Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

X

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy litery alfabetu łacińskiego. Zobacz też:X jako skrót, tytuł lub oznaczenie.
X x

X (minuskuła:x) (iks) – dwudziesta czwarta literaalfabetu łacińskiego. Literax jest obecna w wielu alfabetach narodowych wywodzących się z alfabetu łacińskiego. Wrzymskim systemie zapisywania liczb oznacza 10.

X w języku polskim

[edytuj |edytuj kod]

Występowanie literyx w zapisiejęzyka polskiego regulujeortografia: w dawnychzapożyczeniach w których oryginalnie byłox w pisowni polskiej jest ono zamieniane naks, rzadziej nagz, na przykład łacińskie słowotextilia oznaczające tkaninę po długim procesie adaptacji jest współcześnie zapisywane w języku polskim jakotekstylia, podobniecontextus (związek) →kontekst,expeditio (wyprawa) →ekspedycja,luxus (bujny wzrost, rozpusta, zbytek) →luksus,exemplar (odpis, kopia, obraz, wzór) →egzemplarz,examenegzamin. Do XIX wieku literax była literą alfabetu polskiego na równi z pozostałymi literami, stosowana zarówno w zapożyczeniach, jak i wyrazach rodzimych (np.xięstwo). Do dziś zachowała się w wyraziexenia, nazwiskach (np. Axentowicz, Axer, Jaxa, Koxowski, Mixtacki, Rexemowski, Xiężopolski[1][2]) i skrótach (x. = ksiądz, książę). Prócz słów współcześnie zapożyczanych, lub jeszcze nie w pełni zaadaptowanych, w języku polskim literax jest używana sporadycznie także w innych kontekstach, np. jakosymbol lubskrót, natablicach rejestracyjnych pojazdów i nazwach firm, np.Polimex,Hortex.

Do dziś litera X używana jest także jako wariant pisowni niektórych imion:

  • Xawery (obok: Ksawery) – polskie imię męskie[3][4][5]
  • Xymena (obok: Ksymena) – polskie imię żeńskie[6]

Nazwę tej litery w języku polskim wymawia się jako [iks].

W kulturze

[edytuj |edytuj kod]

X w kulturze masowej służy jako symbol tego co tajemnicze lub tego co znaczenie fundamentalne. Przykłady:

  • Malcolm X – nazywał się tak, bo twierdził, że rzeczywistym nazwiskiem jest to afrykańskich przodków, którego nie znał.
  • X-men – fikcyjni ludzie o cechach specjalnych
  • Z Archiwum X – serial o śledztwach, w których kluczowe znaczenie maUFO izjawiska nadprzyrodzone.
  • tytułowe postaci serialuAtomówki zawdzięczają nadprzyrodzone moce nieznanej substancji o nazwie związek X.
  • w serialuPrzygody Speeda Błyskawicy drugoplanową postacią jest Tajemniczy X. Wyścigowiec i agent rządowy o nieznanym nazwisku i twarzy.
  • w serialuWojownicze Żółwie Ninja Krang, jedna z ważniejszych negatywnych postaci pochodzi z alternatywnej rzeczywistości o nazwie Wymiar X.
  • promieniowanie rentgenowskie w języku angielskim topromienie x.Wilhelm Röntgen nazwał je tak, bo początkowo nie znał jego pochodzenia.
  • Planeta X był tymczasową nazwąPlutona nim zatwierdzono tę ostateczną.
  • Red X – postać z uniwersumDC Comics
  • prometeum X – fikcyjny minerał o właściwościach wybuchowych w serialuSpider-Man z 1994 r.

Inne reprezentacje litery X

[edytuj |edytuj kod]
SygnalizacjaJęzyk migowyAlfabet
Braille’a
flaga
Międzynarodowego
Kodu Sygnałowego
Alfabet
semaforowy
Kod Morse’afrancuskikanadyjskipolski
X i

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz galerię związaną z tematem:X
Zobacz hasłox w Wikisłowniku

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Jan Xiężopolski – właściciel firmy. znajduje.com. [zarchiwizowane ztego adresu (2018-07-10)].
  2. Jan Xiężopolski – informacja o firmie w Panoramie Firm
  3. Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny – Bertelsmann 2001, 2004 – J. Podracki
  4. Xawery Dunikowski
  5. Xawery Żuławski
  6. Xymena Zaniewska
Alfabet polski
litery
współczesne
używane
w zapożyczeniach
dawne
znaki
diakrytyczne
Wieloznaki
Alfabet łaciński
Litery
podstawowe*
X ze znakiem diakrytycznym
używane w innych językach
nieużywane współcześnie
Innesymbole
  • * Artykuły poświęcone wariantom diakrytyzowanym dostępne z poziomu artykułu litery podstawowej
Kontrola autorytatywna (litera alfabetu łacińskiego):
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=X&oldid=76498377
Kategoria:
Ukryta kategoria:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp