Zabytki związane z pobytem Marcina Lutra w Wittenberdze (dom Lutra, dom Melanchtona, kościół miejski (Stadtkirche) i kościół zamkowy (Schlosskirche)) oraz domy Lutra wEisleben (dom narodzin przyLutherstraße i dom śmierci przyAndreaskirchplatz) zostały wpisane w 1996 nalistę światowego dziedzictwa UNESCO.
Średnia roczna temperatura powietrza w Wittenberdze wynosi 8,7 °C. Całkowita roczna suma opadów to ok. 563 mm. Najcieplejszymi miesiącami są czerwiec, lipiec i sierpień (średnie temp. 16,6 °C/18,0 °C/17,6 °C), a najchłodniejszymi grudzień, styczeń i luty (średnia temp. 0,8 °C /-0,8 °C/0,2 °C). Najobfitsze opady występują w maju (62 mm), czerwcu (52 mm) i sierpniu (62 mm) a najmniejsze w lutym (34 mm) i październiku (39 mm).
W granicach Wittenbergi wyróżnia się następujące dzielnice: Stare Miasto (Altstadt) złożone z Elstervorstadt, Schlossvorstadt, Friedrichstadt i Rothemark, Teuchel (przyłączone w 1938), Labetz (1938), Kleinwittenberg (1945), Wiesigk (1950), Piesteritz (1950), Trajuhn (1950), Apollensdorf (1974),Reinsdorf (1993) wraz z Dobien (1937) i Braunsdorf (1950),Pratau (1993) wraz z Wachsdorf (1929),Seegrehna (1993),Nudersdorf (2005),Schmilkendorf (2005),Griebo (2008),Abtsdorf,Mochau,Boßdorf (2010)Kropstädt (2010) iStraach (2010).
Wyniki pracarcheologicznych sugerują, że tereny, na których położona jest Wittenberga, były zamieszkane już przed ok. 10 000 lat. Dokument datowany na 12 kwietnia 965[1] określał okolice dzisiejszej Wittenbergi jakosłowiańskia prowincjaNizizi[2] – częśćMarchii Wschodniej, rozciągającej się wzdłuż Łaby od ujściaCzarnej Elstery na wschodzie do ujściaMuldy na zachodzie.
Pierwsze udokumentowane przekazy odnoszące się do terenów dzisiejszej Wittenbergi, wzmiankujące części miastaPratau (Brothow) iSeegrehnę (osada Grodisti), pochodzą z przełomu X–XI wieku.
Pierwsza wzmianka nazwy Wittenberga pochodzi najprawdopodobniej z 1174, kiedy to wspomniana została osoba grafa Thiedricha von Wittburc, najprawdopodobniej panaburgwardu Wittenburg. Burgward Wittenburg wymieniony jest w dokumenciebiskupaBalderana von Brandenburg, sporządzonym w 1187 dlaklasztorunorbertanów wLeitzkau. W tym samym piśmie wspomniany jest również kościół wzniesiony w miejscu, gdzie obecnie stoi kościół miejski (Stadtkirche).
Dokument potwierdzający nadanie Wittenberdze praw miejskich 23 lipca 1293
Rozwój miasta związany był z działalnością polityczną władcówaskańskich.
W XII wieku tereny wokół Wittenbergi zostały podbite przez założyciela dynastii askańskiejAlbrechta Niedźwiedzia, który sprowadził tuflamandzkich kolonistów znad dolnegoRenu. Koloniści osiedlili się m.in. w sąsiedztwie burgwardu, nadając mu nazwę Wittenborg (pol.Biała Góra)[3].
Najmłodszy syn Albrechta,Bernard III otrzymał księstwoSaksonii w 1180. Po jego śmierci w 1212 władzę w księstwie przejął jego synAlbrecht I. Według świadectwa z 11 września 1227 żona Albrechta założyła w Wittenberdze klasztorfranciszkanów. Po śmierci Albrechta I państwo zostało podzielone na dwie części:Saksonia-Wittenberga (niem.Saschsen-Wittenberg) ze stolicą w Wittenberdze, którą przejąłAlbrecht II orazSaksonię-Lauenburg (niem.Sachsen-Lauenburg) ze stolicą wLauenburg/Elbe, którą objąłRudolf I.
Najstarszy herb miasta
Wkrótce doszło do konfliktów pomiędzy braćmi. By zapewnić sobie przychylność społeczności Wittenbergi, Albrecht II nadał osadzieprawa miejskie (23 lipca 1293). Prężny rozwój miasto zawdzięczało swojemu położeniu przy skrzyżowaniu szlaków handlowych z zachodu na wschód (zMagdeburga iZerbst/Anhalt do Dolnych Łużyc iMiśni) oraz z północy na południe (zKolonii doLipska).
Mieszczaństwo korzystające z wieluserwitutów zyskiwało coraz silniejszą pozycję. W 1317 powołano radę miejską. W 1332 miasto zyskało częściowe prawa sądownicze, dzięki czemu mogło nadać ramy prawne rozwijającemu sięrzemiosłu. W 1354 Wittenberga otrzymałaprzywilej targowy. Wkrótce opasano miastem murem obronnym, który powstrzymał atakhusytów w 1429.
Chociaż wpływy Askańczyków w mieście malały, to ich pozycja na politycznej arenieŚwiętego Cesarstwa się umacniała. W 1356 Rudolf I wywalczył dla książąt saskichprawo elektoralne, co również przyczyniło się do wzmocnienia pozycji Wittenbergi.
Po śmierci Fryderyka II wskutek tzw.podziału lipskiego (niem.Leipziger Teilung) z 1485 Saksonia ponownie została podzielona między synów władcy.Ernest, starszy syn, otrzymał północnąMiśnię, południowąTuryngię oraz Wittenbergę.Albrecht, młodszy, otrzymał północną Turyngię i południową Miśnię. Dodatkowo Ernest odziedziczył tytuł elektora. W 1486 do władzy doszedłFryderyk III Mądry. Dla Wittenbergi nastał okres rozkwitu. W 1487 wybudowano nowy most naŁabie, a w 1490 rozpoczęto budowę nowej rezydencji książęcej, kościoła Wszystkich Świętych (Allerheiligen) oraz umocnień obronnych.
Na początku XVI wieku Wittenberga liczyła ok. 2000 mieszkańców. W 1502 Fryderyk III założył w mieścieuniwersytet, który przyczynił się do duchowego i gospodarczego rozkwitu miasta, przyciągając duchownych, uczonych i artystów. W 1503 wzniesiono pierwszy budynek uczelni, nazwany na cześć fundatoraFridericianum. W 1504 wybudowano tzw. Czarny Klasztor (niem.Schwarzer Kloster), siedzibęeremitów zakonuaugustianów.
Portret Marcina Lutra autorstwa Lucasa Cranacha Starszego
W 1508 do miasta przybył z zamiarem kontynuacjistudiów teologicznych mnich augustiański,Marcin Luter, późniejszy inicjator i teoretykreformacji. W 1510 Luter udał się doRzymu, by się odwołać dopapieżaJuliusza II od nakazu podniesienia ogólnego poziomuobserwancji. W Rzymie był świadkiem bezceremonialnego zachowaniaksięży i komercjalizacji posługi duchowej.
W 1512 Luter otrzymał stopień doktora teologii na uniwersytecie wittenberskim, gdzie prowadził wykłady na tematpsalmów, listów do Rzymian i Galatów. W swoim nauczaniu trzymał się interpretacjiBiblii w duchuockhamistów,neoplatonizmu,mistycyzmu idevotio moderna.
