Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Wolin (miasto)

Na mapach:Ziemia53°50′31″N 14°36′42″E/53,841944 14,611667
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wolin
miasto wgminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Panorama Wolina
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

kamieński

Gmina

Wolin

Prawa miejskie

1278 (lubeckie)

Burmistrz

Ewa Grzybowska

Powierzchnia

14,47 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość


4859[1]
336 os./km²

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

72-510

Tablice rejestracyjne

ZKA

Położenie na mapie gminy Wolin
Mapa konturowa gminy Wolin, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Położenie na mapie powiatu kamieńskiego
Mapa konturowa powiatu kamieńskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wolin”
Ziemia53°50′31″N 14°36′42″E/53,841944 14,611667[2]
TERC (TERYT)

3207064

SIMC

0980079

Urząd miejski
ul. Zamkowa 23
72-510 Wolin
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Hasło w Wikisłowniku
Strona internetowa

Wolin (dawniejJulin[3],Wołyń[4][5][6],niem.Wollin) –miasto wPolsce położone w północno-zachodniej częściwojewództwa zachodniopomorskiego, wpowiecie kamieńskim, siedzibagminy miejsko-wiejskiej Wolin.

Według danych z 31 grudnia 2011 roku miasto miało 5023 mieszkańców[7][8]. W Wolinie co roku odbywa sięFestiwal Słowian i Wikingów.

Położenie

[edytuj |edytuj kod]
Mapa wyspy Wolin

Wolin znajduje się w północno-zachodniej częściwoj. zachodniopomorskiego, w południowej częścipowiatu kamieńskiego. Miasto położone jest naPobrzeżu Szczecińskim, na południowym cyplu wyspyWolin, nad cieśninąDziwną. Granice administracyjne miasta obejmują półwysepRów oraz wyspęWolińska Kępa.

Według danych z 1 stycznia 2009 r. powierzchnia miasta wynosi 14,47 km²[9].

Przez miasto przebiegadroga ekspresowa S3 (Świnoujście –Szczecin) ilinia kolejowa nr 401Szczecin Dąbie –Świnoujście Port z przystankiemWolin Pomorski.

Historia

[edytuj |edytuj kod]
Widok Wolina w X wieku. Wizerunek umieszczony jest na jednym z bloków mieszkalnych w centrum miasta.
Panorama miasta zWielkiej Mapy Księstwa PomorskiegoLubinusa (1618 r.)
Wolin z lotu ptaka (XX w.)
Wolin z lotu ptaka (widok z północy w 2021)
 Osobny artykuł:Historia miasta Wolin.

Początkiemwczesnośredniowiecznego Wolina byłaosada nadDziwną. Dzięki dogodnemu położeniu i handlowi osada szybko się rozwijała. W średniowieczu stała się ośrodkiem kultuŚwiętowita[10]. W sąsiedztwie miasta powstałycmentarzyska:Młynówka orazWzgórze Wisielców. Początkowo państwo-miasto prowadziło samodzielną politykę i walczyło z wojskamiMieszka I. Pozwycięstwie Mieszka I Wolin wraz z całymPomorzem Zachodnim podlegałwładcom Polski[11]. Od początku XI do połowy XVII wieku należał doksięstwa pomorskiego, w którym panował ródGryfitów. W latach 1140–1175 był siedzibąbiskupstwa pomorskiego. Po roku 1630 Wolin znalazł się pod panowaniemszwedzkim, pod którym pozostał do roku 1720[11], gdy przeszedł pod panowaniePrus.

Od zakończeniaII wojny światowej w 1945 leży wPolsce. Początkowo –od roku 1946 – w pierwszymwojewództwie szczecińskim. Następnie po reformie administracyjnej kraju wlatach 1975–1998, także należał dowojewództwa szczecińskiego.

Kalendarium

[edytuj |edytuj kod]

IX–XI wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 796 – domniemane pierwsze zniszczenie Vinety (Julin)[12]
  • 830 – domniemane zniszczenie Vinety przez króla Halbunga ze Szwecji[12]
  • 983 – spotkanie morskie między królem Haraldem z Danii a jego synem Svenem[12]
  • 991 – książę Sven w Julinie[12]
  • 1042 – wyprawa karna króla Magnusa z Danii do Julin. Zniszczenie miasta[12]

XII wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1100 – zniszczenie Julina przez króla Erika Ejegoda z Danii[12]
  • 1120 – zdobycie Wolina przez Polaków i Duńczyków[12]
  • 1121 – pierwsza próba chrystianizacji Wolina przez biskupa Bernharda[12]
  • 1124 – niepowodzenie biskupa Ottona w Wolinie. Powrót biskupa i chrystianizacja mieszkańców[12]
  • 1125 – ponowne przejście mieszkańców Wolina na pogaństwo[12]
  • 1128 – druga podróż Ottona do Wolina[12]
  • 1135 – zabójstwoWarcisława I, księcia pomorskiego[13]
  • 1135–1151 –Racibor I, książę Pomorza[13]
  • 1138 – książęBolesław IV Kędzierzawy z Polski, zwierzchnik Pomorza, potwierdził biskupstwo w Wolinie przez papieżaInnocentego II[13]
  • 1140 –Adalbert został biskupem w Wolinie[13]
  • 1151 – śmierć księcia Racibora;Bogusław I iKazimierz I zostali książętami pomorskimi (1151–1181)[13]
  • 1158 – biskup Adalbert w Wolinie[13]
  • 1170 – pierwsza wyprawa wojskowa królaWaldemara na Wolin i Kamień[13]
  • 1171 – druga wyprawa Waldemara na Wolin, oblężenie miasta, zniszczenieLubina[13]
  • 1174 – trzecia wyprawa Waldemara na Wolin, spalenie miasta[13]
  • 1175 – fundacja kapituły katedralnej wCammin[13]
  • 1176:
  • spalenie Wolina przez Duńczyków pod wodzą królaWaldemara[13]
  • przeniesienie biskupstwa z Wolina do Kamienia[13]
  • 1178 – kasztelanem w Wolinie został Wacław[13]
  • 1181:

XIII wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1209 – kasztelanem w Wolinie został Sulisław[13]
  • 1219 – śmierć księcia Kazimierza II podczas wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej[13]
  • 1220 – kasztelanem w Wolinie został Dobiesław[13]
  • 1222:
  • 1224:
  • zmarł książę Bogusław III[13]
  • Barnim I i Warcisław III zostali książętami Pomorza (do 1264)[14]
  • 1226 – kasztelanem w Wolinie został Wizlaus[14]
  • 1234 – kasztelan w Wolinie był Zlauko[14]
  • 1243 – książęta Barnim I i Warcisław III potwierdzili kapitułę katedralną w Kamieniu oraz podarowali Lubin[14]
  • 1261 – książę Przemysław otrzymuje Wolin[14]
  • 1264:
  • zmarł książę Warcisław III[14]
  • Barnim I został samodzielnym władcą Pomorza (do 1278)[14]
  • 1277 – zwolnienie przez księcia Barnima I statków wpływających do Wolina z ceł[14]
  • 1278:
  • zmarł książę Barnim I[14]
  • Bogusław IV, Barnim II i Otto I zostali książętami pomorskimi (do 1294)[14]
  • 1279 – książę Bogusław IV potwierdził prawa Wolina[14]
  • 1280 – książę Bogusław IV wziął miasto Wolin pod swoją szczególną ochronę[14]
  • 1283 – pojednanie księcia Bogusława IV z mieszkańcami Wolina[14]
  • 1284 – zniszczenie Wolina przez Duńczyków[14]
  • 1286 – nadanie praw miastu Wolin do budowy młynów[14]
  • 1288:
  • 1291 – książę Bogusław IV nakazał mieszkańcomRecławia iMechowa podporządkowanie się miastu Wolin[14]
  • 1294 – zamordowanie księcia Barnima II[14]
  • 1295:
  • 1297 – potwierdzenie praw klasztoru panien przez biskupa kamieńskiego[14]
  • 1299:
  • rada Wolina potwierdziła klasztorowi sześć łanów w Recławie[15]
  • książę Bogusław IV nadał klasztorowi „małą lub wendzką Wieck”[15]

XIV wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1304 – klasztor panien kupił pozostałą część wsi Płocin[15]
  • 1305 – książę Bogusław IV potwierdził miastu prawo do sądownictwa cywilnego i przyznał mu wolny połów ryb w określonych granicach[15]
  • 1306 – klasztor panien został przeniesiony na inną działkę[15]
  • 1309:
  • zmarł książę Bogusław IV[15]
  • Warcisław IV został księciem Pomorza-Wolgast (do 1326)[15]
  • 1315 – książę Warcisław IV przyznał miastu przywilej, że przez dziesięć lat będzie płacić mu tylko jeden podatek roczny w wysokości 200 marek[15]
  • 1317 – klasztor panien otrzymał kustodię i szkołę w mieście z prawem obsadzania stanowisk[15]
  • 1318 – klasztor otrzymał wieśKopice[15]
  • 1319 – książę Warcisław IV potwierdził klasztorowi posiadanie wsiGogolice[15]
  • 1324 – rozstrzygnięto spór rybacki na korzyść miasta Wolin[15]
  • 1326:
  • zmarł książę Warcisław IV
  • Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V zostali książętami Pomorza-Wolgast (do 1365)[15]
  • 1330 – książę Otto zawarł w Wolinie sojusz z biskupem kamieńskim[15]
  • 1331 – papież Jan XXII nadał książętom Pomorza Pomorze w lenno[15]
  • 1339 – odbyły się negocjacje przedstawicieli miast nadodrzańskich w sprawie ceł w Wolinie[15]
  • 1343 – zawarto ugodę między miastem a klasztorem dotyczącą mszy porannych i patronatu[15]
  • 1356 – książęta Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V potwierdzili prawa Wolina[16]
  • 1361 – klasztor panien nabyłGąsierzyno iStepnice[16]
  • 1365:
  • zmarł książę Barnim IV
  • Warcisław VI i Bogusław VI objęli wspólnie władzę — Wolin został wyłączony zZwiązku Hanzeatyckiego[16]
  • 1368 – Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko duńskim piratom morskimi[16]
  • 1372 – dokonano podziału księstwa Pomorza-Wolgast — książę Bogusław V otrzymał ziemie na wschód od Świny (łącznie z wyspą Wolin)[16]
  • 1374:
  • zmarł książę Bogusław V[16]
  • Kazimierz IV objął władzę w imieniu trzech nieletnich braci; potwierdził miastu Wolin jego dotychczasowe prawa[16]
  • 1377:
  • zmarł książę Kazimierz IV
  • Bogusław VIII, Barnim V i Eryk I zostali książętami pomorskimi[16]
  • 1386 – klasztor panien został zwolniony z opłat za rybołówstwo w Zalewie[16]
  • 1394:
  • Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko braciom Witalijskim
  • zamordowano księcia Warcisława VII
  • Bogusław VIII rządził w imieniu brata Barnima V i siostrzeńca Eryka I
  • klasztor panien otrzymałŻarnowo iŁąka[16]
  • 1395 – rozstrzygnięto spór dotyczący rybołówstwa w Zalewie[16]

XV wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1404 – miasto Wolin i klasztor panien kupiły część wsiSibin[16]
  • 1417:
  • zmarł książę Bogusław VIII
  • Bogusław IX został księciem Pomorza-Wolgast[16]
  • Wolin uczestniczył w sojuszu rycerstwa i miast[16]
  • 1447:
  • zmarł książę Bogusław IX
  • Eryk II został księciem Pomorza[16]
  • księżna Zofia z Pomorza rezydowała w Wolinie[16]
  • 1457 – dokonano ugody księcia Eryka II z miastami Wolin i Kamień[16]
  • 1458 – szczecinianie spalili zamek w Przytorze[17]
  • 1464:
  • kraj przekazano księciuOttonowi III, który potwierdził prawa miasta Wolin
  • zmarł książę Otton III[17]
  • władzę objął książę Eryk II[17]
  • 1474:
  • zmarł książęEryk II
  • Bogusław X i Warcisław X zostali książętami Pomorza[17]
  • 1478:
  • 1481 – Wolin przystąpił do sojuszu miast pomorskich i kapitulnych[17]
  • 1483 – księżna Zofia zaciągnęła pożyczkę w mieście Wolin[17]
  • 1485 – w Wolinie urodził się (24 czerwca)Jan Bugenhagen, reformator Pomorza[17]
  • 1491 – sąd wójtowski został przeniesiony z Gryfic do Wolina[17]

XVI wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1510 – w Wolinie powstał cech krawców[17]
  • 1520 – miasto Wolin nabyło część wsi Troszyn[17]
  • 1523
  • 1526
  • miasto Wolin złożyło hołd lenny książętom Jerzemu i Barnimowi, którzy potwierdzili prawa miasta[17]
  • odbył się sejm krajowy w Wolinie[17]
  • 1531:
  • 1532 – dokonano podziału Pomorza, a Wolin przypadł księstwu pomorsko-szczecińskiemu[17]
  • 1535 – Bugenhagen poprawił sytuację nauczycieli wolińskich[17]
  • 1538 – ustalono prawo miejskie (Bursprake) w Wolinie[17]
  • 1540:
  • dokonano podziału Pomorza[17]
  • książę Filip I potwierdził prawa i wolności Wolina[17]
  • 1541 – miasto Wolin zaciągnęło dług w wysokości 200 guldenów u Clausa Kunthe z Wiejkówka[17]
  • 1546:
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • książę Barnim IX nadał miastu prawo do organizowania jarmarków końskich[18]
  • 1551 – Jochim Voßberg, uwięziony za podpalenie, złożył miastu Wolin przysięgęUrfehde(inne języki)[18]
  • 1554 – książę Filip I rozstrzygnął w Wolinie spór między klasztorem a wsią Recławn[18]
  • 1556 – w Wolinie odbyły się narady szczecinian i wolińskich mieszczan dotyczące rybołówstwa na Zalewie[18]
  • 1560:
  • zmarł książę Filip I[18]
  • książęBarnim IX objął rządy w imieniu pięciu bratanków[18]
  • książę polecił prowadzić na wyspie Wolin poszukiwania rud[18]
  • 1566 – w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • 1568 – miasto Wolin zaciągnęło nowy dług w wysokości 100 guldenów u Jochima Plötze zeŚwińca[18]
  • 1569:
  • 1575 – w Wolinie odbył się sejm krajowy w celu zaradzenia trudnościom finansowym księcia[18]
  • 1579 – wieś Lubin przeszła na własność księcia[18]
  • 1581:
  • ogłoszono nowe prawo o porządku nadbrzeżnym i rybołówstwie w Wolinie[18]
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[18]
  • 1583 – książę udzielił zezwolenia na wydobycie saletry w urzędzie wolińskim[18]
  • 1589 – zarządca urzędu Zülow został zabity przez starostę von Jatzkowa[18]
  • 1590 – wprowadzono zakaz połowu ryb siecią typu Tucker na Zalewie[18]
  • 1593 – w Wolinie założono zjednoczony cech siodlarzy, garbarzy i kuśnierzy[18]
  • 1594:
  • książę rozstrzygnął spory rybackie w Wolinie[18]
  • odbyła się wizytacja kościelna na wyspie Wolin[18]
  • 1598 – w Wolinie odbył się sejm krajowy zwołany z powodu długów komory książęcej[18]
  • 1600:
  • rada miasta zaprotestowała przeciwko zobowiązywaniu mieszczan do udziału w nagonkach podczas polowań na wilki[19]
  • zmarłJan Fryderyk[19]
  • Wolin przeszedł pod panowanieBarnima X (1600–1603)[19]

XVII wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1603:
  • 1605 – książęBogusław XIII potwierdził prawa miasta Wolina[19]
  • 1606 – Wolin przeszedł pod panowanieFilipa II (1606–1618)[19]
  • 1608 – książę Filip II potwierdził prawa miasta Wolina[19]
  • 1618:
  • 1619 – odbyło się posiedzenie książęcych i krajowych rad pomorskich w celu ustalenia systemu podatkowego kraju[19]
  • 1620:
  • Wolin przeszedł pod panowanieBogusława XIV (1620–1637)[19]
  • księżna Zofia, z domu księżniczka saska, rezydowała w Wolinie[19]
  • Szwedzi zajęli wyspy na Odrze[19]
  • 1621 – książęBogusław XIV potwierdził dawne przywileje Wolina[19]
  • 1622 – w Wolinie zbudowano nowy zamek książęcy[19]
  • 1625:
  • 1627
  • w Wolinie odbył się sejm krajowy[19]
  • miasto zostało zajęte przez wojska cesarskie[19]
  • Nicolaus von Brockhusen został mianowany komisarzem okręgu wolińskiego[19]
  • 1628 – pożar zniszczył większą część miasta[19]
  • 1630:
  • 1635 – pod Wolinem doszło do bitwy pomiędzy wojskami cesarskimi i szwedzkimi[19]
  • 1636 – księżna Zofia pomorska zmarła w Wolinie[20]
  • 1637:
  • 1642 – w Wolinie założono cech strażaków[20]
  • 1648:
  • 1654 – urząd Wolina przypadł królowejKrystynie, która sprzedała go hrabiemuClasowi Tottowi[20]
  • 1657 – urząd Wolina przeszedł w ręce hrabiego Schlippenbacha[20]
  • 1659:
  • Wolin został oblężony i zdobyty szturmem przez wojska cesarskie[20]
  • ufundowano ambonę w kościele św. Jerzego[20]
  • 1663 – królKarol XI potwierdził prawa miasta Wolina[20]
  • 1668 – ufundowano ołtarz w kościele św. Mikołaja w Wolinie[20]
  • 1670 – ufundowano w Wolinie stypendium w wysokości 3000 guldenów dla ubogich studentów[20]
  • 1675:
  • wojskawielkiego elektora zdobyły Wolin szturmem[20]
  • urząd Wolina nadano w lenno duńskiemu kanclerzowi hrabiemu Greiffenfeldowi, lecz został mu on odebrany i w 1676 przekazany elektorowej Dorocie[20]
  • 1679:
  • 1680 – rozebrano umocnienia Wolina[20]
  • 1681:
  • sporządzono pomiar gruntów w Wolinie[20]
  • w mieście panowała wielka bieda[20]
  • 1682 – Wolin został poważnie zniszczony przez pożar[20]
  • 1686 – szwedzki feldmarszałek hrabiaKönigsmarck odebrał Schlippenbachom urząd Wolina, który później został im zwrócony[20]
  • 1688 – w Wolinie założono cech piekarzy[20]
  • 1696 – cech tkaczy św. Jana w Wolinie uzyskał przywilej[20]

XVIII wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1704 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany[21]
  • 1710 – miasto zostało ponownie ufortyfikowane[21]
  • 1715 – Wolin został zajęty przez wojska pruskie[21]
  • 1720:
  • 1740 – Wolin liczył 1621 mieszkańców[21]
  • 1746 – w mieście został utworzony cech rzeźników[21]
  • 1750 – powstał cech kołodziejów i bednarzy[21]
  • 1759 – naZalewie Szczecińskim doszło do starcia morskiego między flotą pruską a szwedzką; Szwedzi zdobyli Wolin szturmem[21]
  • 1760 – Szwedzi wycofali swoją załogę z Wolina[21]
  • 1761 – Szwedzi ponownie zajęli miasto; w tym samym roku flota szwedzka została zaatakowana przez okręty pruskie w rejonieTrzebieży[21]
  • 1762 – wHamburgu został zawarty pokój kończący wojnę prusko-szwedzką; wyspy na Odrze pozostały w granicach Prus[21]
  • 1766 – królFryderyk II nadał przywilej generalny i złoty dokument (Gülde-Brief) cechom wolińskim[21]
  • 1768 – w mieście został utworzony cech budowlany[21]
  • 1777 – Wolin liczył 1908 mieszkańców[21]
  • 1784 – liczba mieszkańców wzrosła do 1979[21]
  • 1786 – Wolin liczył 2021 mieszkańców[21]
  • 1789 – liczba mieszkańców wynosiła 2207[21]
  • 1794 – Wolin liczył 2217 mieszkańców[21]

