XIX wiek <>XXI wiek
Lata 1900. •Lata 1910. •Lata 1920. •Lata 1930. •Lata 1940. •Lata 1950. •Lata 1960. •Lata 1970. •Lata 1980. •Lata 1990.
1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
Mapa polityczna Europy w XX wieku
Wedługperiodyzacji stosowanej w pracach historycznych XX wiek niekoniecznie rozpoczął się w1901 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej1914 lub1918 rok. Data końcowa dotąd nie została ustalona, ale w coraz liczniejszych opracowaniach uznaje się za nią1989 lub1991 rok. Z tego powodu XX wiek jest niekiedy nazywany „najkrótszym stuleciem”[ 1]
RMS „Titanic” (1912)Supermarine Spitfire (1938–1954)1 stycznia1901 –Nigeria stała się brytyjskimprotektoratem 6 września1901 –Zamach na Williama McKinleya 8 maja1902 – erupcja wulkanuPelée (liczba ofiar: ~30 tys.) 16 czerwca1903 –Henry Ford założył przedsiębiorstwoFord Motor Company 8 lutego1904 – wybuchłaWojna rosyjsko-japońska 22 stycznia1905 – rozpoczęła sięrewolucja 1905 roku 18 kwietnia1906 –trzęsienie ziemi w San Francisco (1906) 18 października1907 – ustanowiono 13 międzynarodowychkonwencji haskich 30 czerwca1908 –Katastrofa tunguska (Syberia) kwiecień1909 –Masakra w Adanie (pogrom ludności ormiańskiej, liczba ofiar: ~25 tys.) 22 stycznia1910 – wybudowano najwyższy (210 m) drapacz chmurMetropolitan Life Insurance Company Tower 14 grudnia1911 – ekspedycjaRoalda Amundsena dotarła na biegun południowy 15 kwietnia1912 – zatonięcieTitanica 8 października1912 – rozpoczęła sięI wojna bałkańska (1912-1913) marzec1913 –Romanowowie celebrują 300-lecie panowania dynastii (Rosja) 28 czerwca1914 –w Sarajewie doszło do zamachu na arcyksięciaFranciszka Ferdynanda [ 2] 28 lipca1914 – wybuchłaI wojna światowa [ 2] 24 kwietnia1915 – początekludobójstwa Ormian (liczba ofiar: ~1,5 mln) akt 5 listopada (1916 )luty1917 –rewolucja lutowa w Rosji [ 2] 6 kwietnia1917 – Stany Zjednoczone przystąpiły do I wojny światowej[ 2] maj-październik1917 –Objawienia fatimskie listopad1917 –rewolucja październikowa w Rosji [ 2] styczeń1918 – rozpoczęła się 2-letniapandemia grypy hiszpanki 3 marca1918 – wBrześciu został podpisanytraktat pokojowy między Cesarstwem Niemieckim i ich sojusznikami a Rosją Sowiecką[ 3] 17 lipca1918 – egzekucja carskiej rodzinyMikołaja II Romanowa wJekaterynburgu . 11 listopada1918 został podpisanyrozejm pomiędzy Niemcami a ententą[ 3] Polska odzyskała niepodległość[ 3] 28 czerwca1919 – został podpisanytraktat wersalski [ 4] Irlandzka wojna o niepodległość (1919 –1921 )13–15 sierpnia1920 –Bitwa Warszawska [ 4] 21 marca1921 –Nowa Polityka Ekonomiczna w Rosji Radzieckiej 16 kwietnia1922 – w Rapallo został podpisanytraktat niemiecko-sowiecki[ 4] październik1922 –marsz na Rzym Benito Mussolini objął władzę we Włoszech)[ 4] Irlandzka wojna domowa (1922 –1923 )8/9 listopada1923 – wybuchłpucz monachijski Plan Dawesa w Niemczech (1924 )5–16 października 1925 –konferencja w Locarno [ 5] Powstanie Cristero (1926 –1929 )24 października 1929 –na giełdzie nowojorskiej doszło do gwałtownego spadku cen akcji [ 5] Wielki głód na Ukrainie (1932 –1933 )30 stycznia 1933 –Adolf Hitler został kanclerzem Niemiec[ 6] „Nowy Ład ”Franklina D. Roosevelta (1933) Długi Marsz wChinach (1934 –1935 )Noc długich noży w Niemczech (1934 )7 marca 1936 – wojska III Rzeszy wkroczyły doNadrenii , będącej terytorium, na którym na mocy traktatu wersalskiego nie mogły się znajdować[ 7] lipiec 1936 – wybuchłahiszpańska wojna domowa [ 7] wielki terror w ZSRR (1937 –1938 )12 marca 1938 – III Rzesza wkroczyła doAustrii [ 7] 29–30 września 1938 – odbyła siękonferencja monachijska [ 7] noc kryształowa w Niemczech (1938 )Zajęcie Zaolzia (1938 )15 marca 1939 – III Rzesza zajęła resztęCzech oraz utworzyła wasalnąSłowację [ 7] 23 sierpnia 1939 – w Moskwie został podpisanypakt Ribbentrop-Mołotow [ 7] 1 września 1939 –wojska III Rzeszy wkroczyły do Polski , początekII wojny światowej [ 8] 3 września 1939 – Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy[ 8] 17 września 1939 – atak ZSRR na Polskę[ 8] 28 września 1939 – III Rzesza i ZSRR podpisałytraktat o przyjaźni i granicach [ 8] 30 listopada 1939 – ZSRRzaatakowało Finlandię [ 8] 5 marca 1940 – władze ZSRR podjęły decyzję ozamordowaniu polskich jeńców wojennych w Katyniu, Starobielsku i Ostaszkowie. 9 kwietnia 1940 –III Rzesza zaatakowała Danię i Norwegię [ 9] 10 maja 1940 – III Rzeszazaatakowała Francję[ 8] czerwiec-lipiec 1940 – ZSRR podporządkowało sobieLitwę ,Łotwę iEstonię [ 10] lipiec-październik 1940 –bitwa o Anglię [ 10] kwiecień 1941 – rozpoczęła się agresja III Rzeszy naJugosławię iGrecję [ 10] 22 czerwca 1941 – III Rzeszazaatakowała ZSRR[ 10] 14 sierpnia 1941 – została podpisanaKarta Atlantycka [ 10] 7 grudnia 1941 – Japonia zaatakowała bazę morską wPearl Harbor na Hawajach. Początek wojny japońsko-amerykańskiej[ 10] 20 stycznia 1942 – nakonferencji w Wannsee zapadła decyzja o zagładzie ludności żydowskiej w Europie[ 10] 4–7 czerwca1942 –Bitwa pod Midway , strategiczne zwycięstwo USA naPacyfiku . Bitwa stalingradzka (1942 –1943 )8 września 1943 – Włochy ogłosiły kapitulację, początek okupacji niemieckiej we Włoszech[ 11] Rzeź wołyńska (1943 –1945 )28 listopada-1 grudnia 1943 – odbyła sięKonferencja teherańska [ 11] 4 czerwca 1944 – wyzwolenieRzymu z okupacji niemieckiej[ 11] 6 czerwca 1944 – począteklądowania wojsk alianckich w Normandii [ 12] 1 sierpnia 1944 – wybuchłopowstanie warszawskie [ 12] 4–11 lutego 1945 – odbyła siękonferencja jałtańska [ 12] 25 kwietnia 1945 – powstałaOrganizacja Narodów Zjednoczonych [ 12] 2 maja 1945 –Armia Czerwona wkroczyła doBerlina [ 12] 8 maja 1945 – zakończyła się II wojna światowa w Europie[ 12] 17 lipca-2 sierpnia 1945 – odbyła siękonferencja poczdamska [ 12] atak atomowy na Hiroszimę i Nagasaki (1945 )2 września 1945 – Japonia ogłosiła kapitulację, koniec II wojny światowej w Azji[ 12] 5 marca 1946 – w Fulton były premier Wielkiej BrytaniiWinston Churchill mówił o „żelaznej kurtynie ” dzielącej Europę[ 13] 5 czerwca 1947 – amerykański sekretarz stanuGeorge Marshall przedstawił tzw.plan Marshalla – program pomocy gospodarczej dla Europy[ 13] 14 maja 1948 –Izrael proklamował niepodległość[ 13] Blokada Berlina (1948 –1949 )8 stycznia 1949 – w Moskwie powołanoRadę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej [ 14] 15 maja 1949 – powołanoRadę Europy [ 14] 24 sierpnia 1949 – powstałoNATO [ 14] 21 września 1949 – powstała Republika Federalna Niemiec[ 14] 1 października 1949 –Mao Zedong proklamował powstanieChińskiej Republiki Ludowej [ 14] 7 października 1949 – powstałaNiemiecka Republika Demokratyczna [ 14] 1950 – wybuchławojna koreańska [ 14] 18 kwietnia 1951 – podpisano traktat paryski. Na jego mocy powstałaEuropejska Wspólnota Węgla i Stali [ 14] 5 marca 1953 – zmarłJózef Stalin [ 15] 1953 – zakończyła się wojna koreańska[ 14] zdobycie Mount Everestu (1953)5 maja 1955 – Republika Federalna Niemiec została przyjęta do NATO[ 15] 14 maja 1955 – powołanoUkład Warszawski [ 15] 24/25 lutego 1956 –Nikita Chruszczow wygłosił referatO kulcie jednostki i jego następstwach [ 15] 28 czerwca 1956 –Poznański Czerwiec [ 15] 23 października–10 listopada 1956 –powstanie węgierskie , krwawo stłumione przez Związek Radziecki[ 16] 25 marca 1957 – podpisanie przez Francję, Republikę Federalną Niemiec, Włochy, Belgię, Holandię i Luksemburgtraktatów rzymskich [ 16] utworzenieEuropejskiej Wspólnoty Gospodarczej (1958 ) rewolucja kubańska (1959 )12 kwietnia 1961 –Jurij Gagarin jako pierwszy człowiek w historii poleciał w kosmos[ 16] sierpień 1961 – budowaMuru Berlińskiego [ 16] Sobór watykański II (1962 )15–28 października 1962 –kryzys kubański związany z planami rozmieszczenia przez ZSRR na terenieKuby pocisków balistycznych średniego zasięgu, bezpośrednio zagrażających USA[ 16] Śmierć Johna Kennedy’ego w wyniku zamachu (1963 )1965 – wybuchławojna wietnamska [ 17] 5–10 czerwca 1967 –Wojna sześciodniowa [ 18] 5 stycznia–20 sierpnia 1968 –Praska Wiosna – okres liberalizacji politycznej wCzechosłowacji 8 marca 1968 –Marzec 1968 [ 17] 16 marca 1968 –Masakra w Mỹ Lai 20/21 sierpnia 1968 –interwencja Układu Warszawskiego w Czechosłowacji [ 17] Marzec'68 (1968)Pierwszy lot załogowy na orbicie wokółksiężycowej (21 grudnia 1968)28 czerwca 1969 – wybuchłyzamieszki w Stonewall Festiwal w Woodstock (1969 )lądowanie człowieka naKsiężycu (1969 ) 14–22 grudnia 1970 –protesty robotników na Wybrzeżu [ 19] 27 maja 1972 – podpisanie układu rozbrojeniowegoSALT 1 między USA a ZSRR[ 19] 6–26 października 1973 –wojna Jom Kipur międzyIzraelem aEgiptem iSyrią [ 19] 1 sierpnia 1975 – został podpisanyAkt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie [ 20] 1975 – koniec wojny wietnamskiej[ 17] 24 czerwca 1976 –Czerwiec 1976 [ 20] styczeń 1977 – powstanieKarty 77 w Czechosłowacji[ 20] 18 września 1978 –porozumienie pokojowe z Camp David pomiędzy Izraelem a Egiptem[ 20] 16 października 1978 – Karol Wojtyła został wybrany na papieża. Przyjął imięJan Paweł II [ 20] Irańska rewolucja islamska (1978 )24 grudnia 1979 – początekradzieckiej interwencji w Afganistanie [ 20] 14 sierpnia 1980 – początekstrajków w Stoczni Gdańskiej [ 20] Sierpień '80 (1980)powstanieNSZZ „Solidarność” (1980 ) 20 stycznia 1981 –Ronald Reagan został prezydentem Stanów Zjednoczonych[ 21] 13 maja 1981 –Zamach na Jana Pawła II [ 22] 13 grudnia 1981 – w Polsce wprowadzonostan wojenny [ 21] początek epidemiiAIDS (1981 ) 10 listopada 1982 – zmarłLeonid Breżniew . Jego następcą zostałJurij Andropow [ 21] 11 marca 1985 –Michaił Gorbaczow został sekretarzem generalnym Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego[ 23] 11–12 października 1985 –odbyło się spotkanie Ronalda Reagana i Michaiła Gorbaczowa w Reykjavíku , rozpoczął się okres odprężenia w stosunkach Wschód-Zachód[ 23] katastrofa reaktora atomowego w Czarnobylu (1986 )6 lutego-5 kwietnia 1989 –obrady Okrągłego Stołu [ 23] 15 kwietnia-4 czerwca 1989 –protesty na placu Niebiańskiego Spokoju 4 czerwca 1989 – w Polsce odbyła się pierwsza turaczęściowo wolnych wyborów parlamentarnych [ 23] 9 listopada 1989 – upadekMuru Berlińskiego [ 24] 17 listopada 1989 – początekaksamitnej rewolucji w Czechosłowacji[ 24] 20 grudnia 1989-31 stycznia 1990 –Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę zjednoczenie Niemiec (1990 )1 lipca 1991 – rozwiązano Układ Warszawski[ 24] 19–21 sierpnia1991 –Pucz moskiewski 25 grudnia 1991 – rozwiązanie Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. upadek ZSRR (1991 )I wojna w Zatoce Perskiej (1991 )początek wojny naBałkanach (1991 ) Zamieszki w Los Angeles (1992 )Oblężenie Sarajewa (1992 –1996 )Oblężenie Waco (1993 )na bazieEWG powstajeUnia Europejska (1993 ) Zamach na World Trade Center (1993 )Ludobójstwo w Rwandzie (1994 )I wojna czeczeńska (1994 –1996 )Masakra w Srebrenicy (1995 )Zamach w Oklahoma City (1995 )Zamach na Icchaka Rabina (1995 )NarodzenieOwcy Dolly (1996 ) I wojna domowa w Kongu (1996 –1997 )Interwencja NATO wJugosławii (1999 ) Przystąpienie Polski do NATO (1999 ) Królestwo Polskie iII Rzeczpospolita (1918 –1939 )
Władze Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1939 –1990 )
Rzeczpospolita Polska tzw.Polska Ludowa (1944 –1952 )
Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952 –1989 )
III Rzeczpospolita (od1989 roku)
W zestawieniu pominięto osoby tymczasowo sprawujące funkcje prezydenta i pełniące jej obowiązki, numeracja kolejnych prezydentów według daty wstąpienia na urząd
# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice 63 Wiktoria 24 maja 1819 22 stycznia 1901 1837–1901 Edward August (1767–1820), książę Kentu 64 Edward VII 9 listopada 1841 6 maja 1910 1901–1910 Albert Sachsen-Coburg-Gotha(1819–1861)
65 Jerzy V 3 czerwca 1865 20 stycznia 1936 1910–1936 Edward VII Koburg (1841–1910), król Wielkiej Brytanii 66 Edward VIII 23 czerwca 1894 28 maja 1972 1936 Jerzy V Windsor (1865–1936), król Wielkiej Brytanii 67 Jerzy VI 14 grudnia 1895 6 lutego 1952 1936–1952 Jerzy V Windsor (1865–1936), król Wielkiej Brytanii 68 Elżbieta II 21 kwietnia 1926 8 września 2022 1952–2022 Jerzy VI Windsor (1895–1952), król Wielkiej Brytanii
↑ Od 1929. ↑ Pius XI został papieżem6 lutego 1922, lecz Suwerenem Watykanu został w momencie powstania tego państwa na podstawie ratyfikacji traktatów laterańskich. ↑ Kamil Janicki,Bolączki periodyzacji ↑a b c d e Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b Żuczkowski 2010 ↓ ↑ Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e f Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e f Żuczkowski 2010 ↓ ↑ The Danish Army on April 9th, 1940, Part 1 [dostęp 2024-11-04] [zarchiwizowane zadresu 2009-03-09] .↑a b c d e f g Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e f g h Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e f g h i Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d Żuczkowski 2010 ↓ ↑ The 6 Day War: The Dark Story of an Arab-Israeli Clash | Timeless Myths ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c d e f g Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑ Carol C. Kuruvilla Carol C. ,Gun used in Pope John Paul II assassination attempt to be displayed at Polish museum [dostęp 2024-10-24] (ang.) .↑a b c d Żuczkowski 2010 ↓ ↑a b c Żuczkowski 2010 ↓ ↑ 31 grudnia 1989 weszła w życie ustawa zmieniająca Konstytucję PRL wprowadzając nowe nazewnictwo urzędów państwowych. ↑ Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Art. 2. 1. Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybranego przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 19 lipca 1989 r. ulega skróceniu i wygasa z chwilą objęcia urzędu przez Prezydenta wybranego w wyborach powszechnych. ↑ Urząd sprawował przez 2 kadencje, w2000 roku został ponownie wybrany na urządPrezydenta RP , w I turze i zaprzysiężony23 grudnia 2000 roku. Maciej Żuczkowski: Kalendarium. W: Adam Dziurok, Marek Gałęzowski, Łukasz Kamiński, Filip Musiał: Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918–1989 . Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2010.ISBN 978-83-7629-204-5 . 
.jpg)
.jpg)
