 Widok na zamek Edo, XVII w., panel składanego parawanu | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Miejscowość | |||
| Ukończenie budowy | 1457 | ||
| Pierwszy właściciel | |||
Położenie na mapie prefektury Tokio  | |||
Położenie na mapie Japonii  | |||
 35°41′17,96″N 139°45′15,80″E/35,688322 139,754389 | |||
| |||
| Strona internetowa | |||
Zamek Edo[a] (jap. 江戸城 Edo-jō) – pozostałości XV-wiecznego zamku wtokijskiej dzielnicyChiyoda, przebudowanego w XVII w. i częściowo odbudowanego po zniszczeniach w wielkimpożarze Meireki w 1657 roku.
W latach 1603–1868 zamek był siedzibąsiogunów Tokugawa, a porestauracji Meiji – cesarza.
Zniszczony w pożarach w latach 60. i 70. XIX wieku. Do dziś zachowały się fragmenty murów obronnych i fosy oraz zrekonstruowane wieże strażnicze. Całość jest usytuowana na terenie obecnegoPałacu Cesarskiego, a w miejscu dawnej rezydencji sioguna znajdują się Wschodnie Ogrody Pałacu Cesarskiego (Kōkyo Higashi Gyoen).
Zamek został wzniesiony w 1457 roku przez Dōkana Ōtę (właśc. Sukenaga Ōta, 1432–1486; imię buddyjskie Dōkan przyjął, gdy został mnichem)[b], uznawanego za założycielaTokio. Budowla stanęła na klifie niedaleko ujścia rzekiSumidy do morza, w miejscu, gdzie współcześnie znajduje sięPałac Cesarski w Tokio. Według legendy miejsce budowy zamku wskazała buddyjska boginiBenzaiten – bogini przybrała postać rybykonoshiro (Konosirus punctatus) i wyskoczyła z wody przed wzgórzem, na którym miał stanąć zamek. Zamek został wzniesiony z kamienia, miał wysokie, strome mury i szerokie, głębokie fosy. Wyposażony był w żelazne bramy i kamienne chodniki[3].
Po śmierci Ōty w 1486 roku, który zginął z rozkazu swojego pana wskutek plotek o jego rzekomej zdradzie[3], zamek popadł w zapomnienie. W 1524 roku przeszedł w ręce klanu Hōjō, który zarządzał nim zOdawary[3][1].
W 1590 rokuHideyoshi Toyotomi (1536–1598) podarował Edo wraz z siedmioma innymi wschodnimi prowincjami swojemu sprzymierzeńcowiIeyasu Tokugawie (1543–1616), otrzymując w zamian tereny wzdłuż drogiTōkaidō – najważniejszej z pięciu arterii Japonii, biegnącej wzdłuż wschodniego wybrzeża wyspyHonsiu. Po śmierci Hideyoshiego w 1598 roku Ieyasu zorganizował powstanie i pokonał jego zwolenników wbitwie pod Sekigaharą w roku 1600. W 1603 roku Ieyasu otrzymał od cesarza tytułsioguna. Edo zostało nieoficjalną stolicą Japonii.
Zrujnowany zamek Edo został przebudowany – siedzibę sioguna otaczało kilka fortec, a całość została wyposażona w złożony system obronny[4]. Wokół zamku wzniesiono spiralną siećfos[4]. System ten wzmacniały wysokie kamienne mury obronne z 66 bramami, mostami i 36 wieżami obserwacyjnymi (mitsuke)[4]. Prace trwały od 1601 do 1651 roku, a po ich zakończeniu zamek był największym na świecie[5] – miał największy obwód. Mury zewnętrzne (gaikaku) i fosy miały długość 16 km, a wewnętrzne 6,4 km. Zamek zajmował powierzchnię 957 000 m². Mury i fosy dzieliły zamek na poszczególne części – w centrum (honmaru) znajdowała się siedziba sioguna (nakaoku) oraz rezydencje kobiece (ōoku)[1]. Najwyższym budynkiem zamku byłdonżon wznoszący się na wysokość 45 m, na którym umieszczono 3-metrową rzeźbę – chroniącą przed pożarami – przedstawiającą mityczne stworzenie o nazwieshachihoko o głowie smoka i tułowiu ryby[1].
Wokół zamku rozrastało się miasto: na wschodzie dzielnica pospólstwa i handlu, na zachodzie – arystokracji, na północy – rzemieślników a na południu –Ginza – dzielnica kuźnisrebra i mennic[4]. Na północny wschód od zamku w 1629 roku wzniesiono świątynię buddyjskąKan'ei-ji (pełna nazwa Tōeizan Kan'ei-ji Endon-in)[4][c].
W 1657 roku wielkipożar Meireki strawił baszty zamkowe, które nigdy nie zostały odbudowane. Pożar ten zniszczył także zabudowania wewnętrzne wraz z donżonem, który również nie został odbudowany[1].
Zamek pozostawał siedzibąsiogunów Tokugawa od 1603 do 1868 roku, kiedyrestauracja Meiji przyniosła kres siogunatowi[5]. Wówczas cesarz przeniósł oficjalną stolicę zKioto do Edo, które zostało przemianowane na Tokio[5]. Środkowa część zamku za fosą wewnętrzną stała siępałacem cesarskim. W latach 60. XIX w. zamek został poważnie zniszczony przez liczne pożary[5].
Do dziś z zamku Edo zachowały się fragmenty murów obronnych i fosy oraz zrekonstruowane wieże strażnicze. Dawny teren zamku to obecnie pusta przestrzeń. Całość należy do Pałacu Cesarskiego, a w miejscu dawnej siedziby sioguna znajdują się Wschodnie Ogrody Pałacu Cesarskiego (Kōkyo Higashi Gyoen)[6][1].
W 2006 roku zamek Edo został wpisany na listęstu zamków Japonii Stowarzyszenia Zamków Japońskich (Nihon Jōkaku Kyōkai)[7].