XIX wiek

[edytuj |edytuj kod]
  • 1802 – urząd woliński został zlikwidowany; jego ziemie zostały włączone do domenyKodrąb, a budynki urzędowe sprzedane[21]
  • 1807:
  • Wolin został zajęty przez wojska francuskie[22]
  • w mieście doszło do nieudanego starcia oddziału pruskiego z Francuzami[22]
  • następnie miasto zostało zajęte przez wojska włoskie[22]
  • nie powiodła się próba zdobycia Wolina przezmajora Schilla[22]
  • 1812 – Wolin liczył 2614 mieszkańców[22]
  • 1816 – Wolin liczył 2524 mieszkańców[22]
  • 1817 – królFryderyk Wilhelm III nadał wolińskiemu cechowi strzeleckiemu sztandar[22]
  • 1831 – Wolin liczył 3472 mieszkańców[22]
  • 1835 – w Wolinie został założony Związek Wojaków (Kriegerverein) przez 103 weteranów wojen wyzwoleńczych[22]
  • 1838 – Związek Wojaków otrzymał w darze dwie angielskie armaty[22]
  • 1843 – według wyników spisu powszechnego Wolin liczył 4034 mieszkańców[22]
  • 1848:
  • 1852 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4591 mieszkańców[22]
  • 1860 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany[22]
  • 1861:
  • w Wolinie powstała gazetaWolliner Dampfboot (późniejUsedom-Wolliner Dampfboot)
  • rozbudowano kościół św. Jerzego[22]
  • spis powszechny wykazał 5039 mieszkańców[22]
  • 1867:
  • przez Wolin przejechała w karecie rodzina następcy tronu w drodze doMiędzyzdrojów[22]
  • spis powszechny wykazał 5121 mieszkańców[22]
  • 1868 – w Wolinie została założonaRealschule oraz szkoła żeńska[22]
  • 1871 – Wolin liczył 5167 mieszkańców[22]
  • 1872 – w mieście został wzniesiony nowy budynek szkolny dla wyższych szkół[22]
  • 1875 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5336 mieszkańców[22]
  • 1880 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5652 mieszkańców[23]
  • 1881 – w Wolinie wzniesiononowy ratusz i budynek poczty[23]
  • 1885:
  • obchodzono pięćdziesięciolecie Związku Wojaków w Wolinie; cesarzWilhelm I nadał sztandar[23]
  • spis powszechny wykazał 5245 mieszkańców[23]
  • otwarto linie kolejowe Goleniów—Wysoka Kamieńska—Wolin oraz Wysoka Kamieńska—Kamień Pomorski[23]
  • Wolin odwiedził książęAlbrecht Hohenzollern[23]
  • 1895 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4899 mieszkańców[23]
  • 1897 – otwarto linię kolejową Wolin—Międzyzdroje[23]
  • 1898:
  • odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma w Wolinie[23]
  • rozbudowano kościół św. Mikołaja[23]

XX wiek

[edytuj |edytuj kod]
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz,rozbuduj ją.
  • 1900 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4697 mieszkańców[23]
  • 1901 – kontynuowano budowę kolei z Międzyzdrojów do Warszowa[23]
  • 1904 – w Wolinie wprowadzono oświetlenie gazowe[23]

XXI wiek

[edytuj |edytuj kod]
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz,rozbuduj ją.

Toponimia

[edytuj |edytuj kod]

Nazwa miasta jest taka sama jak nazwawyspy Wolin, na której jest położone. Pierwotne brzmienie nazwy jest trudne obecnie do odtworzenia. Na ogół nazwę wywodzi się zprasłowiańskiego rdzenia „vel”, „vol” („mokry”, „wilgotny”, „wodny”), mogła więc brzmiećWołyń (identycznie jak nazabużańskim pograniczu polsko-ruskim). W źródłach występuje pod nazwami:Julin[24],Volin[24],Willin[24],Wolin[24],Wollyn[24],Wolyn[24],Wulin[24], wsagach nordyckich:Jomsborg[24],Wynnieborg[24]; uAdama z Bremy:Jumine[24] orazJumne[24]. Spotykane są też nazwyJumneta iWineta[24]. Wszystkie te nazwy powstały na bazie nazwy pierwotnej, ulegając różnym przekształceniom w pisowni[5][25].

Przez krótki okres tuż poII wojnie światowej[26][27][28] w języku polskim używano nazwyWołyń, mającej jeszcze tradycję przedwojenną[5]. W 1946 r. ustalono urzędowo obecną nazwę miastaWolin[29].

Zapisy źródłowe[24] od wczesnego średniowiecza wymieniają:

  • 967 – Yuloin
  • 1124 – Yulin
  • 1140 – Wulinensis civitas, Willin
  • 1185 – Wolin
  • 1216 – Yolin
  • 1217 – Wolin i zniemczone Wollin

Architektura

[edytuj |edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy którychbrakuje odnośników do źródeł.
Należy dodaćprzypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listyźródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.
Kolegiata św. Mikołaja
Dom przy ul. Zamkowej 16.Instytut Archeologii i Etnologii PAN
Budynek poczty
Mury miejskie

Układ miejski tworzy 42 ulice[a] oraz osiedle Robotnicze.

Zabytki

[edytuj |edytuj kod]

Zabytki chronione prawnie w Wolinie:

  • teren Starego Miasta[30],
  • kolegiata św. Mikołaja z XV w.,
  • wiatrak holenderski z 1850 r. (ul. Jaracza), znajdujący się na zachodnim krańcu Wolina, za cmentarzem. Ma 3 kondygnacje, zbudowany został na rzucie koła,
  • ratusz w styluneogotyckim z lat 1880–1881[31] na miejscu zamku książęcego i późniejszego klasztoru cysterek. Usytuowany jest przy ulicy Zamkowej na północ od Rynku. Obecnie mieści się tu Urząd Miejski.
  • ruinykościoła św. Jerzego[b]
  • fragmenty murów obronnych z XIV–XV wieku, które zachowały się na długości ok. 50 metrów. Stoją za ratuszem, w północno-wschodniej części miasta. Mają wysokość 3 metrów i niejednolitą konstrukcję. Zbudowane są z kamienia.
  • zabytkowe domy – znajdują się przy ul. Wojska Polskiego (nr 2, 4, 6, 8 i 10) oraz przy ul. Zamkowej (nr 4, 5, 16, 18, 19, 20), i pochodzą z XIX wieku. Te pierwsze, w zachodniej pierzei rynku, stoją jednak na miejscu znacznie starszej zabudowy. Widać to choćby po wąskich, szczytowych kamieniczkach, przykrytych naczółkowymi dachami,
  • dom z początku XX wieku, obecnie budynek poczty (ul. Zamkowa 22),
  • dwór z przełomu XVIII/XIX w. (ul. Zamkowa 23a),
  • Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie
  • elewator zbożowy
  • przykłady dobrze zachowanej zabudowy znaleźć można również na terenie dawnego przedmieścia rybackiego przy ulicach Konopnickiej, Niedamira, Mostowej i Rybackiej. Odmienny typ zabudowy, pochodzącej z przełomu wieków XIX i XX znajduje się w okolicydworca kolejowego i przy ulicy Gryfitów.
  • w południowej części starego miasta znajduje sięgrodzisko z X–XII w., przebudowane w XVII w. nabastion fortyfikacyjny (prawdopodobnie była tupogańska świątynia poświęconaTrzygłowowi[potrzebny przypis]).
  • bastion na dawnymWzgórzu Chyrowym, między ulicami Mostową i Konopnickiej. Bastion ma formę platformy górującej nad terenem. Pochodzi z wieku XVII, a zbudowany został przez Szwedów jako fortyfikacje. Zostały z niego jedynie ceglane resztki.
  • bastion przy ulicy Ogrodowej. Jest on znacznie mniejszy. Zbudowany przez Szwedów w XVII wieku.
  • Stanowiskaarcheologiczne wokół miasta:
    • na pagórkuMłynówka, na zachód od grodziska,cmentarzysko szkieletowe i ciałopalne z IX–XII w.
    • naGołogórze znane jako stanowiskoWzgórze Wisielców, nad Zalewem Szczecińskim, w skrajnie południowej części miasta, na tzw. osada i cmentarzysko kurhanowe ciałopalne z IX–X wieku. Nieopodal wieża widokowa z 2022 o wysokości 32 m[32].
    • Srebrne Wzgórze – na wzniesieniu nadDziwną, pół km na północ od miasta znajdują się ślady grodziska (prawdopodobnie gród strażniczy) z IX–XII wieku, którego mieszkańcy kontrolowali ruch naDziwnie. Zachowane wały ziemne do 3 m wysokości ifosa[33].

Kościoły

[edytuj |edytuj kod]

Po zakończeniu misji chrystianizacyjnej w Wolinie w1124 rokuOtton z Bambergu ufundował dwie świątynie. Przed dalszą podróżą ograniczył się do poświęcenia ichołtarzy iprezbiteriów, natomiastkonsekracji ukończonych budowli dokonał późniejbiskup Wojciech[34]. Jedna z tych świątyń była dedykowanaśw. Wojciechowi, drugaśw. Wacławowi. W kościele św. Wojciecha, podpalonym podczas pogańskich obchodów julowych, po śmierci Adalberta złożono ciało pierwszego pomorskiego biskupa[34]. Obie świątynie uległy poważnym zniszczeniom w kolejnych pożarach miasta i ostatecznie nie przetrwały do czasów nowożytnych. Również trzeci kościół, pod wezwaniem św. Michała, zbudowany poza dawnym obszarem miejskim, nie zachował się. Czas jego wzniesienia nie jest znany, wiadomo jednak, że istniał jeszcze w okresie budowy kościołów św. Mikołaja i św. Jerzego w Wolinie[34].

Kościoły św. Mikołaja iśw. Jerzego w Wolinie po raz pierwszy wzmiankowano w dokumencie z1288 roku, w którym nowo założonemu klasztorowi norbertanek przekazanoprawo patronatu nad obiema świątyniami[35].Kościół św. Michała pojawia się jeszcze w źródłach z1490 roku, a wedługpanoramy Lubinusa z1617 Wolin posiadał cztery wieże kościelne, co pozwala przypuszczać, że świątynia ta istniała co najmniej do początkówXVII wieku[35].Kościół św. Mikołaja szczególnie ucierpiał podczas pożaru miasta w1628 roku. W trakcie odbudowy, na którą znaczne fundusze przekazali naczelny dowódca wojsk cesarskichJohann Tilly i jego oficerowie (według księgi kolekt), wieża kościelna otrzymała obecną formę zwieńczenia. Późniejsze prace restauracyjne przeprowadzano w1704,1860 oraz1898 roku[35]. We wnętrzu świątyni zachowały się licznepłyty nagrobne z lat 1637, 1682, 1687 i 1697. Ambona została ufundowana w1637 przez żony burmistrza Wolina Jakoba Schultzego i skarbnika miejskiego Szczecina Sachtlebena. Okazałyołtarz główny ufundowali testamentem z1668 mieszczanin Joachim Wolter i jego żona; inskrypcja na jego odwrociu potwierdza tę fundację[35].

Przynajmniej na początku XX wieku w kościele przechowywano skrzynię dębową z metalowymi okuciami, polichromowaną, pochodzącą z końca XVIII wieku, kolekcję obrazów olejnych i portretów dawnych duchownych parafii, a także dobrze zachowanąklepsydrę z początków XVIII stulecia[35].

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]
Sprzątanie Wikipedii
Tę sekcję należy dopracować:
co się produkuje w Wolinie, czy jest targowisko miejskie, gdzie skupiony jest handel, ile banków, placówek pocztowych..
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.

W mieście istniały Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelianka”, Wolińska Spółdzielnia Mleczarska (zatrudniała blisko 100 osób), Spółdzielnia Inwalidów „Pokój”, masarnia i elewator zbożowy, przetwórnia „Centrali Rybnej”[36].

W mieście znajduje się piekarnia, mały młyn, tartak w ZGKiM w Wolinie, stolarnia, Zakłady Spożywcze Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”[36]. W mieście są trzy sklepy wielkopowierzchniowe:Biedronka,Dino iNetto.

Według danych z 2007 r. w mieście działało 654 prywatnychpodmiotów gospodarczych, z czego 564 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Działalność prowadziło 5 spółdzielni oraz 8 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego[37]. W kwietniu 2008 r. 356 mieszkańców miasta było bezrobotnych.

Demografia

[edytuj |edytuj kod]
Dane historyczne
DataLudność Zm., %
X/XI w.9000–
1540350−96,1%
17401621363,1%
1794221736,8%
1816252413,8%
1857403459,8%
1880565240,1%
19004679−17,2%
192547230,9%
193948071,8%
19462369−50,7%
19551800−24%
1970302668,1%
1978345314,1%
1988440427,5%
1992503414,3%
199551321,9%
20004950−3,5%
200251804,6%
20045076−2%
20074196−17,3%
2012499819,1%
Dane z 1540:

Dane z 1970, 78, 88, 92, 2002 i 2004 zPLAN ROZWOJU LOKALNEGO GMINY WOLIN: Demografia i zatrudnienie oraz[38]
Dane z 1995, 2000, 2007 BDR GUSu
Dane z roku 2012:Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Warszawa: GUS, 2012, s. 45,ISSN1734-6118 [dostęp 2013-04-30] (pol. • ang.).

Inne dane[potrzebny przypis]

Według danych z 30 czerwca 2012 roku miasto Wolin zamieszkiwało 4998 osób, z czego 2430 mężczyzn i 2568 kobiet[39]

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Wolin według danych z 31 grudnia 2007 r.[37]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
Jednostkaosób%osób%osób%
Populacja4916100252451,34239248,66
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat)88818,064519,174378,89
Wiek produkcyjny (18–65 lat)345670,3166433,85179236,45
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)57211,644098,321633,32
Ludność miasta Wolin od XVI wieku po lata dzisiejsze
Źródło:
Piramida wieku mieszkańców Wolina w 2014 roku[1]

Oświata

[edytuj |edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy którychbrakuje odnośników do źródeł.
Należy dodaćprzypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listyźródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.

