XHTML (ang. Extensible HyperText Markup Language, rozszerzalnyjęzyk znaczników hipertekstowych) – język służący do tworzenia stronWWW ogólnego przeznaczenia. Specyfikacje XHTML przygotowuje organizacjaW3C.
XHTML/1.0 nie jest następcą HTML, a jedynie przedstawieniem HTML 4.01 w postaciXML. Dojrzałym standardem został XHTML1.1, który zmodularyzowano, ostatecznie oddzielono warstwę opisu struktury od opisu prezentacji i wprowadzononotację Ruby. XHTML 2.0 miał być następcą standardów XHTML1.x,niekompatybilnym wstecz. Brak tej kompatybilności wywołał niezadowolenie w środowisku twórców dokumentów www, co skłoniło twórców specyfikacji XHTML 2.0 do wydzielenia z niej modułów (takich jakrole i atrybuty RDFa) w celu złagodzenia trudności przyjęcia nowych reguł języka. Z powodu przeciągających się pracW3C zadecydowało jednak o wstrzymaniu prac zmierzających do uczynienia z XHTML 2.0 dojrzałego standardu, wydania dokumentów związanych z XHTML 2.0 jako W3C Notes i włączenia się w prace niezależnej grupy twórców zrzeszonych w stowarzyszeniuWHATWG rozwijającej linię standardów XHTML 1.x i HTML 4 jakoHTML5.
W odróżnieniu od HTML-a (który jest zastosowaniemSGML), dokumenty pisane w XHTML są zgodne z oficjalną specyfikacjąXML (to znaczy, że dokumenty w XHTML są poprawnymi dokumentami XML) i dzięki temu można je łatwo generować z innych dokumentów XML przy pomocy np.transformacji XSLT, a także automatycznie przekształcać w inne formy XML-a. Dzięki temu dokumenty te posiadają większe możliwości, jak choćby wstawianie innych dokumentów za pomocą jednej metody (element<object/>
Jedną z największych zalet XHTML jest możliwość łączenia z innymi językami zgodnymi z XML, np. wspomniany jużMathML czySVG. Odbywa się to dzięki wykorzystaniu mechanizmuprzestrzeni nazw XML.
Przeglądarki takie jakFirefox czyOpera praktycznie w pełni obsługują XHTML, lecz programInternet Explorer[1] – obsługuje XHTML-owy typ zawartości dopiero od wersji 9. Skłaniało to wieluwebmasterów do stosowania dla dokumentów XHTML starego HTML-owego typu zawartości. Dzięki temu, że XHTML w wersji 1.0 „symuluje” HTML 4 (tzn. ma praktycznie taki sam zestaw elementów i atrybutów), wyświetlanie XHTML jako HTML nie sprawia większych problemów w żadnej przeglądarce, o ile dokument nie wykorzystuje dodatkowych możliwości XHTML, których nie ma w HTML (przedrostków nazw elementów, różnych przestrzeni nazw XML, DOM).
Aby prawidłowo wyświetlać strony zarówno w nowoczesnych, jak i starszych przeglądarkach, wykorzystuje się metodęnegocjowania zawartości.
Zasady konstruowania dokumentów XHTML – najważniejsze różnice w porównaniu z HTML:
application/xhtml+xml (lub inny XML);<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><html>xmlns określającyprzestrzeń nazw XHTML:http://www.w3.org/1999/xhtml;<li> ...</li><br><br/><br/><p>Tekst z<em>wyróżnieniem</p></em><p>Tekst z<em>wyróżnieniem</em></p><tdrowspan="3"><tdrowspan='3'><textareareadonly><textareareadonly="readonly"><script><style><!-- -->) zamiast ukrywać je przed starszymi przeglądarkami (które i tak nie obsługują XHTML), powodują ignorowanie tych stylów lub skryptów. W sekcji CDATA natomiast komentarze są traktowane jako element stylu/skryptu;& lub<, zawartość elementów<style><script><styletype="text/css"><![CDATA[arkuszstylów]]></style>document.write()innerHTML; jednak niektóre przeglądarki już obsługują te konstrukcje także w dokumentach XML. Zamiast nich należy używać metodDOM.Ponieważ nadal są używane nieobsługujące XHTMLprzeglądarki internetowe, jeżeli chcemy wysyłać dokument zarówno jako XHTML, jak i HTML (dla starszych przeglądarek), możemy się zastosować do kilku reguł. Jednak niektórzy uważają, że XHTML zgodny z HTML pozbawia całkowicie sensu ideę HTML-a jako XML[2].