Drzwi, na których Marcin Luter miał przybić 95 tez
Studiując Biblię, Luter zaczął inaczej postrzegać kwestie prawości oraz rolępenitenta w kościele. Uważał, żerozgrzeszenie jest wyłącznie domeną boską. Zaczął nauczać, żezbawienie i odkupienie grzechów następuje w drodze łaski boskiej i jest osiągalne wyłącznie przez wiarę w Jezusa jako zbawiciela[4]. Stąd też jego sprzeciw wobec handlu odpustami, ustanowionymi w 1516 przez papieżaLeona X. Dzięki sprzedaży odpustów kościół finansował budowęnowej bazyliki św. Piotra w Rzymie oraz spłatę długów w bankuFuggera. Handel odpustami opierał się na założeniu, żeChrystus i święci podczas swego życia na ziemi zrobili więcej dobrych uczynków niż potrzebne im było dozbawienia. Ów nadmiar mógł zatem posłużyć innym grzesznikom do uzyskaniażycia wiecznego, a papież miał władzę udzielania uczynków łaski ze skarbca świętych. Luter uważał, że uzyskane w ten sposób odpuszczenie kar zagrzechy dalekie było od uczucia prawdziwejpokuty i żalu, a miejsce wiary zajmowała opłata pieniężna.
Swoją opinię na temat odpustów Luter wyraził w wydanej 4 września 1517 publikacjiDisputatio contra scholasticam theologiam, która nie znalazła większego odzewu ani wśród teologów, ani wśród hierarchii kościelnej. 31 października 1517 Luter upublicznił swoje przemyślenia, przybijając do drzwi kościoła zamkowego95 tez[5] i wzywając do publicznej debaty religijnej. Dzięki coraz lepiej rozwiniętej sztucedrukarskiej w dwa tygodnie tezy były znane w całychNiemczech, a w ciągu miesiąca obiegły całą Europę.
W 1518 Fryderyk III ufundował uniwersytetowi katedręjęzyka greckiego, którą początkowo miał objąć znanylingwistaJohannes Reuchlin. Po odmowie Reuchlina motywowanej zaawansowanym wiekiem, stanowisko przyznano jego protegowanemu,Filipowi Melanchtonowi. W swoim pierwszym wystąpieniu Melanchton nawoływał do reformy uniwersytetu, upatrując źródła nowej myśli i inspiracji w lekturze oryginalnych tekstówantycznych. Natychmiast zdobył sympatię Lutra, z którym rozpoczął ścisłą współpracę. W 1521 opublikował pierwsze systematyczne ujęcie teologii reformacjiLoci communes rerum theologicarum.
Luter został wezwany przez papieża do przyznania się do błędów i odwołania swoich tez. Ten jednak wystąpił jeszcze bardziej stanowczo za reformą kościoła, zaprzeczając twierdzeniu, że prymat papieża jest uzasadniony w Piśmie Świętym i podważając nieomylnośćsoborów.
Panorama Wittenbergi, ok. 1536
Niezgodne z nauką kościoła dzieła Lutra miały być spalone, a ich autor został wezwany do pojednania z papieżem pod groźbąekskomuniki. W odpowiedzi Luter ogłosił kolejne trzy pisma:O naprawie stanu chrześcijańskiego,O niewoli babilońskiej Kościoła orazO wolności chrześcijanina, w których to ostro przeciwstawiał się papieskiej supremacji, krytykując wszelkie praktyki kościoła nie znajdujące potwierdzenia w Biblii. Wreszcie 10 grudnia 1520 w obecności licznie zgromadzonych studentów, profesorów i ludu spalił na przedmieściach Wittenbergi papieskie księgi prawnicze wraz zbullą. Czynem tym ostatecznie zerwał z kościołem. 3 stycznia 1521 papieżLeon X nałożył na Lutra ekskomunikę. Książę Fryderyk III Mądry, mimo że sam pozostawał przy kościele, chronił Lutra przed atakami przeciwników. Podczassejmu Rzeszy wWormacji (1521) wyjednał dla niego u cesarzaKarola Vnietykalność osobistą, a w latach 1521–1522 ukrywał go na zamku wWartburgu.
Wittenberga stała się „Rzymemprotestantyzmu” i głównym ośrodkiem myśli reformatorskiej. Wkrótce ruch reformacyjny upowszechnił się wEuropie, przyczyniając się do wybuchu konfliktów na tle religijnym, których kulminacją byłyI iII wojna szmalkaldzka. Pobitwie pod Mühlbergiem (1547) cesarzKarol V Habsburg tryumfalnie wjechał do miasta, odbierając tytuł elektoraJanowi Fryderykowi Wspaniałomyślnemu. Wittenberga oraz prawo elektoralne zostały przekazane książętom z linii Alberta. Linia Ernesta pozostała w Turyngii, ale z czasem rozbiła się na wiele małych księstw.
Okreswojny trzydziestoletniej Wittenberga przetrwała bez większych strat, głównie dzięki wzmocnionym umocnieniom obronnym (1626). Jednak wiele sąsiednich miejscowości zostało spalonych, a okoliczna ludność szukała schronienia za murami miasta. Głód orazepidemiadżumy zdziesiątkowały populację Wittenbergi. Pomimo tego w 1637 miasto obroniło się przez atakiem wojskszwedzkich pod dowództwemJohana Banéra, które spaliły drewniany most naŁabie, wybudowany przezFryderyka Mądrego.
Z początkiemwojny siedmioletniej Wittenberga była okupowana przez różne wojska. 27 sierpnia 1759 miasto zostało zdobyte przez armiępruską, która po uprzednim spaleniu przedmieść odmówiłakapitulacji przed wojskiem cesarskim (niem.Reichsarmee). W odpowiedzi miasto zostało ostrzelane 13 października 1760. Zamek oraz kościół zamkowy zostały doszczętnie spalone. Prusacy poddali miasto, którego nie ominęły kolejne zniszczenia, m.in. spłonęły drzwi katedry, do których Luter przybił swoje tezy.
W 1764 rząd Saksonii odebrał Wittenberdze prawo miasta-fortecy (niem.Festungsrecht). Zamek został odbudowany w stylu późnegobaroku w 1770. Nowy most na Łabie oddano do użytku w 1787. Działania wojenne przyczyniły się do upadku wittenberskiego uniwersytetu, który w 1795 liczył jedynie 336 studentów.
Tablica upamiętniająca pobytNapoleona, cesarza Francuzów, w 1806 i 1813
Po przegranej zjednoczonej armii Prus i Saksonii wbitwie pod Jeną-Auerstadt 14 października 1806 książę SaksoniiFryderyk August I poddał sięNapoleonowi, podpisując pokój 11 grudnia 1806, przechodząc na stronę cesarza i przystępując doZwiązku Reńskiego. Wkrótce Fryderyk August został królem Saksonii. Napoleon odwiedził Wittenbergę 23 października 1806, przywracając miastu status fortecy. Miasto przekształcono w kwaterę tymczasową armii francuskiej. Uniwersytet wittenberski został przeniesiony doBad Schmiedeberg, a mieszkańcy miasta musieli zapewnić wojsku wikt i zakwaterowanie. W sumie przez miasto przeszło 160 000 żołnierzy, przy czym ok. 60 000 stacjonowało tu permanentnie.
W trakcie wojen wyzwoleńczych komendantem miasta byłJean François Cornu de Lapoype, który nakazał wyburzenie zabudowań przedmieść na szerokość 900 kroków, by mieć lepsze pole ostrzału. Po bitwie podWartenburgiem(inne języki) w 1813 r. pruskie ataki na fortecę przybrały na sile, jednak de Lapoype odmawiał kapitulacji. Sytuacja w mieście się pogarszała, brakowało wody pitnej, a żywność podlegała racjonowaniu.