W Wolinie jest jednaszkoła podstawowa oraz dwieszkoły ponadpodstawowe[36]. Do 1 września 2019 roku działało tu także publicznegimnazjum.

Szkoła podstawowa

[edytuj |edytuj kod]

Publiczna Szkoła Podstawowa w Wolinie rozpoczęła swoją działalność 1 kwietnia 1946 r. Naukę w przywróconym do stanu użytkowania budynku przez napływających do miasta mieszkańców rozpoczęło 15 uczniów.

Pierwszym kierownikiem szkoły był Antoni Liczmański, a zakończenie pierwszego powojennego roku szkolnego odbyło się 1 lipca 1947 r. Wraz z nowym rokiem szkolnym zwiększyła się liczba uczniów i nauczycieli. Staraniem rodziców, nauczycieli i władz lokalnych 27 marca 1959 r. wbudowano kamień węgielny pod budowę sali gimnastycznej, którą oddano do użytku w 1964 r.

Podczas obchodów 1000-lecia przyłączenia Wolina do Polski 21 września 1967 r. szkoła otrzymała od społeczności wolińskiejsztandar. W tym też toku szkoła otrzymała imięBolesława Krzywoustego. W roku 1971 – w 25-lecie istnienia – szkoła otrzymała Honorową Odznakę „Gryfa”, a w maju 1974 r. Medal Komisji Edukacji Narodowej za zasługi dla nauczycieli i uczniów. Od początku istnienia szkoły, funkcjonowała też podstawowa szkoła wieczorowa dla dorosłych oraz kursy eksternistyczne dla pracujących, a także filia liceum ogólnokształcącego.

14 maja 1996 r., w 50. rocznicę istnienia wolińskiej podstawówki, wmurowany zostałkamień węgielny pod rozbudowę szkoły. Nowe skrzydło – pierwotnie przeznaczone dla klas I-III – oddane zostało 11 marca 1998 roku. Nowe skrzydło poreformie edukacyjnej zostało w całości przeznaczone na szkołę podstawową, a pozostała część została przeznaczona na gimnazjum.

W roku szkolnym 2003/2004 szkoła otrzymała certyfikat Szkoły z Klasą.

W roku 2008 oddano do użytku nową salę gimnastyczną[40].

Gimnazjum

[edytuj |edytuj kod]

Publiczne gimnazjum w Wolinie rozpoczęło działalność 1 września 1999 r. w wynikureformy oświaty. W dniu 31 sierpnia 2019 roku zostało zlikwidowane w związku z kolejnąreformą oświaty. Budynek został przekazany Publicznej Szkole Podstawowej im. Bolesława Krzywoustego w Wolinie. Gimnazjum miało swoją siedzibę przy ulicy Spokojnej 1 w przedwojennym budynku pełniącym wcześniej rolę szpitala. Znajdowało się w nim 15 sal lekcyjnych, pracownia informatyczna, sala gimnastyczna, aula, biblioteka, świetlica oraz gabinet pedagoga, pielęgniarki i stołówka. Ostatnim dyrektorem była mgr Joanna Wojtczak, a wicedyrektorem mgr Edyta Racka[41].

Do szkoły uczęszczali uczniowie – absolwenci szkół podstawowychgminy Wolin: Publicznej Szkoły Podstawowej w Wolinie, Dargobądzu, Troszynie, Koniewie oraz Społecznej Szkoły Podstawowej w Ładzinie.

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych

[edytuj |edytuj kod]

W Wolinie są dwie szkoły ponadgimnazjalne. Jedną z nich jest Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, w skład którego wchodzi:

  • Liceum Ogólnokształcące (Nachylenie wojskowe)
  • Technikum Hotelarskie
  • Technikum Architektury Krajobrazu
  • Technik organizacji reklamy
  • Technikum Budowlane

Uczniowie wolińskich szkół prowadzą współpracę z ich niemieckimi rówieśnikami zTorgelow (Niemcy). Wspólną platformę zainteresowań znaleziono w tradycjiwikingów. W Torgelow działa TowarzystwoUkranenland, aUkranen, to niemiecka nazwa plemieniaWkrzan zamieszkującego tamte ziemie[36].

Kultura

[edytuj |edytuj kod]
Amfiteatr
Percival Schuttenbach w połączonym składzie z wolińskim zespołemGędźba jako „Perciba”

Biblioteka Publiczna organizuje wydarzenia literackie, kulturalne i historyczne[42].

Ośrodek Kultury Gminy Wolin[43], który organizuje m.in.Festiwal Słowian i Wikingów iDni Morza.

Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie posiada zbiory archeologiczne, etnograficzne, artystyczno-historyczne i numizmatyczne, a także obszerne archiwum fotograficzne, fonotekę i bibliotekę. Od 2024 roku w placówce eksponowana jest wystawa stała „Wolin – więcej niż legenda” (w językach polskim i angielskim).

Kolegiata św. Mikołaja, w której odbywają się koncerty chórów zarówno polskich, jak i zagranicznych.

Sport

[edytuj |edytuj kod]
Zawodnicy Vinety podczas meczu
Sprzątanie Wikipedii
Tę sekcję należy dopracować:
dodać ścieżki rowerowe i szlaki rowerowe (jeśli są).
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.

Na terenie miasta działa Taneczny Klub Sportowy „Jantar”[potrzebny przypis], Uczniowski Klub Sportowy „Albatros” mający sekcjężeglarską izapaśniczą[44] oraz klub piłkarski Vineta Wolin[45].

W miejscowości istnieje stadion[46] ze 150 miejscami siedzącymi[45] oraz zespół boisk wielofunkcyjnych –Orlik 2012 otwarty pod koniec września 2009[47].

Infrastruktura

[edytuj |edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-06 zawiera treści, przy którychbrakuje odnośników do źródeł.
Należy dodaćprzypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listyźródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.
Statki cumujące nad Dziwną
Most drogowy nad cieśninąDziwną w obwodnicy miasta Wolina na drodze ekspresowej S3
Most obrotowy

Transport

[edytuj |edytuj kod]

Przez Wolin przebiega droga ekspresowa S3. Stanowi ona część międzynarodowej trasy europejskiejE65 zMalmö wSzwecji na południe Europy. Najbliższe lotnisko toport lotniczy Szczecin-Goleniów, znajdujący się 44 km od miasta.

Przez przystanek kolejowyWolin przebiega zelektryfikowanalinia kolejowa nr 401 (Szczecin –Świnoujście). Na przystanku zatrzymują się jedynie regionalne pociągi osobowe relacjiSzczecin Główny –Świnoujście łącznie z sezonowym pociągiem przyśpieszonym „Uznam”.

W Wolinie znajduje sięport morski. WPorcie Wolin dokonywane są przeładunki głównie zboża oraz okresowo elementów budowlanych i innych. Pełni także funkcję portu rybackiego. CieśninąDziwną przechodzi morski tor wodny, łączącyZalew Kamieński zZalewem Szczecińskim. Maksymalna długość statków mogących zawijać do portu wynosi 90 m, a maksymalna szerokość 10 m. Ruch statków w mieście przez cieśninęDziwnę związany jest z czterema mostami łączącymi jej brzegi.

