Zatoka Meksykańska
Golfo de México
Gulf of Mexico
Gulf of America
 |
| Państwo |  Kuba
 Meksyk
 Stany Zjednoczone
|
|---|
| Lokalizacja | Ocean Atlantycki |
|---|
| Powierzchnia | ok. 1,6 mln km² |
|---|
Głębokość
• średnia
• maksymalna |
1522 m
5203 m
|
|---|
| Miejscowości nadbrzeżne | Tampa,St. Petersburg,Pensacola,Mobile,Nowy Orlean,Beaumont,Houston,Tampico,Tuxpan,Veracruz,Mérida,Hawana |
|---|
 |
Położenie na mapie Ameryki Północnej |
 25°N 90°W/25,000000 -90,000000 |
|
Zatoka Meksykańska (hiszp. Golfo de México,ang. Gulf of Mexico lubGulf of America[1]) –zatoka w zachodniej częściOceanu Atlantyckiego u wybrzeżyAmeryki Północnej. Leży między półwyspamiJukatan iFloryda, od otwartego oceanu iMorza Karaibskiego ogradza ją wyspaKuba. Z akwenem Morza Karaibskiego połączona jest przezCieśninę Jukatańską, a z otwartym oceanem –Cieśniną Florydzką. Państwa leżące nad zatoką toKuba,Meksyk iStany Zjednoczone[2].
Powierzchnia zatoki wynosi ok. 1,6 mln km²[2]. Głębokość to średnia 1522 m, a maksymalna 5203 m[2]. W rejonie zatoki panujeklimat zwrotnikowy z roczną sumą opadów 1000–1200 mm[2]. Temperatura wód powierzchniowych wynosi zimą od 17–18 °C na północy do 24–24 °C na południu; latem 28–30 °C[2].
Uchodzą do niej m.in.Missisipi,Rio Grande iColorado[2]. Ważniejsze miasta nad zatoką to m.in.:Tampa,St. Petersburg,Pensacola,Mobile,Nowy Orlean,Beaumont iHouston (wszystkie w Stanach Zjednoczonych),Tampico,Tuxpan,Veracruz iMérida (w Meksyku) orazHawana (na Kubie).
W zatoce wydobywane sąropa naftowa igaz ziemny[2]. W dniach 20-22 kwietnia 2010 roku doszło doeksplozji, pożaru i zatonięcia platformy wiertniczej Deepwater Horizon w wyniku czego miała miejscekatastrofa ekologiczna spowodowana powstałą plamąropy naftowej, która wydostając się z uszkodzonej infrastruktury wykonywanegoodwiertu dotarła do wybrzeżyLuizjany[3].
Obecną nazwę stosuje się na określenie zatoki co najmniej od końca XVI wieku. Można ją znaleźć m.in. w „The Principall Navigations, Voiages and Discoveries of the English Nation”Richarda Hakluyta z 1589 roku (jakoGulfe of Mexico) oraz na mapie włoskiego kartografaBaptisty Boazio z tego samego roku (jakoBaye de Mexico)[4].
Wśród innych nazw stosowanych historycznie do akwenu znajdowały się m.in.Golfo de Nueva España (pol. „Zatoka Nowohiszpańska”) czyMar Di Florida (pol. „Morze Florydzkie”)[4][5].
20 stycznia 2025 roku świeżo zaprzysiężonyprezydent Stanów ZjednoczonychDonald Trump podpisałrozporządzenie wykonawcze, w którym m.in. nakazałsekretarzowi zasobów wewnętrznych podjęcie starań dotyczących zmiany nazwy dla części zatoki obejmującejmorze terytorialne Stanów Zjednoczonych orazwyłączną strefę ekonomiczną Stanów Zjednoczonych zGulf of Mexico naGulf of America (pol. Zatoka Amerykańska)[6][7][8]. Decyzja ta nie wpływa w żaden sposób na nazwy akwenu w nazewnictwie międzynarodowym (nazwa taka jest ustalana przezIHO), ani na nazwę w języku polskim (która jest ustalana przezKSNG)[9].
Południowo-wschodnia granicy zatoki jest przezMiędzynarodową Organizację Hydrograficzną wyznaczona następująco:
Wzdłuż linii łączącej latarnię morską na przylądkuCatoche w Meksyku z latarnią na przylądkuSan Antonio na Kubie, następnie wzdłuż brzegu wyspy aż do południka 83°W, wzdłuż tego południka na północ aż na szerokość geograficzną południowego krańca wyspDry Tortugas (24° 35' N), następnie na wschód doRebecca Shoal (82°35' W), następnie przez nie i przezFlorida Keys aż do brzegu kontynentalnego USA na wschodnim krańcuZatoki Florydzkiej[10].
- ↑Geographic Names Information System: Summary Report: Gulf of America. U.S. Geological Survey, U.S. Board on Geographic Names. [dostęp 2025-02-11].
- ↑abcdefgWielka Encyklopedia PWN. Tom 17. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 233.ISBN 83-01-13827-0.
- ↑Katastrofa ekologiczna w Zatoce Meksykańskiej. www.ekologia.pl. [dostęp 2010-04-29].
- ↑abGulf of Mexico | Map, Name, Origin, Ecosystem, & Economic Importance [online], Britannica, 23 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-24] (ang.).
- ↑Summary Report: Gulf of Mexico [online], Geographic Names Information System [dostęp 2025-01-24] (ang.).
- ↑RESTORING NAMES THAT HONOR AMERICAN GREATNESS EXECUTIVE ORDER. whitehouse.gov, 2025-01-20. [dostęp 2025-01-26]. (ang.).
- ↑arb: Donald Trump swoim podpisem dokonał zmian na mapie świata. [w:]Polityka [on-line]. rp.pl, 2025-01-21. [dostęp 2025-01-26]. (pol.).
- ↑Paula Drechsler: Trump chce zmian na mapie. Co oznacza jego decyzja dla Polaków?. Interia.pl, 2025-01-23. [dostęp 2025-01-26].
- ↑Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Nazwa Zatoki Meksykańskiej. 2025-01-22. [dostęp 2025-01-22]. [zarchiwizowane ztego adresu (2025-01-22)]. (pol.).
- ↑26. Gulf of Mexico, [w:]Limits of Oceans and Seas, wyd. 3,Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna, 1953, s. 14 (ang.).url
