Wojciech Kurpik (ur.4 maja1931 wWarszawie, zm.15 lipca2025 tamże[1]) –polski konserwatordzieł sztuki,profesor irektorAkademii Sztuk Pięknych w Warszawie[2][3].
Syn Stanisława Kurpika i Wiktorii z Klimkiewiczów. Po ukończeniu Gimnazjum i Liceum Fotograficznego w Warszawie, gdzie uczył go m.in.artysta fotografMarian Dederko, podjął w 1951 studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie pod kierunkiemBohdana Marconiego studiował konserwacjęmalarstwa irzeźbypolichromowanej,teorięsztuki uKsawerego Piwockiego, arysunek i malarstwo uMichała Borucińskiego.
Po studiach, w roku 1956 zatrudniony został przezPP Pracownie Konserwacji Zabytków (PKZ) w Warszawie, a w 1960 przeniesiony na stanowisko kierownika pracowni do Zakładu PKZ wToruniu. Pogłębiał tam wiedzę konserwatorską naUniwersytecie Mikołaja Kopernika (UMK) uLeonarda Torwirta,Wiesława Domasłowskiego iZbigniewa Brochwicza, gdzie w roku 1962 uzyskał tytuł magisterski na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.
W lipcu 1962 przeniósł się doMuzeum Budownictwa Ludowego wSanoku[4]. Zorganizował tam pracownię konserwatorską, która wspomagamuzea południowo-wschodniejPolski i przyjmuje rolę ośrodka ratującegoikony w opuszczonychcerkwiachBieszczadów. Ikony stały się głównym wątkiem jego konserwatorskich zainteresowań. Pracował nad nimi w zbiorach Sanoka,Przemyśla i powołanej do życia 1960 roku Wojewódzkiej Składnicy Zabytków Ruchomych wŁańcucie.
W połowie lat 60. konserwował zbiór ikon wBardejovie naSłowacji. W latach 1968–1969 jako członek ekipy polskich konserwatorów przez blisko rok pracował w pracowni konserwatorskiejFortezza da Basso weFlorencji, ratując zabytki włoskiegomalarstwa tablicowego po wylaniurzekiArno. W 1970 jako konserwator i specjalista od ikon udał się na prośbę władz słowackich doMonachium, gdzie w Haus der Kunst zostały uszkodzone ikony z Bardejova. Na początku lat 70. kierował pracami renowacyjnymi fasad zabytkowych kamienic w Sanoku[5].
Publikował w czasopiśmie „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Był projektantem odsłoniętego 10 października 1971Pomnika Żołnierzy Września w Bykowcach[6][7] oraz odsłoniętego 20 lipca 1975 obelisku ku czci Polaków-ofiar okupanta niemieckiego z lat 1942–1945 przy ulicy Przemyskiej w Sanoku w dzielnicyOlchowce obokcerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego[8].
Latem 1974 wSzkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW) obroniłrozprawy doktorskiej na temat ochronydrewna; promotorem byłJerzy Ważny.
W 1975 powrócił do Warszawy, gdzie rezygnując z pracy etatowej, podjął się zadania konserwacji ikon w ramach działalnościBiura Handlu Zagranicznego „Desa”.
W końcu lat 70. dwa zadania zdeterminowały jego dalsze życie: powołanie doKomisji KonserwatorskiejIkony Matki Boskiej Częstochowskiej (1979) i podjęciepracy dydaktycznej w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1980). Konserwatorem częstochowskiejMadonny pozostaje już ponad trzydzieści lat; przeprowadził jejbadania, a wyniki opublikował w gruntownejmonografii obrazu (patrz: publikacje). W 1990 otrzymał tytuł profesora. W ASP piastował stanowiskadziekana Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki orazrektora uczelni w latach 1996–1999[2].
W 2001 odszedł na emeryturę, inicjując przed tym utworzenie na SGGWspecjalności Konserwacja Drewna Zabytkowego, zajmującej sięzabytkamimeblarstwa ietnologii. Został członkiem Rady Naukowej tej specjalności.
Odznaczony Krzyżem KawalerskimOrderu Odrodzenia Polski (2004)[9] oraz ZłotymMedalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014). KawalerZakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie[10]. Jeden z pierwszych laureatów Nagrody „Conservator Ecclesiae” im. ks. Janusza Stanisława Pasierba (1998) przyznawanej corocznie przezStowarzyszenie Konserwatorów Zabytków za szczególne osiągnięcia.
Żonaty z Danutą z Rowickich (1935–2024). Ich dzieci:Wojciech Jakub Kurpik, wieloletni konserwator zabytków wPreußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg orazMaria Magdalena Kurpik-Pawlicka, muzealnik i nauczyciel akademicki.
Pochowany nacmentarzu prawosławnym w Warszawie 25 lipca 2025[11].
- Niektóre problemy konserwacji zabytkowego drewna budowlanego w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, w:Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 2, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1965
- Konserwacja cerkwi w Uluczu, w:Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 2 (współautor Michał Czajnik), Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1965
- Odkrycie malowideł ściennych w cerkwi w Posadzie Rybotyckiej pow. Przemyśl, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.4, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1966
- Dalsze prace nad odkryciem malowideł ściennych i napisów w cerkwi w Posadzie Rybotyckiej, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.7, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1968, s. 53–56
- Sygnowany ikonostas szkoły rybotyckiej, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.7, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1968
- Konzervácia ikon v bardejovskom múzeu 1967, w:Šarišské múzeum v Bardejove 2 (red. Jan Mijal), Košice, Východoslovenské vydavatel’stvo, 1969, s. 193–204
- Problemy konserwatorskie i chronologia polichromii kościoła w Haczowie, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 16, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972
- Niektóre zagadnienia ratowania zabytków martyrologicznych na przykładzie konserwacji wrót Rotundy w Zamościu, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 16, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972
- Problemy konserwacji drewna zabytkowego, w:Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 21, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1976
- „Blizny” Jasnogórskiego wizerunku / Problemy technologiczno-konserwatorskie malarstwa i rzeźby, w:Materiały z sesji naukowej poświęconej pamięci Leonarda Torwirta, Toruń, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 1992, s. 23–31
- Zasady konserwacji dzieł sztuki, w:Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 7. No 3-4 1996, s. 41–42
- Die Tschenstochauer Madonna, zur Restaurierung und Untersuchung, w:Ikonen, Restaurierung und naturwissenschaftliche Erforschung. Beitrage des internationalen Kolloquiums von Recklinghausen 1994, Monachium, Hrsg. Ivan Bentchev & Eva Haustein-Bartsch, 1997, s. 83–87ISBN 3-925801-25-1.
- Jasnogórska Bogurodzica – splendor najwyższy Władysława Opolczyka, [w:]Władysław Opolczyk jakiego nie znamy (red. Anna Pobóg-Lenartowicz), Opole, 2001, s. 73–84
- Relikwia Krzyża Św. w klasztorze Misjonarzy Oblatów na Św. Krzyżu, [w:]Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 13. No 3-4. 2002, s. 12–20
- Konserwator wobec dzieła o wybitnej randze kultowej, [w:]Roczniki Humanistyczne, Zeszyt 4, 2002, s. 215–238
- Między testamentem Elżbiety Łokietkówny a „Translatio Tabulae” Władysława Opolczyka. Próba rekonstrukcji zdarzeń, [w:]Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 15 No 1-2, 2004
- Konserwacja drewna zabytkowego w Polsce. Historia i stan badań, w:Ochrona Zabytków Nr 1/2 (współautorJerzy Ważny), 2004, s. 25–48
- Konserwacja drewna zabytkowego w Polsce, w:Nauka Nr 1 (współautorJerzy Ważny), 2005, s. 101–121
- Co w istocie restaurujemy?, w:Sztuka konserwacji i restauracji/The Art of Conservation and Restoration (red. Iwona Szmelter), Warszawa, Wyd. Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki MIKRDS oraz Rzeczpospolita, 2007, s. 28–39
- What in fact are we restoring?, w:Cesare Brandi’s thought from theory to practice. Acts of the Seminars of Warszawa. With the support of Culture 2000 Programme of the European Union, Culture 2000. s. 222–229
- Częstochowska Hodegetria. Wydawnictwo Konserwatorów Dzieł Sztuki / Wydawnictwo Bernardinum, 2008, s. 302.ISBN 83-916539-2-7,ISBN 978-83-7380-610-8.
- Losy ikon rosyjskich w XX stuleciu, w:Zeszyty Warmii i Mazur 6. Ikona – sacrum i piękno (red. Grażyna Dobrzeniecka-Sikorska), Olsztyn, 2010, s. 23–49
- Matka Boża Okulicka i miedzioryt Jacopo Lauro w relacjach do jasnogórskiego pierwowzoru, w:Studia Claromontana. T. 28, 2010, s. 543–552
- Ein Panzerschrank für die Schwarze Madonna von Tschenstochau: über die Bewahrung und Erneuerung einer „Vitrine”, w:Restauro: Zeitschrift für Kunsttechniken, Restaurierung und Museumsfragen: Mitteilungen der IADA (współautor Matthias Farke), 120, 2014, s. 14–19
- Wyposażenie sejfu chroniącego wizerunek Matki Boskiej na Jasnej Górze w nową szybę kuloodporną, system klimatyzacyjny i specjalne oświetlenie (współautor Matthias Farke, Michał Bortnik), w:Ochrona Zabytków. [R.] 68, nr 1, 2015, s. 212–217
- Konserwator wobec dzieła sztuki. Pięć tekstów o praktyce i teorii konserwatorskiej, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, 2015, s. 139,ISBN 978-83-63594-70-1.