Gospodarka komunalna

[edytuj |edytuj kod]

W mieście działa oczyszczalnia ścieków. W Wolinie znajduje się ujęcie wody o wydajności 219 000 m³/rok[48], z którego oprócz miasta korzystaMokrzyca Mała iMokrzyca Wielka.

Wolin korzysta z sieci napowietrznej 15kV zasilającej lokalne stacje transformatorowe 15/0,4 kV. W mieście funkcjonuje sieć kablowa (centrum miasta) i na obrzeżach sieć napowietrzna. Większość stacji transformatorowych zasilanych z sieci kablowej pracuje w układzie pierścieniowym, mając możliwość dwustronnego zasilania[49]. Operatorem elektroenergetycznym jestEnea.

Administracja

[edytuj |edytuj kod]
Wikipedia:Weryfikowalność
Ta sekcja od 2015-09 wymagazweryfikowania podanych informacji:brak źródeł przy latach urzędowania burmistrzów.
Należy podać wiarygodne źródła w formieprzypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach:Encyklopedia PWN •Google Books • Google Scholar •BazHum •BazTech •RCIN • Internet Archive (texts /inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.
Ratusz

Miasto jest siedzibągminy miejsko-wiejskiej orazrady miejskiej składającej się z 15radnych, dziewięciu z nich wybierają mieszkańcy terenów wiejskichgminy Wolin. Organem wykonawczym jestburmistrz. Siedzibą władz jest ratusz przy ul. Zamkowej.

Książęta Pomorza

[edytuj |edytuj kod]

Książęta Pomorza-Wolgost

[edytuj |edytuj kod]

Książęta Pomorza-Stettin

[edytuj |edytuj kod]

Książęta Pomorza-Wolgast-Stettin

[edytuj |edytuj kod]

Królowe i królowie

[edytuj |edytuj kod]

Królowie i cesarze

[edytuj |edytuj kod]

Wójtowie i burmistrzowie

[edytuj |edytuj kod]

Burmistrzowie Wolina (po 1990 r.)

[edytuj |edytuj kod]
  • Jacek Bońkowski (1990–1994)
  • Mirosław Mielniczuk (1994–1998)
  • Bogdan Wilkowski (1998–2002, 2002–2006[53])
  • Eugeniusz Jasiewicz (PSL) (2006–2010[54], 2010–2014[55], 2014–2018[56])
  • Ewa Grzybowska (od 2018 r.[57])

Mieszkańcy Wolina wybierają parlamentarzystów zokręgu z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów doParlamentu Europejskiego zokręgu wyborczego nr 13.

Wspólnoty wyznaniowe

[edytuj |edytuj kod]
Kościół św. Stanisława

Osoby związane z Wolinem

[edytuj |edytuj kod]
Ta sekcja od 2025-11 wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru.
Kryteria powinny być poparteźródłami, nie mogą naruszać zasadyneutralnego punktu widzenia, należy teżunikać pustosłowia. Zapoznaj się również zzasadami tworzenia list.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tej sekcji.

Honorowi obywatele miasta

[edytuj |edytuj kod]

Miasta partnerskie

[edytuj |edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. ↑Liczb ulic według TERYT.
  2. ↑pozostałości kościoła zniszczonego wiosną 1945 r. rozebrano na pocz. l. 60. XX w.; ruiny niezachowane

