67°15′S 58°00′E/-67,250000 58,000000 Ziemia Enderby – zdjęcie satelitarne (2011) | |||
| Terytorium | |||
|---|---|---|---|
| Miejscowości | brak | ||
| Wydarzenia historyczne | |||
Położenie na mapie Antarktyki  | |||
| 67°15′S 58°00′E/-67,250000 58,000000 | |||
| |||
Ziemia Enderby[1] (ang.Enderby Land[1]) – region nadMorzem Kosmonautów wAntarktydzie Wschodniej położony międzyZiemią Królowej Maud na zachodzie aZiemią Kempa na wschodzie.
W jej zachodniej części znajduje się rosyjskastacja polarnaMołodiożnaja.
Roszczenia terytorialne do Ziemi Enderby wysuwaAustralia.
Ziemia Enderby została nazwana na cześć właścicieli przedsiębiorstwa wielorybniczegoEnderby Brothers zLondynu, którzy zachęcali kapitanów swoich statków do eksploracji Antarktydy[2][3].
Ziemia Enderby leży nadMorzem Kosmonautów wAntarktydzie Wschodniej[4] międzyWybrzeżem Księcia Olafa naZiemi Królowej Maud na zachodzie aZatoką Edwarda VIII iWybrzeżem Kempa na wschodzie[5] (Ziemią Kempa[6]). Jest to druga najbardziej na północ wysunięta częśćAntarktydy poPółwyspie Antarktycznym[6].
Jej część środkową tworzy pokryty lodempłaskowyż, a wzdłuż wybrzeża ciągną się pasma górskie, m.in.Góry Napiera[5].
W jej zachodniej części znajduje się rosyjskastacja polarnaMołodiożnaja[7].
Wybrzeże Ziemi Enderby zostało odkryte w 1831 roku przezJohna Biscoe (1794–1843) – kapitana statku londyńskiej firmy wielorybniczejEnderby Brothers, który nazwał je na cześć swoich pracodawców[5].
Następnie przez ponad 100 lat region pozostawał poza zainteresowaniami Europejczyków[6]. W latach 1929–1930 stał się obiektem rywalizacji między wyprawą norweską pod dowództwemHjalmara Riiser-Larsena (1890–1965) a ekspedycją australijskąDouglasa Mawsona (1882–1958) w celu wysunięcia roszczeń terytorialnych i dostępu do wód przybrzeżnych celem wielorybnictwa[6]. Riiser-Larsen zauważył z powietrza Ziemię Enderby na początku grudnia 1929 roku i dwa tygodnie później wylądował naCape Ann, gdzie zatknął flagę norweską[6]. RządNorwegii nie wysunął jednak roszczeń terytorialnych z uwagi na podpisane wcześniej porozumienie zWielką Brytanią, w którym uznał brytyjskie roszczenia do Ziemi Enderby[6]. W styczniu 1930 roku Mawson zatknął flagę brytyjską naProclamation Island, gdzie ogłosił przynależność wszystkich terenów na południe od 65°S między 47°E a 73°W do Wielkiej Brytanii[6]. Podczas spotkania między Riiser-Larsenem i Mawsonen ustalono, że granica między obszarami działalności norweskiej i brytyjskiej będzie przebiegać wzdłuż 45°E[6].
W lutym 1947 roku Ziemia Enderby została sfotografowana z powietrza podczas amerykańskiejOperacji Highjump przeprowadzanej w latach 1946–1947[6]. Pierwsze lądowe badania regionu przeprowadziła w latach 1959–1960 ekspedycja australijska[6]. Region został włączony do badańAustralijskiego Terytorium Antarktycznego w latach 1961–1962[6].
W 1963 rokuZwiązek Socjalistycznych Republik Radzieckich wybudował tu stację badawcząMołodiożnaja[6]. Kolejne badania regionu były prowadzone przez naukowców radzieckich i australijskich[6]. W latach 70. XX w. Australia przeprowadziła szereg badań topograficznych, geologicznych, geofizycznych i biologicznych[6].
Roszczenia terytorialne do Ziemi Enderby wysuwaAustralia[5]. Wraz z podpisaniemUkładu Antarktycznego, roszczenia te zostały „zamrożone”[8][a].
