parineeta ، Sahib Bibi Aur Ghulam تے Kaajal ) (۱۹۵۴) | |
| دستخط | |
 | |
 | IMDB اُتے صفحہ |
ترمیم  | |
مینا کماری (ہندی: मीना कुमारी; اگست 1932 – 31 مارچ 1972) اک بھارتی فلمی اداکارہ اتے شاعرہ سی۔ اس دا اصلی نام ماہ جبین بانو سی۔ اوہ ہندی سنیمے دیاں اُگھیاں اداکاراں وچّ گنی جاندی ہے۔ اوہ سوگی کردار نبھاؤن کر کے جانی جاندی ہے جس کر کے اسنوںٹریجڈی کوئین کیہا جاندا ہے۔[۳]
مہ جبیں بانو[۴] عرفمینا کماری (1 اگست 1933ء[۵][۶]-31 مارچ 1972ء)بالی ووڈ دی فلم اداکارہ سی۔ انہاں نے ہندی سنیما کوم تعدد کلاسیکی فلماں دتیاں انہاں نوںدی ٹدیجڈی کوین تےچائزین ڈال' وی کہیا جاندا اے۔[۷] انہاں دی شخصیت تے اداکاری نوں دیکھدے ہوئے لوکاں نےگرودت دا نسوانی اوتار تے بالی ووڈ دیسنڈریلا وی کہیا جاندا سی۔[۸][۹]ان دا فلمی کیرئر 1939ء توں 1972ء رہیا۔[۱۰][۱۱] مینا کماری دی سوانح عمری دے مصنفونود مہتا نوں کسی ڈائریکٹر نے دسیا کہ “ ٹریجڈی کنگدلیپ کمار وی انہاں دے سامنے سنجیدگی برقرار نئيں رکھ پاندے سن ۔“[۱۲]راج کمار اکثر انہاں دے سامنے اپنے ڈائلاگ بھُل جاےا کردے سن ۔[۱۳]
مدھوبالا وی مینا کماری دی مداح سی تے کہیا کردی سی کہ “مینا کماری دی ورگی آواز کسی دی نئيں اے ۔“[۱۴]ستیہ جیت رائے نے مینا کماری دی ایويں تعریف کيتی “بلا شبہ اوہ سب توں زیادہ ذہین اداکارہ سی۔“امیتابھ بچن نے کہیا “مینا کماری جس طرح ڈائلاگ بولدی سی اس طرح کوئی وی کدی نئيں بول سکدا اے، اج تک کوئی نئيں بول سکیا اے تے شاید کدی کوئی بول نئيں سکدا اے “۔[۱۵] موسیقارنوشاد نے کہیا “اب شاید ہندی سنیما وچ کوئی دوسری مینا کماری پیدا نہ ہوئے سکے“[۱۶]میریلن مونرو نوں مینا کماری توں بہت ہمدردی سی کیونجے میلرین دے شوہرآرتھر ملر نوں مینا دے شوہرکمال امراوہی توں بہت مشابہت سی۔[۱۷] ایسا کہیا جاندا ہیکہ مینا کماری نے ہمیشہ فلماں نال محبت نئيں کيتی بلکہ کدی کدائيں انہاں نوں فلماں نال نفرت وی ہُندی سی۔[۱۸]
مینا کماری بہترین اداکارہ دے طور چار مرتبہفلم فیئر اعزازات توں نوازیا گیا۔ انہاں نوں 1954ء وچ فلمبیجو باورا دے لئی فلم فیئر دا افتتاحیفیل فیئر اعزازات برائے بہترین اداکارہ ملیا تے اس دے اگلے سال ایہی اعزاز فلمپرینیندا دے لئی ملا۔ 1963ء وچ 10واں فلم فیئر اعزاز وچ مینا کماری نے تمام نامزدگیاں اپنے ناں تریخ رقم کر دتی لیکن انہاں نوں ایہ اعزاز فلمصاحب بیوی غلام دے لئی ملا۔[۱۹] 13واں فلم فیئر اعزاز وچ فلمکاجل دے لئی انہاں نوں آخری مرتبہ بہترین اداکارہ دا اعزاز ملا۔
