W obliczu inwazji Prezydent UkrainyWołodymyr Zełenski wprowadziłstan wojenny[6][7]. Natomiast społeczność międzynarodowa zintensyfikowała wprowadzane od 2014sankcje na Rosję oraz wsparcie militarne dla Ukrainy.
Po „Czarnym czwartku”, kiedy na ulicach Kijowa zginęło od kul snajperów około 70 protestujących, prezydent Janukowycz postanowił uciec z kraju[10]. Po powstaniu nowego rządu zArsenijem Jaceniukiem i p.o. prezydentaOłeksandrem Turczynowem na czeleFederacja Rosyjska przeprowadziła interwencję militarną na Krymie w okresie luty – marzec 2014, która zakończyła się jego aneksją[11][12][13].
Szacuje się, że skutki wojny w Donbasie dotknęły ok. 4,4 mln osób, a 40 tys. budynków mieszkalnych uległo zniszczeniu. Ukraińskie Ministerstwo Polityki Społecznej zarejestrowało zaś 1,5 mln osób jakowewnętrznie przesiedlone[17].
Decyzja o pełnoskalowej inwazji zapadła w lutym lub marcu 2021[18]. W marcu Rosja zgromadziła wojsko w pobliżu ukraińskiej granicy, oficjalnie z powodu ćwiczeń[19].
24 marca prezydent Zełeński podpisał dekret zakładający wdrożenie "strategii wyzwolenia i reintegracji" Krymu i Sewastopola[20]. Ukraina zastrzegła w dokumencie, że będzie bronić integralności terytorialnej wszelkimi sposobami zgodnie z art. 51Karty Narodów Zjednoczonych.
W listopadzie USA i Rosja porozumiały się w kwestii reguł prowadzenia wojny na Ukrainie[21]. Stany Zjednoczone zobowiązały się nie dążyć do zmiany władzy w Rosji. Rosja zobowiązała się ograniczyć prowadzenie walk do terytorium Ukrainy i postępowania "z dobrze rozumianymi przez strony" zasadami. Oba kraje zobowiązały się do nie atakowania polityków i dyplomatów.
Pod koniec roku Rosja zgrupowała ponad 120 tysięcy żołnierzy wzdłużgranicy z Ukrainą, stwarzając ryzyko rozszerzenia trwającej od 2014 r. agresji zbrojnej i zwiększając przez to presję na Zachód i na Ukrainę[22].
W styczniu 2022 władze Rosji i Białorusi poinformowały[23], że na luty 2022 zaplanowały też wspólne nadzwyczajne ćwiczenia „Sojusznicza Stanowczość 2022” (w których udział wziąć miało ok. 60–80 tys. żołnierzy rosyjskich i białoruskich), a także serię ćwiczeńMarynarki Wojennej FR (w których udział wziąć miało 140 okrętów i jednostek zabezpieczenia, a także ponad 60 statków powietrznych, 1 tys. egzemplarzy ciężkiego uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz ok. 10 tys. żołnierzy)[24]. Ćwiczenia wojskowe miały zakończyć się zgodnie z planem 20 lutego, o czym zapewniały wielokrotnie rosyjskie i białoruskie władze[25].
Jednak 20 lutegobiałoruski minister obrony gen.Wiktar Chrenin ogłosił przedłużenie ćwiczeń, nie podał jednak do kiedy potrwają ani jaki jest ich dalszy plan. Jako powód przedłużenia ćwiczeń podał wzrost aktywności wojskowej na granicachPaństwa Związkowego i zaostrzenie się sytuacji na wschodzie Ukrainy[26].
Z kryzysem ukraińsko-rosyjskim związane są żądania Rosji, która domagała się gwarancji nierozszerzaniaNATO i ograniczenia aktywności na wschodniej flance NATO[27].
9 i 10 stycznia 2022 odbyły się w Genewie rozmowy USA–Rosja na temat przedstawionych przez Rosję w połowie grudnia 2021 żądań w sferze bezpieczeństwa europejskiego[28].
12 stycznia 2022 odbyło się posiedzenieRady NATO–Rosja z udziałem przedstawicieli 30 państw członkowskich NATO. Delegacja rosyjska podtrzymała na nim żądania dotyczące prawnie wiążących „gwarancji bezpieczeństwa” w zakresie nierozszerzania NATO, nierozmieszczania w krajach graniczących z Rosją systemów uderzeniowych mogących razić cele na jej obszarze, nierozlokowywania w Europie rakiet średniego i pośredniego zasięgu, likwidacji infrastruktury powstałej na terytorium członków, którzy wstąpili do NATO po 1997 r., oraz wycofania z tych państw sił natowskich[28].