<br/><br/><p/><scripttype="text/javascript"src="skrypt.js"/><scripttype="..."src="..."></script>xml-stylesheet należy odwoływać się do zewnętrznych arkuszy stylów przy pomocy obsługiwanego w HTML-u znacznika<linkrel="stylesheet".../><styletype="text/css">/* <![CDATA[ */arkuszstylów/*]] > */</style>xml:lang, należy też używać zgodnego z HTML atrybutulang.header("Content-Type:$mime; charset=\"iso-8859-2\"");$mime to ustalony w wyniku negocjacji zawartości typ pliku).createElementNS zamiastcreateElement i trzeba uważać na wielkość liter (DOM HTML podaje nazwy elementów wielkimi literami, DOM XML zachowuje wielkość liter i w XHTML dopuszcza tylko małe litery).Używając języka PHP w dokumentach XHTML, często można się spotkać z błędem podczas parsowania instrukcji przetwarzania lub deklaracji XML (konstrukcje typu<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><??>
Wyłączenie krótkich znaczników PHP można osiągnąć dokonując następującego wpisu do pliku php.ini:
short_open_tag=Off
Ten sam efekt można osiągnąć przez umieszczenie w pliku .htaccess (serwerApache) wpisu:
php_flagshort_open_tagOff
Jeśli nie mamy możliwości lub nie chcemy wyłączać krótkich znaczników, akceptowalnym obejściem problemu jest używanie PHP-owej konstrukcjiechoprint
<?phpecho"<?xml version=\"1.0\" encoding=\"utf-8\"?>\n"?>
Krócej
<?='<'?>?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
Tak jak każdy dokument XML, dokument XHTML powinien spełniać dwa rodzaje poprawności:
Schematy określające definicję typu dokumentu w przypadku XHTML są zwykle wyrażone wDTD. Aby walidator wiedział wobec jakiej wersji i odmiany języka ma sprawdzać poprawność, konieczne jest umieszczenie w dokumencie deklaracji typu dokumentu (DOCTYPE). Deklaracja ta powinna być umieszczona po deklaracji XML (jeśli jest obecna); obie te deklaracje tworzą razem prolog XML. W XHTML 1.0 istnieją 3 różne DTD, każda z nich definiuje osobną odmianę tej wersji języka. W XHTML 1.1 jest już tylko jedna DTD, ale dziękimodularyzacji XHTML można łatwo na jej bazie tworzyć własne DTD.
DTD (i bazujący na nim walidator W3C) ma jednak sporo ograniczeń i nie potrafi wyrazić wszystkich reguł języka XHTML. Możliwe więc, że dokument, który pozytywnie przeszedł walidację względem DTD wcale nie jest poprawny. Wielu ograniczeń DTD pozbawiony jest inny język schematów –XML Schema. W3C opublikowało specjalną notę zawierającą definicję XHTML 1.0 w XML Schema, przygotowywane jest też drugie wydanie XHTML 1.1, uzupełniające specyfikację o schematy w tym języku. XML Schema w porównaniu z DTD potrafi np. sprawdzić poprawność wartości atrybutuaccesskey (powinien to być jeden znak, DTD pozwala na wiele znaków), czy atrybututabindex (powinna się zawierać między 0 a 32 767, walidator DTD przyjmie dowolny ciąg znaków). Chcąc walidować dokument względem XML Schema można, choć nie jest to konieczne, do elementu głównego (<html>schemaLocation z przestrzeni nazwhttp://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance, określający lokalizację schematu.
Innym językiem schematów mogącym służyć do walidacji XHTML jestRELAX NG. W porównaniu do XML Schema ma on bardziej intuicyjną składnię, lecz podobnie oferuje dużo więcej możliwości niż DTD (choć na tym polu nieco ustępuje językowi XML Schema). RELAX NG ma być kolejnym, obok DTD i XML Schema, językiem, w którym zostanie zdefiniowany schemat XHTML 2.0 (jednak odwoływanie się w dokumencie do tego schematu nie będzie potrzebne, w przeciwieństwie do dwóch pozostałych języków).
XHTML 1.0 został zatwierdzony jako rekomendacja W3C26 stycznia2000 roku. Rekomendacja ta jest po prostu odpowiednim przeformułowaniem językaHTML 4 – SGML jako język definiowania został zastąpiony przez XML. XHTML 1.0 dysponuje więc praktycznie tym samym zestawem elementów i atrybutów, co HTML 4; analogiczny jest też podział na 3 wersje DTD:
Warto pamiętać, że DTD XHTML 1.0 nie jest w pełni analogiczne do DTD HTML 4.01 (bardziej przypomina DTD HTML 4.0). W związku z tym niektóre atrybuty dozwolone w HTML 4.01 Strict są niedozwolone w XHTML 1.0 Strict (ale można je stosować w odmianach Transitional i Frameset). Na przykład w odmianie ścisłej XHTML 1.0 nie można używać atrybutuname dla elementu<form>
Najnowszą rekomendacją XHTML jest opublikowana31 maja2001 r. i uaktualniona jako wydanie drugie 23 listopada 2010[3] specyfikacja XHTML 1.1. W3C zaleca jej używanie do wszystkich nowo powstających stron WWW, jednak ze względu na niemożliwość obsłużenia typu application/xhtml+xml wInternet Explorerze w wersji wcześniejszej niż 9, standard ten nie jest jak dotąd powszechnie stosowany.
XHTML 1.1 został opracowany zgodnie z regułamimodularyzacji XHTML. Zawiera elementy i atrybuty takie, jak XHTML 1.0 Strict, usunięto tylko atrybutname dla elementu<a>lang.Natomiast nowością w tej wersji XHTML są elementy i atrybuty służące do wyświetlania znakówruby, używanych w typografii językówDalekiego Wschodu.
Specyfikacja XHTML 2.0 miała wprowadzić wiele znaczących zmian do języka bez względu na kompatybilność z poprzednimi wersjami XHTML, jednak z czasem zdecydowano o pozostawieniu w XHTML 2.0 takich elementów, jak<img>, czy<h1><h6>
Ostatnia, ósma wersja szkicu roboczego XHTML 2 została opublikowana26 lipca2006 r. Najważniejsze zmiany wprowadzone w projekcie specyfikacji:
<lihref="index.xhtml">Strona główna</li><a><object>src dla prawie każdego elementu, a zawartość tego elementu miała być wyświetlana tylko przy braku możliwościrenderowania obrazu (lub innego medium, np. dźwięku):<psrc="logo"type="image/png; image/gif;q=0.2">Tekst zamiast obrazu.</p><img> miał jednak zostać zachowany,<h1><h6><h><section><hr><separator><br/><l><p><b><i><sup><sub><di><blockcode><summary><access>accesskey,<standby>2 lipca2009 r. konsorcjumW3C ogłosiło, że działanie grupy roboczej XHTML 2 nie zostanie przedłużone po jej wygaśnięciu z końcem 2009 roku. W zamian zostaną zwiększone zasoby na grupę roboczą HTML, czym W3C ma nadzieję przyspieszyć rozwój standardu HTML 5[4].
Osobny artykuł:HTML5.Alternatywnie wobec XHTML2 rozwijano projektHTML5, przygotowywany przez W3C na podstawie projektu specyfikacji Web ApplicationsWHATWG. 28 października 2014 r. projekt HTML5 został ogłoszony rekomendacją W3C. Serializacja HTML5 dla XML jest określana jako XHTML5.