مینا کماری دی اصل پہچان 1950ء تے 1960ء دی دہائی وچ بھارت دیاں عورتاں دے حالات دی عکاسی دے لئی انہاں دی اداکاری اے۔ بھارتی سنیما برادری دے وڈے ناں جداںمحمد ظہور خیام تےجاوید اختر دا مننا ہیکہ مینا کماری اسکرین اُتے اک مکمل بھارتی ناری نوں پیش کردیاں نيں۔ انہاں توں بہتر ہن تک کوئی اداکارہ بھارتی نوں مکمل روپ وچ پیش نئيں کرسکی اے۔[۲۰] [فلم [پاکیزہ]] وچ انہاں نے “صاحب جان“ دا کردار ادا کيتا جو اچھی دل دی مالک اک شوخ چنچل لڑکی اے۔ مینا کماری نے اس کردار نوں اپنی اداکاری دے ذریعے تاریخی بنادتا تے کمال امروہری دی ایہ فلم اک تاریخی دستاویز بن گئی۔سائیٹ غلطی: بند کردا </ref> ؛ <ref> دا گھاٹا ٹیگ Rediff.com |accessdate= 25 جولائی 2016}}</ref> اوہ پارسی سیٹر دے ماہر سن، ہارمونیم بجاندے سن ۔ اوہ موسیقی دی تعلیم دیندے سن ۔ انہاں نےاردو بولی وچ شاعری وی دی جسنوں فلم شاہی لٹیرے وچ گایا گیا۔[۲۱] مینا کماری دی والدہ دا ناں پربھاوندی دیوی اک عیسائی خاتاں سی جو بعد وچ مسلمان ہوئے کے اقبال بیگم بن گئی سن۔ اقبال بیگم علی بخش دی دوسری بیوی سن۔[۲۱] انہاں دا تعلقبنگال دے مشہورٹیگور خاندان توں سی۔ علی بخش دے ملنے تے انہاں نال شادی توں پہلے اوہ کامینی سیٹر دے لئی اسٹیج اُتے پرفارم کيتا کردیاں سن۔[۲۱]
مینا کماری دا جنم 1 اگست 1932 نوں، بطور ماہ جبین بانو، پیؤ علی بخش دے گھر ماں اقبال بیگم دی ککھوںبرطانوی ہند وچّ بمبے (اج-کلّممبئی) وکھے اک شیعہمسلمان پروار وچّ ہویا۔ اس دا پیؤ اکاردو شاعر اتے سنگیتکار سی جہناں نےعید کا چاند ورگیاں فلماں وچّ چھوٹے-چھوٹے کردار نبھائے اتےشاہی لٹیرے جہیاں فلماں دا سنگیت وی دتا۔ کماری دی ماں اس دے پیؤ دی دوجی بیوی سی جو پہلاں کامنی ناں ہیٹھ اک سٹیج اداکارہ سی۔ اس دا ویاہ ہدائتکارکمال امروہی نال ہویا۔[۲۲] مینا کماری دا بچپن ممبئی وچّ بیتیا اتے اس دا انت وی ممبئی وچّ ہی ہویا۔ اوہ صرف 6 سال دی سی جدوں اس نے فلماں وچّ کم کرنا شروع کر دتا سی۔ مینا کماری دی فلم دائرہ، دو بیگھا زمین اتے پرنیتا بہت ہٹ ہوئیاں۔ اس دے فلم پرنیتا وچلے کردار نے درشکاں دا دل جت لیا سی۔ اس نے زیادہ تر فلماں وچّ دکھدائی تے ستائی ہوئی عورت دے کردار نبھائے۔ اس دا ویاہ فلمساز کمال امروہی نال ہویا، پر ایہہ رشتہ زیادہ دیر نہ چلیا تے اوہ 1964 وچّ کمال امروہی توں وکھ ہو گئی۔ فلم پاکیزہ وچلے مینا کماری دے کردار نوں اج وی چیتے کیتا جاندا ہے۔ اس نال مینا کماری دیش-ودیش وچّ پرسدھی ہو گئی سی۔ بہت گھٹّ لوکاں نوں پتہ ہے کہ مینا کماری شاعری وی لکھدی سی، پر اوہ شاعری نوں چھپواؤندی نہیں سی۔
مینا کماری دے والدسنی مسلمان سن جنہاں دا ناں ماسٹر علی بخش سی۔ انہاں نے تقسیم دے بعدپاکستان دےبھیرہ دی طرف ہجرت کرلئی سی۔ اوہ وڈے پارسی سیٹر آرٹسٹ سن تے ہارمونیم بجایا کردے سن ۔ انہاں نے کچھ دن موسیقی دی تعلیم دی۔ کچھ نغمے لکھے تے فلم عید دا چاند وچ اک چھوٹا جہا کردار ادا کيتا۔ انہاں نے فلم شاہی لٹیرے دے لئی موسیقی کمپوز کيتی۔[۲۱] مینا دی والدہ اقبال بیگم دا اصل ناں پربھاوندی دیوی سی تے اوہ بنگالی مسیحی خاتون سن جنہاں نے بعد وچ اسلام قبول کرلیا تے اقبال بیگم ناں رکھیا۔ شادی توں پہلے اقبال بیگم کامنی نامی اسٹیج دے لئی کم کردی سی تے اوہ رقاصہ سن۔ ن دا تعلقبنگال دے مشہورٹیگور خاندان توں سی۔[۲۱]
مینا کماری دی نانی دا ناں ہیم سندری ٹیگور سی جنہاں دی شادی جادو نندن ٹیگور (1840ء-1862ء) ہوئی۔ اوہدرپن ناراین ٹیگور دے پوتے سن تےرابندرناتھ ٹیگور دے دور دے بھائی سن ۔[۲۳] شوہر دی وفات دے بعد ہیم سندری اہل خانہ دے دباو وچ آکے میرٹھ چلی گئياں تے اوتھے نرس بن گئی تے اک مسیحی شخص پیارے لال شنکر میرٹھی نال شادی کرلئی- اوہ اردو بولی دے صحافی سن تے مسیحی بن گئے سن ۔[۲۳] ہیم سندری نوں دو بیٹیاں ہوئیاں جنہاں وچ اک پربھاوندی سی جو مینا کماری دی ماں ہوئی۔[۱۷]
مینا کماری دی ولادت 1 اگست 1933ء نوں اک غریب سیٹر کرنے والے خاندان وچ ہوئی۔[۵][۶] انہاں دا ناں مہ جباں رکھیا گیا۔ والد علی بخش سیٹر آرٹسٹ سن ۔ والدہ اقبال بیگم رقاصہ سن۔ انہاں دی ولادت اُتے علی بخش بہت مایوس ہوئے سن کیونجے اوہ بیٹے دی آس لگائے بیٹھے سن ۔[۱۷] گھر اُتے سب انہاں نوں منا کہ کر بلاندے سن ۔[۱۸] چونکہ گھر وچ انہاں دی ولادت دے لئی ڈاکٹر نوں دینے دے لئی پیسے نئيں سن لہذا والد نے انہاں نوں یتیم خانہ وچ چھڈ دتا مگر چند گھنٹےآں دے بعد واپس گحر لے آئے۔ انہاں دی بہن دا ناں مہلقہ سی نوں مدھو دے ناں توں جانی جاندیاں سن تے جنہاں نے اداکارمحمود علی نال شادی کيتی سی۔[۲۴][۲۵] مہ جباں نوں شروع وچ اداکاری دا شوق نئيں سی بلکہ اوہ اسکول کانا چاہندی سی۔[۲۶] مگر انہاں دے والد انہاں نوں شروع توں ہی اسٹوڈیو لے جایا کردے سن تاکہ انہاں نوں کوئی کم مل سکے۔ انہاں دی پہلی فلملیدرفیس سی جس دے لئی ہدایتکاروجے بھٹ نے انہاں نوں 25 روپئے دتے سن ۔لیدرفیس 1939ء وچ جاری ہوئی۔[۲۷] تے اس طرح اوہ عمری وچ ہی اہل خانہ دے لئی روزی روٹی دا انتظام کرنے لگی۔ 1962ء وچ اک انٹرویو وچ مینا کماری نے کہیا کہ 4 سال دی عمر توں ہی اوہ خاندان والےآں دا خرچہ چلارہی اے تے اسنوں انہاں نوں بہت سکون ملدا اے ۔[۱۷] مہ جباں نے اک اسکول وچ داخلہ لیا مگر اوہ تعلیم جاری نئيں رکھ سکی کیونجے کم دا بجھ بہت ودھ گیا سی۔ البتہ انہاں نے بغیر تعلیم دے ہی بہت کچھ سکھیا تے کسی وی میدان مات نئيں کھادیاں سن۔ انہاں نوں اردو بولی توں بہت لگاو سی حالانکہ ہندی تے انگریزی وی جاندی سی۔ انہاں نوں کتابی کیڑا کہیا جاندا سی کیونجے اوہ فلم سیٹ اُتے وی کتاب لے کے آیا کردی سی۔[۱۷]
.jpg)