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. ↑abWolin w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG,Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikatorPRNG: 150543.
  3. ↑Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400, t. 4, Poznań 1881 – Mapa Wielkopolski, autor Dr. T. Szulc.
  4. ↑MAPSTER: Mapa Taktyczna Polski 1:100 000 /1924 - 1939/ WOLLIN_(WOLYN)_1937, igrek.amzp.pl, 1937 [dostęp 2023-08-28] (pol. • niem.).
  5. ↑abcks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  6. ↑Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizycznogeograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 352.
  7. ↑Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 roku, Warszawa: GUS, 2012, s. 92,ISSN1505-6716 [dostęp 2013-10-12] (pol. • ang.).
  8. ↑Stan w dniu 31 XII 2009 r.. „Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym”, 2010-06-11. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  9. ↑Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013,ISSN1505-5507 .
  10. ↑ŚladamiŚ. Średniowiecza ŚladamiŚ.,Świętowit woliński - bóstwo o czterech twarzach [online], Archeologia Żywa, 31 grudnia 2019 [dostęp 2022-10-26] (pol.).
  11. ↑abRys historyczny. W: Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. zdjęcia Bogdan Jakuczun. Wołczkowo: Oficyna In Plus, 1996, s. 7–9.ISBN 83-906309-0-7.
  12. ↑abcdefghijkMalkewitz 1904 ↓, s. 243.
  13. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxyzMalkewitz 1904 ↓, s. 244.
  14. ↑abcdefghijklmnopqrstuvMalkewitz 1904 ↓, s. 245.
  15. ↑abcdefghijklmnopqMalkewitz 1904 ↓, s. 246.
  16. ↑abcdefghijklmnopqMalkewitz 1904 ↓, s. 247.
  17. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxMalkewitz 1904 ↓, s. 248.
  18. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxMalkewitz 1904 ↓, s. 249.
  19. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxyzaaMalkewitz 1904 ↓, s. 250.
  20. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxyMalkewitz 1904 ↓, s. 251.
  21. ↑abcdefghijklmnopqrstMalkewitz 1904 ↓, s. 252.
  22. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwMalkewitz 1904 ↓, s. 253.
  23. ↑abcdefghijklmnoMalkewitz 1904 ↓, s. 254.
  24. ↑abcdefghijklmLemcke 1900 ↓, s. 60.
  25. ↑Wollin (Wołyń) 1:100 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1937[1].
  26. ↑Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-07. 
  27. ↑Mapa Polski 1:1000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945[2].
  28. ↑Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946[3].
  29. ↑Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85, s. 2).
  30. ↑Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, nr rej. 68 z 29.10.1955.
  31. ↑Turystyczne szlaki gminy Wolin. W: Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. zdjęcia Gogdan Jakuczun. Wołczkowo: Oficyna In Plus na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy Wolin, 1996, s. 43.ISBN 83-906309-0-7.
  32. ↑Patrycja Seklecka: Niezwykła wieża widokowa na Pomorzu Zachodnim. Ze szczytu tej konstrukcji zobaczysz najpiękniejsze krajobrazy. 2025-03-31. [dostęp 2025-03-31].
  33. ↑CzesławC. Piskorski CzesławC.,Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 308-309,ISBN 83-217-2292-X,OCLC 8032482 .
  34. ↑abcMalkewitz 1904 ↓, s. 177.
  35. ↑abcdeMalkewitz 1904 ↓, s. 178.
  36. ↑abcdDanuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz: Wolin – miasto i gmina. Łódź: „In Plus”: na zlec. Urzędu Miasta i Gminy w Wolinie, 1996.ISBN 83-906309-0-7.
  37. ↑abBank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  38. ↑1.5. Warunki społeczne. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wolin. Wolin: UM w Wolinie. (pol.).
  39. ↑Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Warszawa: GUS, 2012, s. 108,ISSN1734-6118 [dostęp 2013-04-30] (pol. • ang.).
  40. ↑Urszula Wołowicz. Publiczna Szkoła w Wolinie. „Informator Rady Miejskiej w Wolinie i Burmistrza Wolina”. Październik 2006. nr 5(18)/2006. s. 9–10. (pol.). 
  41. ↑Oświadczenie Majątkowe, Gmina Wolin, 31 sierpnia 2017 [zarchiwizowane 2022-09-11] .
  42. ↑Biblioteka Publiczna Gminy Wolin
  43. ↑BIP Ośrodka Kultury Gminy Wolin. bip.osrodek-kultury.pl. [zarchiwizowane ztego adresu (2009-08-03)]..
  44. ↑UKŻ ALBATROS WOLIN. zozz.org. [dostęp 2023-06-10]. (pol.).
  45. ↑abStowarzyszenie Ludowy Klub Sportowy Vineta Wolin w bazie90minut.pl
  46. ↑Stadion LKS Vineta. pomorzezachodnie.travel. [dostęp 2023-06-10]. (pol.).
  47. ↑RadosławR. Drożdżewski RadosławR.,Otwarto 55. Orlika w województwie [online], mm.swinoujscie.pl, 27 września 2009 [dostęp 2023-06-10] (pol.).
  48. ↑6.1.5 Zaopatrzenie w wodę. W: Krzysztof Dąbrowski: Program Ochrony Środowiska Okres dla gminy Wolin (2005-2008). Związek Gmin Wyspy Wolin. Międzyzdroje: BIP UM w Wolinie, wrzesień 2005, s. 44. (pol.).
  49. ↑11.3 Pozostałe problemy analizowane w mniejszym stopniu szczegółowości. W: Krzysztof Dąbrowski: Program Ochrony Środowiska Okres dla gminy Wolin (2005-2008). Związek Gmin Wyspy Wolin. Międzyzdroje: BIP UM w Wolinie, wrzesień 2005, s. 106. (pol.).
  50. ↑abcdMalkewitz 1904 ↓, s. 134.
  51. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxyzaaabacadaeafagahMalkewitz 1904 ↓, s. 135.
  52. ↑abcdefghijklmnopqrstuvwxyzaaabMalkewitz 1904 ↓, s. 136.
  53. ↑Wybory wójta, burmistrza i prezydenta miasta 2002: wyniki głosowania i wyniki wyborów w II turze – gmina Wolin. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-21]. (pol.).
  54. ↑Wybory samorządowe 2006 – głosowanie ponowne w dn. 26.11.2006, gm. Wolin. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-21]. (pol.).
  55. ↑Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo zachodniopomorskie – Powiat kamieński – gm. Wolin. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-09-14].
  56. ↑þÿ Z a B c z n i k n r 2 [online], pkw.gov.pl [dostęp 2024-04-26] [zarchiwizowane zadresu 2016-03-05] .
  57. ↑Ewa Grzybowska nowym Burmistrzem Wolina! | Kamienskie.info [online], kamienskie.info [dostęp 2020-05-11] .
  58. ↑Dane wedługwyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowyjw.org [dostęp 2018-10-25] .
  59. ↑UCHWAŁA NR XXXVII/370/12 RADY MIEJSKIEJ W WOLINIE z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie nadania Honorowego Obywatelstwa Gminy Wolin, pośmiertnie, Panu Andrzejowi Kaube [online] .
  60. ↑l,Współpraca Wolina z miastami partnerskimi [online], www.ikamien.pl [dostęp 2025-06-30] .

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • Cnotliwy E.,Umocnienia obronne wczesnośredniowiecznego Wolina, [w:] (red.) B. Stanisławski, W. Filipowiak, Wolin wczesnośredniowieczny, cz. 2, Warszawa 2014
  • Danuta Jeżowska, Krzysztof Próchniewicz,Wolin – miasto i gmina, Wyd. Oficyna In Plus, Łódź, 1996,ISBN 83-906309-0-7.
  • Władysław Filipowiak: Wolin – największe miasto Słowiańszczyzny Zachodniej. W: pod redakcją Gerarda Labudy: Szkice z dziejów Pomorza. redaktorzy: L. Baumgarten i M. Cywińska, redaktor techniczny: Stanisław Szczerek, korektor: M. Filipowska. Warszawa: Książka i Wiedza, grudzień 1958.
  • Ważniejsze ośrodki wczesnośredniowiecznej Polski. W: Aleksander Gardawski, Jerzy Gąssowski: Polska starożytna i średniowieczna. redaktor naczelny Lech Leciejewicz. Cz. Aneks. Warszawa: Państwowe Wydanie Wydawnictw Szkolnych, 1961.
  • Kiersnowski R.,Kamień i Wolin,Przegląd Zachodni, R. 7, 1951, z. 9–10, s. 178–225
  • Hugo Lemcke: Die Bau- und Künstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin. Stettin: Kommisionsverlag von Leon Saunier, 1900. (niem.).
  • Gustaw Malkewitz: Geschichte der Stadt Wollin in Pommern. Stettin: Pommerichen Reichspost, 1904.
  • Wolinianie – plemię pomorskie czy wieleckie?, [w:] (red.) G. Labuda, S. Tabaczyński, Studia nad etnogenezą Słowian i kultury Europy wczesnośredniowiecznej, t. II, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1988, s. 65–76

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz multimedia związane z tematem:Wolin
Zobacz kolekcję cytatówo Wolinie w Wikicytatach
Miasta w województwie zachodniopomorskim
Miasta na prawach powiatu
Miasta powiatowe
Miasta gminne

Herb województwa zachodniopomorskiego

Gmina Wolin
Powiat kamieński
Miasta
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie

Związek Hanzeatycki
Region nadreński
(Ren –Moza)
RegionIJssel iZuiderzee
WybrzeżeMorza Północnego
MiędzyRenem iWezerą
(Westfalia)
MiędzyWezerą iŁabą
(Dolna Saksonia)
Niemcy środkowe
(na południe doHarzu
między górnąWezerą iSoławą)
Brandenburgia
Południowe wybrzeżeBałtyku
w granicachcesarstwa
Prusy,Polska
Inflanty
Szwecja

Proporzec hanzeatycki

Główny szlak Ligi Hanzeatyckiej

Lubeka – Stolica Ligi Hanzeatyckiej

  1. ↑abcdefmiasto-przywódca rejonu lub okręgu
  2. ↑abcdefghijklmnopqrstmiasto odegrało poważną rolę w Hanzie
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wolin_(miasto)&oldid=78897081”
Kategorie:
Ukryte kategorie:
[8]ページ先頭
©2009-2026 Movatter.jp