Nazwa Zakroczym wywodzi się od słowa „zakrot”, czyli przeprawa przez rzekę. Pierwotna lokalizacja miasta była bliżejWisły i nosiło wówczas nazwęKroczym lubKroczyn. Na skutek licznychpowodzi nastąpiła relokacja miasta w wyżej położonym miejscu pod nazwąZa-kroczym.
Erik Dahlbergh, Przejście wojsk szwedzkich i siedmiogrodzkich przezWisłę w Zakroczymiu w czasiepotopu szwedzkiegoZabytkowa kaplica rodziny Łojków na cmentarzu parafialnym w Zakroczymiu
1374 – stolicaziemi zakroczymskiej wKsięstwie Mazowieckim, potem województwie mazowieckim do 1795; odbywały się w Zakroczymiu zjazdy, tzw. roczki, wymieniany był znajdujący się w nim dwór książęcy, tzw.curia (wzniesiony przed 1422).
1422 – oficjalne nadanie praw miejskich chełmińskich przez księciaJanusza I (potwierdzenie istniejącego już stanu rzeczy), potwierdzone w 1488 przez księciaBolesława IV.
1656–1657 – zajęcie miasta przez Szwedów i częściowe jego zniszczenie wraz z zabudowaniami dworu, przy moście powstał szwedzkiszaniec.
1709 – wojny szwedzkie i zniszczenie miasta przez wojskaKarola XII.
1757 – sprowadzenie do miasta ojców kapucynów i budowa klasztoru.
1793 – zajęcie miasta przez wojska rosyjskie, wielokrotne przemarsze i rekwizycje zubożyły miasto.
1795 – wzaborze pruskim – miasto należało do regencji toruńskiej do Prus Nowowschodnich.
sierpień 1920 – wysiedlenie z miasta wszystkich mieszkańców narodowościżydowskiej. Wiele mieszkań po wysiedlonych Żydach zostało splądrowanych przez miejscową ludność[9].
10–28 września 1939 – obronaTwierdzy Modlin. Zakroczym włączony w pierścień obrony Twierdzy Modlin, obsadzały go początkowo pododdziały 8 DP, a od dnia 15 września2 Pułk Piechoty 2 DP Legionów, dowodzony przez płkLudwika Czyżewskiego. Pod rozkazami dow. 2 pp Legionów pozostały pododdziały 8 DP – VI i VII baon marszowy z 32 pp, obronę wzmacniała jeszcze grupa podchorążych w liczbie ok. 200. Obrona miasta była zacięta, odcinek Zakroczym poddał się razem z Twierdzą Modlin, jednak żądni sukcesu Niemcy z dywizji SS Kempf pomimo wywieszenia przez obrońców białych flag wzięli miasto szturmem, obchodząc je od tyłu i boku.
1978 – w mieście mieszkało 3659 osób, w mieście działały filia spółdzielniZakroczymianka icegielnia, gospodarka uspołeczniona zatrudniała 371 osób, działało kinoRusałka (150 miejsc), restauracjaPlantatorska, miasto pozbawione byłowodociągu ikanalizacji[12]
„Latarnia” – pomnik ku czci powstańców z 1831 i 1863 oraz poległych w latach 1939–1945,
„Góra Zamkowa” z budynkiem dworu z XIX w. na piwnicach z wieku XV. W tym miejscu, na terenie zwanym starostwo, znajdują się pozostałości po dworze (kurii) książęcymPiastów mazowieckich. Dwór wzniesiony zapewne 1. ćwierci wieku XV (sprzed 1422). Budynek murowany zwany „lapidea alias kamienica” odbudowany przed 1549 na miejscu pierwotnego, również murowanego z cegieł, rozbudowany został przed 1616. Zabudowania dworu zniszczone zostały w 1657. W 1822 ruiny zostały rozebrane, a materiału użyto na remont kościoła parafialnego. Przed 1828 istniał jeszcze mały, sklepiony budynek, w którym przechowywano księgi grodzkie. Fragmenty zabudowy zamku istniały jeszcze w 2. poł. wieku XIX. Obecnie zachowane trzy murowane piwnice, pod budynkiem z w. XIX, zbudowane z cegły o układzie mieszanym, częściowo polskim oraz blokowym ze sklepieniami kolebkowymi,
grodzisko „Czubajka” funkcjonujące od XI do XIV w. Położone jest w pn.-wsch. części miasta, na wysokim brzegu Wisły. Gród po raz pierwszy poświadczono w 1065. Siedzibakasztelana Wojciecha wzmiankowanego w 1254. Gród zniszczony i spalony w 2. poł. XIII w., następnie odbudowany. W latach 1345–1370 należał do dzielnicy płockiej Mazowsza. KrólKazimierz Wielki przekazał go w 1355 w czasowy zarząd księciu mazowieckiemuSiemowitowi III. Badania sondażowe prowadzone w 1954 odkryły fragmenty drewnianej zabudowy oraz ułamki ceramiki. Badania powierzchniowe w 1959 ujawniły istnienie podgrodzia przylegającego od wschodu,
↑Jan Szczepański,Władze i społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej wobec bolszewickiego zagrożenia w 1920 roku, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe 2022,ISBN 978-83-7666-720-1, s. 354.
↑abCzesławC.ŁuczakCzesławC.,Dzieje Polski 1939–1945. Kalendarium wydarzeń, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 34,ISBN 978-83-7177-430-0.
↑Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński „Mazowsze, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 263.
↑Stanisław Majewski,Kilka pytań w sprawie Zakroczymia. „Stolica”, Mr 47 (1613), Warszawa, 19 listopada 1978 r.
52°26′00″N 20°36′41″E/52,433333 20,611389[3]
Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie urodzeni w Zakroczymiu.