انہاں نے 4 برس دی عمر وچ وجے بھٹ دی فلم لیدر فیس (1939ء) وچ کم کيتا۔ اس دے بعدادھوری کہانی (1939ء)،پوجا (فلم) (1940ء) تےاک ہی بھُل (1940ء) وچ اداکاری کيتی۔ فلم اک ہی بھُل دے دوران وچ وجے بھٹ نے انہاں نوں “بے بی مینا“ کہ کر بلیانا شروع کردتا۔[۲۸]بے بی مینا نے ہور فلماں دی جداںنويں روشنی (1941ء)،کسوٹی (فلم) (1941ء)،وجے (فلم) (1942ء)،غریب (فلم) (1942ء) وغیرہ۔ 1941ء وچ ہدایتکارمحبوب خان نے انہاں نوںبہن وچ سائن کيتا تے ایہ انہاں دونے دی اکلوتی کامیاب فلم اے۔ بعد وچ محبوب نے انہاں نوںامر (فلم) وچ لیا مگر بعد وچ ایہ کردادمدھو بالا دے دے دتا گیا جس دے بعد مینا کماری نے کدی محبوب دے نال کم نئيں کيتا۔
اس دور وچ مہ جباں مینا کماری بن چکی سی تے ايسے ناں توں فلمی دنیا وچ کما کرنے لگی۔ انہاں نے رنمیک پروڈکشن دی فلمبچےآں دا کھیل (1946ء) وچ کم کيتا۔ مینا کماری نے باندرا، ممبئی وچ اک گھر لیا تے اہل خانہ دا اوتھے منتقل کردتا مگر اس دے 18 ماہ بعد ہی والدہ دا انتقال ہوئے گیا جس توں مینا کماری نوں بہت صدمہ ہويا۔ مینا کماری نے فلماں وچ اداکاری دے نال نال نغمے وی گائے جداںدنیا اک سرائے (1946ء)،پیا گھر آجا (1948ء) تےبچھڑے بلم (1948ء)۔ 1940ء دے اواخر وچ انہاں نے خرافات (میتھولوجی) تے تصور جداں موضوعات اُتے فلماں بنانا شروع دی جداں ویر گھاٹوکچ، شری گنیش مہیما، لکشمی نارائن، ہنومان پتل وجے تے علاوالدین تے جادوئی چراغ وغیرہ۔ ایہ فلماں کامیاب رہیاں۔ مگر انہاں سب توں مینا کماری نوں اوہ شہرت نئيں مل رہی سی جس توں اوہ خود نوں بالی ووڈ دی اداکارہ کہلواسکن۔ بالآکے انہاں دے رہبر تے رہنما وجے بھٹ نے انہاں دی مشہور فلمبائیجو بوارا وچ کم دتا۔ ایہ موسیقی والی بہترین فلم سی۔
یہ دور مینا کماری دا عروج دا زمانہ اے جس وچ انہاں دا کیرئر بحیثیت اداکارہ بائیجو بوارا توں شروع ہُندا اے تے لگاتار کئی فلماں بالی ووڈ دے پردےآں اُتے اَگڑ پِچھڑ کامیاب ہُندی چلی جاندیاں نيں۔
اس فلم دے دوران وچ ایداں دے کئی حادثے ہوئے جنہاں توں مینا کماری ہمیشہ خبراں وچ رہیاں۔
| مینا کماری | ||
| عام جانکاری | ||
| جنم | 1 اگست 1932 ممبئی، برطانوی بھارت | |
| موت | ||
| قومیت | بھارت | |
| پیشہ | اداکارہ، شاعرہ | |
شراب دی عادت ہون کر کے اسنوں جگر دی بیماری ہو گئی سی۔ اس دی فلمپاکیزہ دے رلیز توں ہون دو کو مہینیاں بعد ہی 31 مارچ 1972 نوں اس دی موت ہو گئی۔[۳] اوہ اک شاعرہ وی سی اتے ناز نام ہیٹھ لکھدی سی۔[۲۲] اس دیاں اردو نظماں اس دی موت تو بعد چھپیاں۔
 | وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں:مینا کماری |
<ref> ٹیگکوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےNationalinfo 2016 لئی۔