W2001 r. dokonano podziału XHTML na moduły. Zdefiniowano jednocześnie reguły tworzenia nowych modułów, a także reguły, według których moduły mogą być łączone. Umożliwia to tworzenie nowych języków składających się z elementów XHTML, a mogących też zawierać elementy spoza XHTML; nazywa się je językami rodziny XHTML. Niektóre języki rodziny XHTML to:
W oparciu o modularyzację powstał również XHTML 1.1. Dzięki temu można bardzo łatwo dostosować ten język do swoich potrzeb. Na przykład rozszerzenie XHTML 1.1 o atrybuttarget (umożliwiający otwieranie strony w nowym oknie) sprowadza się do użycia trzechencji parametrycznych w DTD:[1]; przykład dokumentu wykorzystującego to DTD:[2].
<body><html>Internet Explorer nie potrafi odczytać stron XHTML podanych jakoapplication/xhtml+xml – w domyślnej konfiguracji będzie wyświetlałokno dialogowe z prośbą o pobranie takiego pliku. Ogranicza to w znacznym stopniu możliwość korzystania z typu XHTML w sieciWWW.
Problem ten można obejść przez wysyłanie informacji o typie zawartości ustawionej naapplication/xhtml+xml przeglądarkom go obsługującym, natomiast pozostałym przesyłanie dokumentu z typemtext/html. Można to osiągnąć stosując metodę negocjowania zawartości (content negotiation) po stronie serwera. Można wykorzystać do tegojęzyk skryptowy, np.PHP:
$xhtml=stristr("application/xhtml+xml",strtolower($_SERVER["HTTP_ACCEPT"])||stristr("W3C_Validator",$_SERVER["HTTP_USER_AGENT"])||stristr("WebKit",$_SERVER["HTTP_USER_AGENT"]);header('Content-Type: '.($xhtml)?'application/xhtml+x':'text/ht'.'ml; charset=utf-8');# ew. utf-8 lub inne kodowanie
Obejścia dla walidatoraW3C i Chrome iSafari (WebKit) są konieczne, gdyż obsługują one XHTML, ale wysyłają w nagłówku Accept ciąg */* lub nie wysyłają go wcale, jak Walidator.
Inne przykłady odpowiednich skryptów można znaleźć na tych stronach:[3],[4],[5].
Content-Type: application/xhtml+xml; charset="utf-8"
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><?xml-stylesheet type="text/css" href="style.css"?><!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd"><htmlxmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"xml:lang="pl"><head><title>PrzykładdokumentuzgodnegozXHTML1.1</title></head><body><div>Tojestprzykład.</div></body></html>
Nie powinien być stosowany, używany tylko ze względu na niekompatybilność Internet Explorera z XHTML.
Content-Type: text/html; charset="utf-8"
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"><htmlxmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"xml:lang="pl"lang="pl"><head><title>PrzykładdokumentuzgodnegozXHTML1.0Strict</title><metahttp-equiv="Content-Type"content="text/html; charset=utf-8"/><linkrel="stylesheet"type="text/css"href="style.css"/></head><body><p>Tojestprzykład.</p></body></html>
Content-Type: application/xhtml+xml; charset=utf-8
<?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?><?xml-stylesheet href="style.css" type="text/css" ?><htmlxmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"xml:lang="pl"><head><title>PrzykładdokumentuzgodnegozXHTML5</title></head><body><div>Tojestprzykład.</div></body></html>
| Rdzenne technologie XML-a | |
|---|---|
| Języki stylistyczne |
|
| Języki z rodziny XML Linking |
|
| Języki zapytań dokumentów XML |
|
| Rodzaje schematów dokumentów XML |
| Pakiet biurowy | |
|---|---|
| Główne | |
| Niszowe |
| Struktura stron WWW | |
|---|---|
| Generowanie dynamicznych stron WWW | |
| Po stronie użytkownika | |
| Przesyłanie danych | |
| Pojęcia |