Plac zamkowy po szturmie w 1814
12 lutego 1814 komendant odrzucił kolejną ofertę kapitulacji. Miasto zostało poddane wielogodzinnemu ostrzałowi, podczas którego oddano 2477 wystrzałówarmatnich. Następnie wzięto miasto szturmem, podczas którego zginęło 100 żołnierzy i 8 oficerów. Oddziały de Lapoype’a zostały już wcześniej zdziesiątkowane. Z 3000 żołnierzy, którzy przybyli do Wittenbergi w 1813, jedynie 2000 było zdolnych do walki w trakcie szturmu, a 800 leżało wlazaretach. Straty wojenne miasta obejmowały 1/3 ludności. Ponadto zburzono 259 domów na przedmieściach i 37 w centrum oraz wycięto 100 000 drzew, w tym słynnydąbLuthereiche.
Zgodnie z postanowieniamikongresu wiedeńskiego 1/5 terytoriumSaksonii, w tym i Wittenberga, przeszły pod panowanie pruskie. W 1817 król pruskiFryderyk Wilhelm III podjął decyzję o rozwiązaniu uniwersytetu wittenberskiego i wzmocnieniu uczelni wHalle (Saale). W zamian Wittenberga otrzymała seminarium ewangelickie. W 1820, wraz z wprowadzeniem się 26regimentuinfanterii, Wittenberga stała się miastem garnizonowym, a budynki pouniwerysteckie zostały przekształcone w koszary.
W trakcie drugiego Niemieckiego Ewangelickiego Dnia Kościoła (niem.Deutscher Evangelischer Kirchentag) w 1848 powstała misjaJohanna Hinricha Wicherna, późniejszeDiakonisches Werk.
W 1871 miasto znalazło się w granicachNiemiec. 11 czerwca 1873 na rozkaz cesarzaWilhelma I z 30 maja tego roku rozpoczęto rozbiórkę umocnień obronnych, w miejsce których powstały zieleńce miejskie. W 1876 Wittenberga uzyskała podłączenie do linii telefonicznej pomiędzyBerlinem aHalle (Saale). Miasto przeżywało okres rozkwitu gospodarczego. W 1884 założono fabrykę materiałów wybuchowych w dzielnicyReinsdorf, powstawały zakłady produkcji maszyn, gumy i stali.
Miasto zaczęło też pielęgnować pamięć o swojej reformatorskiej przeszłości. W 1821 wystawionoLutrowi pomnik, w 1830 zasadzono nowy dąbLuthereiche. W 1858 zrekonstruowano historyczne drzwi katedralne. W 1865 odsłonięto pomnikMelanchtona. W latach 1877–1883 urządzono w domu Lutra muzeum historii reformacji. 31 października 1892 w obecności cesarzaWilhelma II poświęcono odnowiony kościół zamkowy. W 1894 odsłonięto na placu kościelnym pomnikJana Bugenhagena.
W XX wieku nastąpiła dalsza industrializacja miasta. W 1906 powstała fabryka czekoladyWikana. Wkrótce przeprowadzono elektryfikację. W 1915 w dzielnicyPiesteritz wybudowano zakładyazotowe według projektuKarla Janischa. Dla projektu pozyskanoPaula Schmitthennera orazOtto Rudolfa Salvisberga, którzy zaprojektowali osiedle pracownicze (obecnie objęte ochroną zabytków).
Wraz z uprzemysłowieniem wzrastała liczba ludności, co przyczyniło się do uzyskania statusu miastapowiatowego (1 kwietnia 1922). W maju 1922 magistrat wraz z radą miejską zmieniły oficjalną nazwę miasta naLutherstadt Wittenberg, która została oficjalnie uznana dopiero w 1938.
13 czerwca 1935 miała miejsce eksplozja w zakładach materiałów wybuchowych, wskutek której śmierć poniosło wielu pracowników. W tym samym roku wybudowano fabrykę części lotniczychArado Flugzeugwerke, w której do pracy zmuszano więźniarkiobozu koncentracyjnegoKL Ravensbrück. W 1936 Wittenberga stała się miastem garnizonowymWehrmachtu. W 1938 podczasnocy kryształowej zniszczono wiele sklepów i mieszkańżydowskich, a ich właścicieli aresztowano i deportowano.
