(انگریزی:روم ۔English : Rome)۔ (اطالوی : روما۔Italiano : Roma)اطالیہ داراجگڑھ، ملک دا سب توں وڈاشہر تے مرکزی مشرقی اطالیہ دے علاقہلازیو(لا تسیو) (Lazio) دا صدر مقام اے۔ شہر دی آبادی تقریباً پچیس لکھ تے پورے صوبہ روم دی آبادی اڑتیس لکھ اے۔ شہر دریائےآنیینے تے دریائےتیبر دے سنگم اُتے آباد اے ۔
روم ، (اطالوی: روما) ،اٹلی تےصوبہ لیزیو دا راجگڑھ تے سب توں وڈا شہر اے ۔ 28 لکھ لوک 1285 مربع کلومیٹر تھاں تے وسدے نیں۔ ایہ شہر دی ولگن اندر یورپی یونین دا چوتھا وڈا شہر اے۔ 32 توں 38 لکھ لوک روم دے میدرو تھاں وچ وسدے نیں۔ ایہ اطالوی جزیریورگا دے وشکارلے لیندے ول دریائے ٹائبر دے کنڈے تےصوبہ لیزیو وچ وس ریا اے۔
روم دی تریخ ٹآئی ہزار ورے تون ویلے تے پھیلی ہوئی اے تے ایدی نیو 753 م پ نوں پئی سی۔ ایہ رومی بادشائی،رومی لوک راج تےرومی سلطنت دا راجگڑھ ریا جیہڑی لیندے یورپ تے رومی سمندر دیاں کنڈیاں نال لکدے دیساں دی 7 صدیاں تک، پہلی صدی م پ توں لے کے 7 صدی تک اک تکڑی طاقت ریا ایہنوں لیندی رہتل دیاں جمن پواں وچ وی کنی جاندا اے۔ پہلی صدین توں روم پوپاں دا گڑھ ریا تےبازنطینی سلطنت دے 8ویں صدی وچ ماڑا پین تے پوپ دیساں دا راجگڑھ ریا اے۔
زمین دیاں پٹائیاں توں پتہ لگدا اے جے ایتھے انسان 14000 وریاں رہ ریا اے۔ 10 ہزار ورے پہلے دے پتھر دے اوزار تے ہتھیاراں دے نشاں وی لبے نیں۔
روم دا مڈھ بجن دیاں کئی کہانیاں نیں۔ نویاں کاہڈاں توں ایہ پتہ لگدا اے جے شہر دا مڈھ 8ویں صدی م پ وچ رکھیا گیا۔ ایہ شہر پہلے رومی بادشائی دا گڑھ سی 7 بادشاواں مگروں 510 م پ وچ ایہ رومی لوکراج وچ پلٹدا اے۔ 27 م پ وچ روم، رومی سلطنت دا گڑھ بنیا۔ ایہناں جتاں پچھے تکڑی فوج تے ودیا ہویا بپار سن۔ ایہنے روم دے دوالے تے ایٹرسکی اطالوی تے یونانی رہتلاں نوں وی اپنے اندر ملالیا۔ روم دا راجیورپ دے وڈے حصے تےرومی سمندر دے کنڈیاں دے دیساں تے کئی صدیاں تک ریا۔ ۔ نیڑے تریڑے اک ہزار ورے تک روم لیندیدنیا دا اک وڈا سیاسی رہتلی مذہبی گڑھ ریا۔قسطنطنیہ تے قرطبہ مگروں ایدے وج شریک ہوندے نیں۔
روم دی بنیاد روایتاں تے داستاناں وچ ملدی اے، اُتے جدید تحقیقات اس نظریہ نوں تقویت دیندی نيں کہ شہر دی بنیاد اٹھويں صدی ق م وچ پئی۔ شہر روم، رومی بادشاہت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے روایات دے مطابق بادشاہاں دی ست پشتاں نے حکومت کیتی) تے فیر رومی جمہوریہ دا راجگڑھ بنا (جس وچ ایوان بالا یا سینیٹ نوں زیادہ اختیارات حاصل ہُندے سن ) تے بالآخر رومی سلطنت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے شہنشاہ حکومت کردے سن )۔ ایہ کامیابی تے برتری فوجی طاقت دے نال نال اقتصادی غلبہ دی وجہ توں وی سی جس نے اپنے اندر ہمسایہ تہذیباں خاص کرایسٹروسکن (ایٹرسکن) (قدیم مقامی باشندے) تےیونانی تہذیباں نوں جذب کر ليا۔ روم دی برتری پورےیورپ تےبحیرہ روم دے ساحلاں اُتے ودھدی گئي جدوں کہ اس دی آبادی دس لکھ توں تجاوز کر گئي۔ تقریباً اک ہزار سال تک روم مغربی دنیا دا سب توں اہم سیاسی مرکز، امیر ترین تے سب توں وڈا شہر رہیا تے ایہ برتری سلطنتاں دے اتار چڑھاؤ توں متاثر نہ ہوئی حتی کہ اس داراجگڑھ ہونے دا اعزاز وی چھن گیا تے اس دی جگہ مشرقی راجگڑھقسطنطنیہ نے لے لی۔
سن 410ء چ ہون والیاں تبدیلیاں تے اسدے بعد 471ءرومی سلطنت دی تباہی دے بعد روم بازنطینی حکمراناں تےجرمن النسل بربریاں دے قبضے چ رہئیا تے آبادی گھٹدی گھٹدی 20 ہزار تے پہنچ گئی تے شہر کھندرات دا نقشہ پیش کرن لگ پئیا ۔عیسائیت دے اوائلی طلوع نال روم دےلاٹ پادری نوں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہون لگ پئی جہڑا آخرکارپاپاۓ روم کہلائیا تے جس نے روم نوںکیتھولک گرجےاں دامرکز تے پاپاۓ روم دی ریاست دا دارالحکومت بنا دتا ۔ عہد وسطی چ روم مذہبی زائرین لئی مرکز بنیا تے اسدے نال نال پاپاۓ روم تےمقدس رومی سلطنت دے وچکار کشمکش دا مرکز وی بنیا ۔
عہد وسطی ج کجھ چر لئی آزاد شہر رہن دے علاوہ روم صدیاں مقدس شہر تے پاپاۓ روم دی ریاست دا راجگھر رہئیا ۔
روم چ 1577ء دے بعدپوپ دی سیاسی طاقت ختم ہوگئی تے شہر تہذیب تے فنون لطیفہ دے احیاہ دا مرکز بنیا ، آبادی ودھن لگ پئی تے اک وار فیر 17ویں صدی چ اک لکھ تک پہنچ گئی پر روم اس دور چ دوجے یورپی دارالحکومتاں نالوں پچھے رہئیا جسدی وجہکیتھولک گرجےاں دی اندرونی ترتیب نو نوں قرار دتا جاندا اے۔
410ء وچ ہونے والی تبدیلیاں تے اس دے بعد476ء وچ رومی سلطنت دی تباہی دے بعد رومبازنطینی حکمراناں تےجرمینک (Germanic) بربریاں دے زیر تسلط رہیا۔ آبادی ویہہ ہزار نفوس تک کم ہوئے گئي تے شہر کھنڈر دا نقشہ پیش کرنے لگا۔مسیحیت دے اوائلی طلوع دے نال روم دےلاٹ پادری نوں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہونے لگی، جو آخر کارپاپاۓ روم اکھوائے تے جنہاں نے روم نوں کیتھولک گرجاؤں دا مرکز تے پاپائے روم دی ریاست دا راجگڑھ بنا دتا۔ عہد وسطی وچ شہر مذہبی زائرین دے لئی مرکز قرار پایا تے اس دے نال نال پاپائے روم تےمقدس رومی سلطنت (جس دا آغازچارلس اعظمCharlemagne یا Charles the Great نے کيتا سی تے روم نوں مرکز قرار دتا سی) دی درمیانی کشمکش دا مرکز وی بنیا۔
عہد وسطی دے کچھ عرصے دے لئی آزاد شہر رہنے دے علاوہ روم صدیاںمقدس شہر تے پاپائے روم دی ریاست دا راجگڑھ رہیا، حتی کہ پاپائے روم کچھ عرصہ (1330ء توں1337ء)دے لئیآوینیان (Avignon)(اوین یاں) وچ وی مقیم رہے۔1527ء دے بعد جدوںپوپ دی سیاسی طاقت ختم ہوئے گئی تاں شہر رہتل تے فنون لطیفہ دے اعیاء دا مرکز بنا (عہد وسطی وچ چودھواں صدی عیسوی توں سولہیاں صدی تک یورپ وچ علوم تے فنون دے اعیاء دا زمانہ جس نوں تریخ وچ Renaissance کہندے نيں)۔ آبادی ودھنے لگی تے اک بار فیر ستارہويں صدی عیسوی وچ اک لکھ تک پہنچ گئي۔ اُتے روم ايسے دور ترقی وچ دوسرے یورپی دارالحکومتاں توں پِچھے رہیا جس دی وڈی وجہکاتھولک کلیسیا دی اندرونی ترتیب نو قرار دتی جاندی اے ۔
روم وچکارلےاٹلی دے لازیو علاقے چدریاۓ آنینے تےدریاۓ ٹائبر دے سنگم تے واقع اے ۔ اگرچہ شہر دا مرکزسمندر توں 24 کلومیٹر دور اے پر شہر ساحل سمندر تک پھیلیا ہوئیا اے جتھے جنوب مغربی شہراوستیہ واقع اے ۔سطح سمندر توں شہر دی بہندیپیاسا دیل پوپولو چ 13 میٹر توں ودھ دی ہوئیمونتے ماریو دی چوٹی تے 120 میٹر تک اے ۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلومیٹر اے جہڑا اسنوںیورپ دے وڈے راجگھراں چ شمار کرواندا اے ۔
روم مرکزیاٹلی دےلازیو دے علاقہ وچدریائے آنیینے تےدریائے تیبر دے سنگم اُتے واقع اے۔ گرچہ مرکزشہربحیرہ روم توں 24کلو میٹر دے فاصلے اُتے واقع اے، شہر دا ساحلسمندر تک پھیلا ہويا اے جتھےجنوب مغربی شہراوستیہ واقع اے۔ سطح سمندر توں شہر دی بلندیپیاتسا دیل پوپولو (Piazza del Popolo) وچ 13میٹر توں ودھدی ہوئیموندے ماریو (Monte Mario) دی چوٹی اُتے 120 میٹر تک پہنچکی اے۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلو میٹر اے جو اسنوںیورپ دے وڈے دارالحکومتاں وچوں بناندی اے۔
روم رومی سمندر دے ساحل تے واقع اے تے سمندر توں نزدیکی اسدا آب وہوا نوں معتدل بنا دیندی اے پر پچھلیاں چند دہائیاں توں موسم دے گرم ہون دے اشارے مل رہے نیں ۔ اپریل توں جون تک موسم خوشگوار رہندا اے تے ایداں ای ادھ ستمبر توں اکتوبر تک رہندا اے ،اگست دے دناں چ گرمی ودھ جاندی اے تے دن نوں درجہ حرارت 35 ڈگریسینٹی گریڈ تک ہو جاندا اے۔ روائتی طور تے اگست چ کاروبار بند ہو جاندے نیں تے رومی لوک چھٹیاں گزارن لئی تفریحی مقامات دا رخ کردے نیں ۔ وقت دے نال نال اس روایت چ وی تبدیلی آ رہی اے تے ہن اگست ج وی شہر کھلا رہندا اے ، جسے دی وڈی وجہ سیاحت چ اضافہ اے ۔دسمبر دے دناں چ ودھ توں ودھ درجہ حرارت 13 ڈگری سینٹی گریڈ رہندا اے ۔
رومبحیرہ روم دے ساحل اُتے واقع اے تے سمندر توں قربت اس دی آب تے ہوا نوں معتدل بناندی اے۔ اُتے گزشتہ چند دہائياں وچ موسم گرم ہونے دے اشارے ملے نيں۔اپریل توںجون تک موسم خوشگوار ہُندا اے تے ایسا ہی وسطستمبر توںاکتوبر تک اے، خاص کر "اوتوبراندا (ottobrata)" جس دا مطلب اکتوبر دا مہینہ لیا جاندا اے اپنے خوشگوار تے دُھپ دار دناں دے لئی مشہور اے۔اگست دے دناں وچ گرمی ودھ جاندی اے تے دن دا درجہ حرارت 35 درجہسینٹی گریڈ تک وی چڑھ جاندا اے۔ روايتی طور اُتے اگست وچ کاروبار بند کر دتے جاندے نيں رومی لوک چھٹیاں گزارنے تفریحی تھاںواں دا رخ کردے نيں۔ وقت گزرنے دے نال اس روایت وچ تبدیلی ہوئے رہی اے تے ہن شہراگست دے مہینہ وچ وی کھلا رہندا اے، جس دی وڈی وجہ سیاحت وچ وادھا اے۔دسمبر دے دناں دا زیادہ توں زیادہدرجہ حرارت 13 درجہ سینٹی گریڈ اے۔
