Zesłanie Ducha Świętego (gr.πεντηκοστή [ἡμέρα], pentekostē [hēmera],łac.Pentecoste),Pięćdziesiątnica, potocznieZielone Święta lubZielone Świątki (lokalnie takżeCzerwona Pascha) – wedługDziejów Apostolskich wydarzenie, które miało miejsce w pierwsze pozmartwychwstaniu JezusaŚwięto Tygodni. Na zebranych wwieczernikuapostołów iMarię z Nazaretu zstąpiłDuch Święty. Apostołowie zaczęli przemawiać w wielu językach (ksenolalia) oraz otrzymali inne dary duchowe –charyzmaty (Dz 2,1−11). Wydarzenie to zostało zapowiedziane przezJezusa przed jegoWniebowstąpieniem. Uroczystość Zesłania Ducha Świętego należy − obok uroczystości Narodzenia i Zmartwychwstania Pańskiego − do najważniejszych świąt w chrześcijańskim cyklu rocznym. W Kościele katolickim uroczystość kończy okres wielkanocny.
Pierwowzorem chrześcijańskiego świętowania pięćdziesięciodniowego okresu po Niedzieli Wielkanocnej byłoŚwięto Tygodni (Szawuot), jedno z trzechświąt pielgrzymichjudaizmu[1], oraz „liczenie omeru” − tradycyjne, publiczne odliczanie przezkantora w synagodze kolejnych 49 dni od drugiego dniaPesach, czyli 16nisan, do świętaSzawuot[2][3]. Nazwa Szawuot (hebr.שבועות =Tygodnie) była wywodzona z zaleceńKsięgi Wyjścia (Wj 34,22) iKsięgi Powtórzonego Prawa (Pp 16, 9−10), które określały, że święto to wypada w 7 tygodni po rozpoczęciuPesach. Używana w Nowym Testamencie grecka nazwa świętapentēkostēs oznacza „pięćdziesiąt” − po polsku „Pięćdziesiątnica”[4]. W opisach biblijnych święto miało charakter rolniczy, określało dzień początku zbiorów pszenicy[5]. Rozpoczęcie żniw wPalestynie wyznaczało świętoPesach i rozpoczynano je wówczas od zbiorujęczmienia.Żniwa trwały siedem tygodni i były okresem radości (por.Jr 24;Iz 2), a kończyły się zbiorem najpóźniej dojrzewającego zboża (pszenicy) w Szawuot[6].
WedługDziejów Apostolskich (Dz 2,1−11) to właśnie w dniu pierwszego po zmartwychwstaniu Jezusa Święta Namiotów na zebranych wwieczernikuapostołów iMarię z Nazaretu zstąpiłDuch Święty. Kościół pierwotny obchodził uroczyście cały pięćdziesięciodniowy okres między Niedzielą Wielkanocną (Paschą) a pięćdziesiątym dniem po niej. „Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza” Kościoła katolickiego nawiązują doListu świątecznegoAtanazego Wielkiego, i wyjaśniają[7]:
Pięćdziesiąt dni od Niedzieli Zmartwychwstania do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego obchodzi się z wielką radością jako jeden dzień świąteczny, co więcej, jako „wielką niedzielę”[8]. Głównie w te dni śpiewa się Alleluja.
Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza
Egeria, która podróżowała po Palestynie w 393, relacjonowała, że Kościół w Jerozolimie świętował w całym okresie wielkanocnym, zaś w dzień Pięćdziesiątnicy uroczystości liturgiczne rozpoczynały się wczesnym rankiem i kończyły dopiero koło północy[9].
WedługRuperta Bergera, profesora nauk liturgicznych i teologii pastoralnej, pięćdziesięciodniowy okres po Wielkanocy obejmuje liczne niezwykle elementy: wskrzeszenie, historię Wyjścia, intronizację Jezusa po prawicy Boga, zesłanie Ducha Świętego, oraz zapowiedź paruzji, ale zamyka je klamrą dzień pięćdziesiąty, który pozwala wiernym dostrzec wszystkie stopnie procesu wywyższenia Jezusa w tym jednym dniu kończącym okres wielkanocny[10][1].
Zesłanie Ducha Świętego uważa się za początekKościoła.Bóg został objawiony wStarym Testamencie, Syn nauczał osobiście naZiemi, a jego służbę ukoronowało Zesłanie Ducha Świętego, którego obiecał[11].
Przy interpretacji Biblii zesłanie Ducha Świętego, gdyapostołowie zaczęli przemawiać różnymi językami, zestawiane jest z pomieszaniem języków przy budowiewieży Babel. W chwili Zesłania ludzkość zdołała symbolicznie przełamać wszelkie bariery i na nowo zjednoczyć się w Duchu Świętym. Podobną myśl wyrażaPaweł z Tarsu, pisząc: „nie ma już Greka ani Żyda”[4].
Dzień zesłania Ducha Świętego, zwany Pięćdziesiątnicą (pentēkostēs), potocznie Zielonymi Świętami lubZielonymi Świątkami[12], jest wchrześcijaństwieświętem ruchomym i przypada 49 dni (7 tygodni) odNiedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, a więc przypada również w niedzielę[1]. Stąd zapis w księgach liturgicznych „Niedziela Zesłania Ducha Świętego”[7]. Uroczystość Zesłania Ducha Świętego kończy w Kościele katolickim okres wielkanocny[12].
W niektórych regionach Polski, gdzie Wielkanoc nazywana jest Białą Paschą, święto Zesłania Ducha Świętego nazywane jest Czerwoną Paschą. Prawdopodobnym wyjaśnieniem jest fakt, że dopiero po opisywanej w Dziejach Apostolskich Pięćdziesiątnicy apostołowie byli gotowi by poprzez męczeństwo świadczyć o swojej wierze. Nazwa Zielone Święta nawiązuje do okresu, w którym jest obchodzone. Wiosną do życia budzi się przyroda i w otoczeniu dominuje zieleń[12].
↑abKomentarz żydowski do Nowego Testamentu. David H. Stern (przekład Nowego Testamentu i komentarz). Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Vocatio", 2017, s. 358−359, seria: Prymasowska Seria Biblijna.ISBN 978-83-7829-201-2.
↑Atanazy Wielki: Epistulae Festales (Listy paschalne). 1856–1866, seria: Patrologia Graeca 26, 1366. Brak numerów stron w książce
↑Eteria: Pielgrzymka do miejsc świętych ; tł. Władysław Szołdrski. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1970, seria: Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy ; t. 6. Brak numerów stron w książce
↑Rupert Berger. Ostern und Weihnachter. Zum Grundgefuge des Kirchenjahre. „Arthizrfitr Liturgielaissensthat”. 8 (17), s. 4, 1963. (niem.).