Rynek w 1949
Po wybuchuII wojny światowej Wittenberga stała się ważnym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego. Aby zapewnić nieprzerwane dostawy na front, do pracy przy produkcji broni przymuszano więźniów okolicznych obozów koncentracyjnych. Latem 1944 założono w mieście oddział obozuSachsenhausen. 26 kwietnia 1945 do miasta weszły wojskaArmii Czerwonej. Wittenberga znalazła się na terenieNiemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) i rozpoczęto odbudowę miasta. 17 czerwca 1953 robotnicy Wittenbergi przyłączyli się do ogólnonarodowychwystąpień, które zostały stłumione przez wojska radzieckie.
W Wittenberdze osiedliło się wielu przesiedleńców z terenów dawnychPrus Wschodnich, co nasiliło problemy mieszkaniowe. W latach 1957–1963 wybudowano pierwsze bloki mieszkalne z tzw.wielkiej płyty.
Miasto dbało o swój wizerunek kolebki reformacji. W 1952 obchodzono 450. rocznicę utworzenia uniwersytetu, w 1953 obchodzono 400. rocznicę śmierciLucasa Cranacha, w 1967 450-lecie narodzin ruchu reformacji. W dawnym domuFilipa Melanchtona urządzono muzeum.
Po przełomie w 1989 kondycja gospodarcza miasta znacznie się pogorszyła. Zamknięto wiele zakładów przemysłowych, bezrobocie stale rosło. Wiele osób zmuszonych było opuścić miasto w poszukiwaniu pracy na zachodzie Niemiec. W ostatnich latach nastąpiło nieznaczne polepszenie sytuacji ekonomicznej. Miasto łączy swoją przyszłość z rozwojem usług związanych z turystyką religijną i historyczną.
zamek, pierwotnygotycki z XIII w. uległ zniszczeniu w czasie wojny siedmioletniej w 1760. Został odbudowany w 1770 w stylu późnegobaroku. Ponownie ucierpiał w trakcie działań wojennych w 1814, po czym został przekształcony w koszary dla stacjonującego w mieście wojska
kościół zamkowy (Allerheiligen), zbudowany w stylu gotyckim w XV w., gruntownie przebudowywany w XVIII i XIX wieku w duchu neogotyckim. Miejsce spoczynkuMarcina Lutra iFilipa Melanchtona. Od strony północnej znajduje się wejście, gdzie na dawnych drewnianych drzwiach Marcin Luter miał przybić swoje95 tez. Wewnątrz m.in. portret Lutra, pędzlaLucasa Cranacha Młodszego, brązowa chrzcielnica wykonana przezPetera Vischera starszego zNorymbergi, późnogotyckie nagrobkiJana Stałego iFryderyka Mądrego. Witraże, wśród z nich przedstawiające herby miast, które pierwsze przyjęły luteranizm.
