| Data i miejsce urodzenia | |||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |||
| Zawód | |||
| |||
Zofia Jasińska-Filipowska, z domuGottlieb, pseudonim artystycznyClair de Lys (ur.6 marca1908 wKrakowie, zm.22 listopada2003 weFrankfurcie nad Menem) –polska aktorka teatralnażydowskiego pochodzenia.
Urodziła się w Krakowie w rodzinie żydowskiej, jako córka Zygmunta (Salamona) Gottlieba (zm. 1942) i Stefanii Ernestyny z domu Kohn (zm. 1927). OkresI wojny światowej spędziła wWiedniu, ponieważ jej ojciec, jako oficer austriacko-węgierskich sił zbrojnych walczył na froncie, a rodziny oficerów zTwierdzy Kraków musiały opuścić miasto. Został ranny i otrzymałKrzyż Żelazny. Matka Stefania dostała także odznaczenie za występy w lazaretach, gdzie śpiewałaarie ze znanych oper przed rannymi żołnierzami. Córka Zofia wystąpiła także u boku matki w lazarecie i dostała w Wiedniu swoją pierwszą rolę filmową.
Po zakończeniu wojny wróciła z rodzicami do rodzinnego Krakowa, gdzie nadal mieszkała reszta rodziny. Ojciec Zygmunt prowadził zakład litograficzny i drukarnięZorza naStarym Mieście. Rodzina była bardzo zasymilowana. W wieku 15 lat Zofia zadebiutowała w głównej roli wDziewczynce z zapałkami, wystawionej na deskachteatru Bagatela. Po ukończeniu szkoły dramatycznej wyjechała na pewien czas doBerlina, gdzie skończyła szkołę tańca i występowała na rewiach tanecznych. Tam też wystąpiła w kilku filmach. Po powrocie do Polski została aktorką wTeatrze im. Juliusza Słowackiego, gdzie zbierała swe dalsze doświadczenia u bokuJuliusza Osterwy.
Po wybuchuII wojny światowej zabroniono jej, jako osobie pochodzenia żydowskiego, dostępu do prób i występów w Teatrze. Jej ojciec został przesiedlony dokrakowskiego getta, skąd został wywieziony do obozu koncentracyjnego, gdzie prawdopodobnie zginął. Zofia uratowała się na aryjskich papierach, pracując, jako ekspedientka i kucharka wWarszawie iRadomiu. Z licznej rodziny ocalało jedynie dwóch kuzynów: Artur, który dostał się zarmią Andersa doLondynu oraz Józef, który przeżyłobóz Auschwitz-Birkenau.
Po zakończeniu wojny grała sporadycznie wkabarecieSiedem Kotów iOperetce Krakowskiej. Jako osoba pochodzenia żydowskiego nie mogła otrzymać stałego angażu w polskich teatrach. W1956 wraz z synem Jackiem wyemigrowała doIzraela, gdzie pracowała jako kelnerka. Nie udało jej się także nauczyć wystarczającojęzyka hebrajskiego. W1964 wyemigrowała doRFN i osiadła weFrankfurcie nad Menem, gdzie mieszkała do końca życia i jest pochowana. Nanowym cmentarzu żydowskim przy ulicy Miodowej w Krakowie znajdują się jej dwa symboliczne groby.
W1998 ukazała się jej książkaDer Krieg, die Liebe und das Leben. Eine polnische Jüdin unter Deutschen, gdzie opisała swoje przeżycia.