اٹلی چ روم نوںکمونے دا درجہ دتا گئیا اے ۔ اسدے علاوہ روماٹلی دے دس علاقیاں چوںلازیو دا صدرمقام تے علاقہ لازیو دے 5 صوبےاں چوں صوبہ روم دا راجگھر وی اے ۔ روم دے موجودہ میئر والتر ویلرونی نیں جہڑے پہلی وار 2001ء چ منتخب ہوۓ سی ۔ اٹلی چ جاری موجودہ سیاسی بحث چ روم نوں خصوصی اختیارات دین دی تجویز زیر غور اے تے اسنوںامریکہ دے دارالحکومپواشنگٹن وانگوں اک الگ شہر یا دارالحکومتی ضلع بنان دی تجویز زیر غور اے ۔
اٹلی وچ روم نوںکمونے (اطالویcomune) دا درجہ دتا گیا اے، اس دے علاوہ روم اٹلی دے ویہہ علاقےآں وچوں علاقہلازیو (لاتسیو)(Lazio) دا صدر مقام تے لازیو دے پنج صوبےآں وچوں صوبہ روم دا صدر مقام وی اے۔ روم دے موجودہ میئروالتر ویلترونی (Walter Veltroni) نيں جو پہلی بار2001ء وچ منتخب ہوئے تے دوسری بار2006ء وچ دوبارہ منتخب ہوئے نيں۔ اٹلی وچ جاری موجودہ سیاسی بحث وچ روم نوں خصوصی اختیارات دینے دی تجویز زیر غور اے تے اسنوںریاست ہاۓ متحدہ امریکا دے راجگڑھواشنگٹن دی طرز اُتے اک وکھ شہر یا داراحکومتی ڈسٹرک بنانے دی تجویز وی زیر غور اے ۔
روم دی خصوصیات چوں اک جہڑی اسنوں دوجے شہراں توں منفرد بنبندی اے ،اوہ شہر دے اندر موجود 2 آزاد خودمختار ریاستاں نیں ۔ اینہاں چوں اکویٹیکن سٹی اے جس تے ہولی سی حکومت کردی اے تے دوجی ساورن ملٹرک آڈر آف مالٹا اے ، جنہاں نے 1798ء چنپولین دےمالٹا فتح کرن دے بعد 1834ء چ روم چ پناہ لئی سی ۔
روم روائیتی طور تے یورپی سیاست ج سرگرم کردار ادا کردا رہیا اے ۔ 1957ء شہر نےمعاہدہ روم دی مہزبانی کیتی ، جس چ یورپی معاشیاتی کمیونٹی دی بنیاد رکھی تے جس نے بعد چ موجودہیورپی یونین دی نیہہ رکھی ۔ اسدے علاوہ 2004ء چ یورپی آئین تے باضابطہ دستخط کرن دا اجلاس وی روم ج ہوئيا ۔ شہر چ کئی بین القوامی تنظیماں دے مرکزی دفتر نیں جنہاں چ اقوام متحدہ دی تنظیم براۓ خوراک و زراعت وغیرہ
زمانہ قدیم چرومی مذہب یا اطالوی زبان چ "ریلیجو رومانا" اہم مذہب سی پے بعد چ دوجے مذہب وی ایتھے آئے ،جدوں کہ یہودیت دی رومی معاشرے چ موجودگی زمانہ قدیم تون ثابت اے فیرعیسائیت ، جسنوں پہلے پہل مخالفت دا ساہمنا کرنا پئیا سی ، ایتھے آئی تے چھوتھی صدی عیسوی دے شروع چ کافی پھیل چکی سی تے 373ء چ قونستینتائن اول دے عہد چ اس نوں قنونی تحفظ حاصل ہو گئیا ۔ 380ء ج عہدتھیوڈوسس اول چ عیسائیت نوں باضابطہ طور تے سلطنت دا مذہب قرار دتا گئیا ، جس نال اسنوں ہور ودھ پھلن دا موقع ملیا تے ختم ہندے ہوۓ رومی مذہب دی جگہ پر کرن دا موقع ملئیا ۔
روم عیسائیت دا پہلا مرکز قرار پائیا جتھے روایات دے مطابق پہلی صدی عیسوی چسینٹ پیٹر تےسینٹ پاول دا مذہبی بنیاد تے قتل کیتا گئیا سی ۔ روم دے لاٹ پادری یا بشپ نے بعد چ پوپ یاں پاپاۓ روم دا لقب اپنائیا تے اسنوں باقی تمام گرجے گھراں دے لاٹ پادریاں تے برتری حاصل ہوگئی تے ساری عیسائیاں تے وی ، اوہ اس بنیاد تے کہ اوہسینٹ پیٹر دے جانشین نیں ۔ 313ء توں عیسائي حکمراناں تے پیروکاراں ولوں دتے گئے عطیات نال پاپاۓ روم دے اثاثیاں چ وادھا ہون لگا ۔ اینہاں اثاثیاں چ لیترن دا محل تےبازیلکا وی شامل نیں ۔ اسدے نال نال ناکام ہندے سماجی نظام تے گرجا دے اثر و رسوخ چ اضافہ ہون لگا جسدے بعد آن والی کئی صدیاں تک پاپاۓ روم دا ای سکہ چلیا ۔
روم اعلیٰ تعلیم دا قومی مرکز اے، جتھے پہلی یونیورسٹی،یونیورسٹی لا ساپیئنزا (La Sapienza) دی بنیاد1303ء رکھی گئی تے جو اس وقتیورپ دی سب توں وڈی یونیورسٹی اے جتھے 15,000 طلبہ زیر تعلیم نيں۔ دو ہور قومی جامیعات بعد وچ بنائی گئيں جنہاں وچوںیونیورسٹی تور ورگاندا (Tor Vergata)، سن1982ء وچ تےیونیورسٹی روما ترے (Roma Tre) سن1992ء وچ تعمیر دی گئيں۔ شہر وچ اس دے علاوہ کئي نجی جامیعات وی نيں جنہاں دی تفصیل درج ذیل اے۔
ہوائی سفر دی سہولیات دے لئی شہر نوں تن ہوائی اڈےآں دی خدمات حاصل نيں۔لیوناردو دا ونچی بین الاقوامی ہوائی اڈا (Leonardo Da Vinci International Airport) اٹلی دا اہم ہوائي اڈا اے جس نوں مقامی مقامی لوک روم دے قریبیکمونےفیومی چینو وچ واقع ہونے دی وجہ توںفیومیچینو ہوائی اڈا کہندے نيں۔ قدرے پرانہجیوان باتستہ پاستینے بین الاقوامی ہوائی اڈا (Giovan-Battista Pastine International Airport) قریبی جنوب مشرقیکمونےچامپینو وچ واقع ہونے دی وجہ توںچامپینو ہوائی اڈا دے ناں توں مشہور اے۔ ایہ ہوائی اڈا عام شہری استعمال دے علاوہ فوجی ضروریات دے لئی وی استعمال کيتا جاندا اے۔ تیسراہوائی اڈا دیل اربے (Aeroporto dell'Urbe) قدرے چھوٹا اے جو مرکز شہر توں صرف 6کلو میٹر دی دوری اُتے اے۔ اسنوں زیادہ ترہیلی کاپٹراں دی آمدورقت یا نجی ہوائی جہازاں دے لئی استعمال کيتا جاندا اے۔ انہاں تن ہوائی اڈےآں دے علاوہ چوتھا ہوائی اڈاچنتوچیلّے (Aeroporto di Centocelle) اے جو ہن ہويا بازی دے لئی قابل استعمال نئيں اے تے اطالوی فوج دے زیر استعمال اے۔ اس ہوائی اڈا دے زیادہ تر حصہ نوں عوامی پارک وچ تبدیل کيتا جا رہیا اے۔
رومترین اطالیہ (Trenitalia) یااطالوی ریلوے دا مرکز اے۔ ایسکوایلینے پہاڑی (Esquiline Hill) اُتے روم دا مرکزی ریلوے اسٹیشن واقع اے، جوروما ترمینی (Roma Termini) دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ اسٹیشن دا افتتاع1867ء وچ کیہ گيا سی جس نوں گرا کر دوبارہ1939ء تے1951ء تعمیر کيتا گیا۔ اسنوںیورپ دا سب توں وڈاریلوے اسٹیشن (غیر مصدقہ) قرار دتا جاندا اے جس نوں روزانہ تقریباً چھ لکھ مسافر (غیر مصدقہ) استعمال کردے نيں۔ اسٹیشن دے چوبیسپلیٹ فارم نيں، انہاں دے علاوہ اس وچ اکخریداری مرکز (shopping centre) تےفنون لطیفہ دی نمائش گاہ (art gallery) وی بنائے گئے نيں۔ شہر دا دوسرا اہم ریلوے اسٹیشنروما تیبورتینا (Roma Tiburtina) اے جس نوں تیز رفتار ریل گڈیاں دی آمدورفت دے لئی بنایا جا رہیا اے۔ شہر دے ہور ریلوے اسٹیشناں وچروما اوستی اینسے (Roma Ostiense)،روما تراستے ویرے (Roma Trastevere)،روما تسکولیانا (Roma Tuscolana)،روما سان پی ایترو (Roma San Pietro) تےروما کازیلینا (Roma Casilina) شامل نيں۔
اندرون شہر آمدورفت دے لئی دو رویہ زیر زماں ریل دا نظام بنایا گيا اے جس نوںمیتروپولیتانا (Metropolitana) یاروم میٹرو (Rome Metro) کہندے نيں۔ پہلی شاخ اُتے کم دا آغاز1930ء وچ کیہ گيا سی، جس دا مقصد اہم ریلوے اسٹیشنروما ترمینی نوں جنوب وچ نويں منصوبہ بند علاقہ ای بیالیس (E42) توں ملیانا سی۔ اس علاقہ نوں1942ء دی عالمی نمائش (1942 World Fair) دے لئی تیار کيتا جا رہیا سی۔ لیکن ایہ نمائشدوسری عالمی جنگ دی وجہ توں نہ ہوسکی تے اس علاقہ نوں بعد وچ روم عالمی نمائش دا ناں دتا گيا جو1950ء توں جدید کاروباری علاقہ دے طور اُتے استعمال ہوئے رہیا اے۔ آمدورفت دی اس شاخ دا باقاعدہ افتتاع1950ء وچ کیہ گيا تے اسنوں ہن بی لائن (B line)کہیا جاندا اے۔ اے لائن دا افتتاع1980ء وچ کیہ گيا، جواوتاویانو توں شروع ہوئے کےانانیانا اُتے ختم ہُندی اے۔ ہن لائن بی توں اک ہور شاخ لائن بی ون دے ناں توں زیر تعمیر جس نوں بعد وچ لائن سی بنے گی۔ ايسے طرح لائن ڈی وی زیر تعمیر اے۔ زیر زمین انہاں گزر گاہاں دی کل لمبائی2005ء تک 38کلومیٹر اے۔ لائن اے تے لائن بی صرف روما ترمینی اسٹیشن اُتے اک دوسرے دا کٹتی نيں۔
زیرزمین ریل دا نظام سطحی ریل گڈیاں یا ٹراماں دے نظام دا حصہ اے جنہاں دا جال پورے روم وچ بچھا ہويا اے۔ترین ایطالیہ دی ریل گاڑیاں وی شہر دے اندر 20 سٹیشناں دے درمیان وچ آمدورفت دی سہولیات فراہم کردیاں نيں۔ اندرون شہر ریل گڈیاں دے انہاں نظاماں دے علااں شہر نوں اک مکمل بس نظام وی میسر اے۔
۱۴ فروری ۲۰۲۶تحقق من التاريخ في:|access-date= (معاونت);وصلة إنترويكي مضمنة في URL العنوان (معاونت)
↑Getty Thesaurus of Geographic Names ID:https://vocab.getty.edu/page/tgn/7000874 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۱ جنوری ۲۰۱۹ — مصنف: Getty Research Institute — عنوان :Getty Thesaurus of Geographic Names — ناشر: Getty Research Institute — شائع شدہ از: ۲۲ جون ۲۰۱۶
↑Getty Thesaurus of Geographic Names ID:https://vocab.getty.edu/page/tgn/7000874 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۷ دسمبر ۲۰۲۱ — مصنف: Getty Research Institute — عنوان :Getty Thesaurus of Geographic Names — ناشر: Getty Research Institute
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
.svg)