kościół NMP (St. Marien) – Gotycki, trójnawowy kościół, z dwuwieżowąfasadą (hełmy wież z XVII w.), zbudowany w XIV w., rozbudowany w następnym stuleciu (m.in. dobudowano zespół późnogotyckichportali). Wewnątrz najważniejszym zabytkiem jestołtarz główny z obrazamiLucasa Cranacha Starszego iMłodszego, jedno z pierwszych dzieł protestanckiego malarstwa tablicowego. Jest totryptyk, gdzie w głównej części znajduje się przedstawienieOstatniej Wieczerzy, na bocznych skrzydłach przedstawienia sakramentu chrztu i spowiedzi. Na rewersach przedstawieniaF. Melanchtona orazJ. Bugenhagena, a wpredelli scena ukazująca nauczającegoLutra. Brązowa chrzcielnica z 1457 jest dziełemPetera Vischera Starszego, ponadtoobrazy epitafijne ze scenami biblijnymi pędzla Ł. Cranacha Młodszego. Tutaj w 1521Andreas Bodenstein orazJustus Jonas odprawili pierwsze w Niemczech nabożeństwa luterańskie
dom Lutra (niem.Lutherhaus) – dawny dom Marcina Lutra, znajdujący się na dziedzińcu wewnętrznymAugusteum, jednego z budynków uniwersyteckich. Po przybyciu do Wittenbergi w 1508 Marcin Luter mieszkał w celi klasztoru augustiańskiego, która została oddzielona od budynku klasztornego w XVIII w. Po zerwaniu z kościołem Luter pozostawał pod ochroną księcia Saksonii i mieszkał w izbach klasztornych wraz z rodziną aż do swojej śmierci. W 1564 spadkobiercy Lutra sprzedali budynek uniwersytetowi, który urządził tu dom dla stypendystów. Po rozwiązaniu uniwersytetu dom przeszedł na własność seminarium ewangelickiego, które jednak nie używało budynku. W 1834 powstała tu szkoła dla biednych im. Marcina Lutra. W latach 1853–1856 przeprowadzono prace restauracyjne pod kierownictwemFriedriecha Augusta Stülera. W końcu z inicjatywy burmistrza Schilda urządzono tu muzeum historii reformacji (1877–1883).
dom Melanchtona (niem.Melanchtonhaus) – kamienica w stylu renesansowym, wybudowana dla Filipa Melanchtona w połowie XVI w. na koszt Fryderyka III Mądrego. Po śmierci Melanchtona (1560) w domu mieszkali kolejni profesorowie uniwersyteccy. W 1810 pokoje Melanchtona udostępniono zwiedzającym. W 1954 w domu urządzono muzeum regionalne, w którym szczególne miejsce zajmują ekspozycje poświęcone pracy Melanchtona.
Dom Hamleta
dom Hamleta (niem.Hamlethaus) – w domu tym miał mieszkać bohater dramatuWilliama Shakespeare’aHamlet podczas swoich studiów na uniwersytecie wittenberskim. Jako że jednak działalność Hamleta datowana jest na ok. 1200, a uniwersytet wittenberski powstał dopiero w 1502, pobyt Hamleta w tym domu jest raczej wykluczony. Przekaz ten jest najprawdopodobniej związany z pobytem w Wittenberdzeduńskiego księciaChristiana II, który miał jednak mieszkać w domu Lucasa Cranacha. Możliwe jednak, że mógł bywać w Domu Hamleta, który na początku XVI w. znany był jakoBursa Mercurii, a prowadzono tu wykłady z prawa dla studentów.
domy Cranachów (niem.Cranachhöfe) – dwa domy Lucasa Cranacha Starszego, przy rynku pod numerem 4 oraz przySchlosstrasse 1, w których mieszkał i tworzył malarz oraz jego synLucas Cranach Młodszy. Lucas Cranach Starszy przybył do Wittenbergi w 1505 i spędził tu 45 lat pracując na dworze książąt saskich. W 1512 zakupił dom przy rynku dokąd przeprowadził się wraz z rodziną. Dom sprzedał ok. 1517–1518 i zakupił posesję przySchlossstrasse 1, która oferowała znacznie więcej miejsca na urządzenie warsztatu malarskiego. W 1522 Cranach odkupił swój dawny dom przy rynku, gdzie wraz Christianem Döhringem założył drukarnię. W latach 1541–1546 zięć Cranacha Caspar Pfreundt prowadził tu aptekę. Obecnie, domy zostały odrestaurowane staraniem Fundacji Cranacha. W domu przySchlossstrasse 1 znajduje się m.in. historyczna drukarnia, a w domu przy rynku stała wystawa poświęcona życiu i twórczości Lucasa Cranacha Starszego.
„Leucorea” – historyczne zabudowania dawnego uniwersytetu wittenberskiego, obecnie część Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze.
-Deutschland.png)
_workshop_-_Martin_Luther_(Uffizi).jpg)
_Napoleon_I.jpg)
.jpg)
_August_II._(Polen)_Caspar_L%25C3%25B6scher.jpg)