Uznanie przez Rosję niepodległości separatystycznych republik na terytorium Ukrainy
21 lutego 2022 rokuRosja uznała niepodległość separatystycznych „republik ludowych”Donieckiej orazŁugańskiej, które ogłosiły niepodległość w 2014 r.[29][30] Tuż po podpisaniu aktu uznania niepodległości tych terytoriówprezydent RosjiWładimir Putin podpisał też traktaty „o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy” pomiędzy tymi „republikami” a Federacją Rosyjską[30][31]. Po uznaniu republik Donieckiej i Ługańskiej, prezydent Rosji Władimir Putin wydał rozkaz wysłania wojsk rosyjskich do Donbasu w ramach, jak to określiła Rosja, „misji pokojowej”[32][33]. Jeszcze tego samego dnia kilka niezależnych źródeł medialnych potwierdziło wkroczenie wojsk rosyjskich do Donbasu[34][35][36][37].
Sekretarz Generalny ONZAntónio Guterres poprzez rzecznika prasowego przekazał, że jego zdaniem decyzja Federacji Rosyjskiej „stanowi naruszenie integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy oraz jest niezgodna z zasadamiKarty Narodów Zjednoczonych”, a ONZ „wciąż w pełni popiera suwerenność, niepodległość i integralność terytorialną Ukrainy w jej granicach uznanych przez społeczność międzynarodową”[38][39].
22 lutego rosyjski parlament zatwierdził podpisane dzień wcześniej traktaty[40]. Prezydent Rosji podpisał dekret o rozmieszczeniu sił rosyjskich na terytoriach separatystycznych regionów, awyższa izba rosyjskiego parlamentu jednogłośnie zgodziła się na użycie rosyjskich wojsk poza granicami Federacji Rosyjskiej ze skutkiem natychmiastowym[40][41].
24 lutego 2022 siły zbrojne Federacji Rosyjskiej rozpoczęłyinwazję na terytorium Ukrainy[5]. Ukraińskie punkty dowodzenia, składy broni i lotniska zostały poddane ostrzałowi rakietowemu, a z terenów Rosji i Białorusi nastąpił atak wojsk lądowych. Siły zbrojne obu państw rozpoczęły ze sobąregularną walkę, której towarzyszą starcia piechoty, sił pancernych i bombardowania. Rosja nasiliła teżdziałania dezinformacyjne[42]. Rosja jest oskarżona przezMiędzynarodowym Trybunałem Karnym ozbrodnie wojenne popełnione przez jej wojska podczas inwazji[43][44]. Liczne państwa (w tym Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i kraje UE) wprowadziły kolejne sankcji wobec Rosji[45], a także dostarczyły Ukrainie wsparcia finansowego lub zbrojeniowego.
Od początku inwazji zauważalna była konsolidacja społeczeństwa ukraińskiego – do obrony terytorialnej wstąpiło ok. 100 tysięcy osób, czołowi politycy potępili inwazję i poparli prezydencki wniosek o członkostwo w UE, wzmocniło się wsparcie dla armii (w tym finansowe). Odnotowano także wzrost nastrojów niechętnych wobec Rosji, w tym także wśród duchownychUkraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[46].
↑The Road to Unfreedom: Russia, Europe, America [online], Tim Duggan Books, 2018, Cytat: Almost everyone lost the Russo-Ukrainian war: Russia, Ukraine, the EU, the United States. The only winner was China.
↑MichaelM.SchwirtzMichaelM.,AndrewA.HigginsAndrewA.,An estimated 30,000 Russian troops will stay longer in Belarus, bordering Ukraine., „The New York Times”, 20 lutego 2022,ISSN0362-4331 [dostęp 2022-02-21], Cytat: General Khrenin said on Sunday that because of “the growing military activity on the external borders of the Union State and the exacerbation of the situation in the Donbas, the presidents of Belarus and Russia have made the decision to continue the inspection of reaction forces.”(ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
↑abAntonA.TroianovskiAntonA.,ValerieV.HopkinsValerieV.,Putin, in a fiery speech to Russians, says he will recognize the separatists in Ukraine., „The New York Times”, 21 lutego 2022,ISSN0362-4331 [dostęp 2022-02-21], Cytat: Immediately after the speech, state television showed Mr. Putin at the Kremlin signing decrees recognizing the so-called Donetsk and Luhansk People’s Republics, which were created after Russia fomented a separatist war in eastern Ukraine in 2014.(ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
↑abAndrewA.OsbornAndrewA.,PolinaP.NikolskayaPolinaP.,Germany freezes pipeline project as West reacts to Russian moves in Ukraine [online], Reuters, 22 lutego 2022 [dostęp 2022-02-22], Cytat: „Russia’s parliament approved treaties with the two regions in Ukraine’s east [...] He also signed a decree on deploying Russian forces there, and on Tuesday Russia’s upper house of parliament formally granted his request to use troops abroad with immediate effect.”(ang.).
