| zimna wojna | |||
 PartyzanciPAIGC podnoszą nowąflagę Gwinei Bissau w 1974 roku | |||
| Czas | 23 stycznia 1963 – 10 września 1974 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | Gwinea Bissau, epizodycznieWyspy Zielonego Przylądka | ||
| Przyczyna | rządy kolonialne | ||
| Wynik | uzyskanie przez Gwineę Bissau niepodległości | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Wojna o niepodległość Gwinei Bissau – konflikt trwający od 1963 do 1974 wGwinei Portugalskiej (epizodycznie naWyspach Zielonego Przylądka), zakończony wyparciemPortugalczyków, oraz niepodległościąGwinei Bissau. Z wojskami portugalskimi starły się oddziałyAfrykańskiej Partii Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC)[1][2].
Dążenia niepodległościowe w Gwinei Bissau zaczęły rosnąć wraz z brakiem liberalizacji polityki kolonialnej w stosunku do ludności tubylczej. Główną siłą oporu była założona w 1956 roku PAIGC, działająca pod przewodnictwemAmílcara Cabrala iAristidesa Pereiry. Celem tejlewicowej partii było wyzwolenieGwinei Portugalskiej i Wysp Zielonego Przylądka, a następnie ich zjednoczenie w jedno państwo[3][1]. Początkowo działacze niepodległościowi próbowali rozmawiać z Portugalczykami, po tym, gdy dialog okazał się bezowocny, rozpoczęli oni przygotowania do powstania. W 1960 roku PAIGC przeniosło swoje struktury doKonakry w niepodległej jużGwinei[2]. Tam działacze przeszli przeszkolenie ideologiczno-militarne. Pierwsze grupy PAIGC uderzyły na wojska kolonialne w 1962 roku[4].
W 1963 roku wybuchła otwarta wojna pomiędzy PAIGC a Portugalią. W 1965 roku ruch niepodległościowy utworzył własną armię – Rewolucyjne Siły Zbrojne Ludu[5]. Portugalia, obawiając się utraty kolonii, wysłała na ten obszar liczbę oddziały wojskowe, które w kluczowym momencie osiągnęły 35 tysięcy żołnierzy. Stale bombardowano tereny porośnięte dżunglą, która służyła partyzantce za schronienie. Do 1968 roku Rewolucyjna Siła Zbrojna Ludu objęła kontrolę nad niemal całą Gwineą Bissau. Walki krótkotrwale objęły Wyspy Zielonego Przylądka. Wojska portugalskie w 1970 roku przeprowadziły nieudany najazd na terytorium niepodległej Gwinei. Był on motywowany chęcią zemsty za wsparcie tego państwa dla PAIGC[3]. W styczniu 1973 roku w zamachu zginął Amílcar Cabral, za zabójstwem prawdopodobnie stali Portugalczycy. Wpływy po polityku przejął jego bratLuís[6], a formalnym przywódcą PAIGC został Pereira[3].
24 września 1973 powstańcy jednostronnie ogłosili niepodległość Gwinei Bissau. Niepodległość uznało 34 państw, w tym większość państwAfryki,Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich iChiny[2]. Zakończenie walk umożliwiła portugalskarewolucja goździków, do której doszło w kwietniu 1974 roku. W jej wyniku metropolia jeszcze we wrześniu zgodziła się uznać niepodległość Gwinei Bissau[1]. W niepodległej republice władzę objęła PAIGC, a prezydentem został Luís Cabral. W 1975 roku Portugalia nadała niepodległość Wyspom Zielonego Przylądka, gdzie rządy analogicznie objęła PAIGC. Państwa prowadziły politykę współpracy i zapowiadały zjednoczenie. Sytuacja zmieniła się w 1980 roku, gdy w Gwinei-Bissau odbył sięzamach stanu, wówczas wyspiarska sekcja PAIGC zerwała relacje z Gwineą Bissau, kończąc tym samym zjednoczeniowe plany partii[3][1].
PAIGC w trakcie konfliktu otrzymała różnorakie wsparcie Gwinei[3],Senegalu[7],Algierii[8],Libii[9], ZSRR[3], Chin[10],Kuby (która wysłała doradców wojskowych) czykrajów skandynawskich[5].