- Częstochowska Hodegetria, Wydawnictwo Paulinianum, Jasna Góra, 2020, s. 560,ISBN 978-83-66050-33-4.
- ↑Wpis na profilu Jasna Góra News. x.com. [dostęp 2025-07-17].
- ↑abPoczet Rektorów [online], Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie [dostęp 2021-12-06] (pol.).
- ↑Prof. dr Wojciech Kurpik, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-11-29] .
- ↑Stefan Stefański. Cele i osiągnięcia Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku w latach 1958–1969. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 10, s. 22, 1969.
- ↑Zabytki regionu. „Podkarpacie”. Nr 4, s. 13, 26 stycznia 1984.
- ↑Artur Bata. Udział Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku w budowie pomnika w Bykowcach. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 14, s. 65–66, 1971.
- ↑Ostatnia bitwa Września na Ziemi Sanockiej. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 25, s. 1, 1–10 września 1978.
- ↑[Wszystkie dostępne wersje tego obiektu:https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/5918W dniach lipcowego święta. Uroczyste odsłonięcie w Sanoku obelisku ku czci poległych patriotów]. „Nowiny”. Nr 161, s. 2, 21–22 lipca 1975. {{Cytuj pismo}} Nieprawidłowe/puste pola: "url".
- ↑M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 943.
- ↑Kamiński J., Przymus U. (red.) – Zwierzchnictwo w Polsce Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie. Księgarnia Św. Jacka, Katowice 2008.ISBN 978-83-7030-641-0.
- ↑Zmarł prof. Wojciech Kurpik. art.umk.pl, 2025-07-21. [dostęp 2025-09-03].
- Alexander Frický,Ikony z východného Slovenska, Košice, Východoslovenské vydavatel’stvo, 1971, s. 9
- Artyści plastycy Okręgu Warszawskiego ZPAP 1945-1970. Słownik biograficzny, Warszawa, wyd. Okręg Warszawski ZPAP, 1972, s. 299
- Jerzy Daniel,Święty Krzyż, Kielce, PANZET, 2006, s. 142–143,ISBN 83-923127-2-4,ISBN 978-83-923127-2-7.
- cit.lit.Problems of conservation and the chronology of polychromy at the church at Haczów, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972, w:The Hidden European Wooden Churches Heriitage. An International Methodology for Implementing a Database for Restoration Projects (red. Gennaro Tampone, Michela Semplici), Città di Castello, wyd. Fondazione Romualdo del Bianco/Collegio degli Ingegneri della Toscana/FLY Events/Alter Ego Ing Arch S.r.l., 2006
- Jerzy Koziczyński, Maria Kunkite,Kartki z historii: polska misja dyplomatyczna nad Newą: 1926-1989, Warszawa, Muzeum Narodowe, 2007, s. 36, 112,ISBN 978-83-7100-912-9.
- Мирослав Откович,Львівський філіал Національного науково-дослідного реставраційного центру України, w:Відроджені шедеври, Lwów, Львівський філіал Національного науково-дослідного реставраційного центру України, 2008, s. 14
- Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
- Laureaci nagrody im. ks. Janusza Stanisława Pasierba „Conservator Ecclesiae”, w: Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków online, 1998
- Rozmowa z konserwatorem. Bez przerwy o Niej myślę, wywiad (Rafał Łączny) w: Tygodnik Katolicki Niedziela online, 16/2004
- Konserwacja Cudownego Obrazu Jasnogórskiej Bogurodzicy A.D. 1926. Dzieło życia prof. Jana Rutkowskiego, artykuł w: Tygodnik Katolicki Niedziela online, 06/2011
- Polacy we Florencji: wzmianka o pracy Wojciecha Kurpika w Gabinetto Restauri Fortezza da Basso
- Dzieje konserwacji malowideł w cerkwi pw. św. Onufrego w Posadzie Rybotyckiej, Ochrona Zabytków 62/4 (247), 5-16
- Książka konserwatora o Częstochowskiej Hodegetrii, artykuł w: Jasna Góra Biuro Prasowe online, 26/08/2008
- Archiwum historii mówionej. Wojciech Kurpik, wywiad (Hanna Dziarska) w:Muzeum Powstania Warszawskiego online, 2/09/2015
- Notacje historyczne. Wojciech Kurpik. Piękne Sacrum. TVP online, 14/01/2017
- Lekarz Matki Boskiej, wywiad (Tomasz Krzyżak) w: Rzeczpospolita Plus Minus, nr 210, 10/09/2017, s. 14–15
- 90-te urodziny profesora Kurpika, w: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie. Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki online, 4/05/2021
Rektorzy (dyrektorzy)
Szkoły Sztuk Pięknych | |
|---|
Rektorzy
Akademii Sztuk Pięknych | |
|---|
Identyfikatory zewnętrzne:
