Windows 1.x
Logo programu |
Interfejs użytkownika |
| Producent | Microsoft |
|---|
| Pierwsze wydanie | 20 listopada 1985; około 40 lat temu |
|---|
| Aktualna wersja | 1.04
(kwiecień 1987; 38 lat temu) |
|---|
| Licencja | MS-EULA |
|---|
| Poprzednik | MS-DOS (1981) |
|---|
| Następca | Windows 2.0 (1987) |
|---|
Windows 1.x – rodzina graficznych interfejsów użytkownika (GUI) przedsiębiorstwaMicrosoft.
Windows 1.0 jest 16-bitowym graficznym środowiskiem operacyjnym, które do sprzedaży trafiło 20 listopada1985, choć jego nadejście ogłoszono w miesięcznikuByte już w grudniu 1983[1]. Było ono pierwszą próbą wprowadzenia na rynek środowiska operacyjnego opartego na wielozadaniowym graficznym interfejsie użytkownika dla platformyPC. W praktyce były prezentowane inne graficzne środowiska użytkownika, a sam Bill Gates miał przestraszyć się utraty biznesu na rynku komputerów zgodnych z IBM, po zobaczeniu demaVisi On (firmyVisiCorp, autorapopularnego arkusza kalkulacyjnego i pakietów biurowych), naCOMDEX w 1982[2].
Wersja 1.0 jako jedyna pozwalała na ograniczone uruchamianie aplikacjiMS-DOS w trybiewielozadaniowym, koncentrując się raczej na stworzeniu standardów interakcji z użytkownikiem, modelu uruchamiania aplikacji i stabilnego interfejsu programowania aplikacji (API) natywnych do późniejszego wykorzystania. Dzięki silnemu wsparciuMicrosoftu w kwestiachkompatybilności wstecznej, nie tylko możliwe jest ogólnie bezproblemowe uruchamianie przeznaczonych dla Windows 1.0 programów na nowszych wersjach systemu, ale nawet rekompilacja ichkodu źródłowego i w ten sposób tworzenie względnie nowoczesnych aplikacji po drobnych przeróbkach.
Windows 1.0 często uznawano za „front-end” dla systemu operacyjnego MS-DOS – określenie to dotyczyło również późniejszych wersji programu. Rzeczywiście, samo środowisko uruchamiane było z linii poleceń DOS-u, programy napisane dla Windows mogły wywoływać funkcje MS-DOS, a same były, podobnie, jak w DOS-ie, zawarte w plikach o rozszerzeniu.exe. Pliki.exe stosowane w Windows miały jednak własny format – „nowy wykonywalny” (New Executable, NE) – który mógł być przetwarzany tylko w środowisku Windows i który pozwalał między innymi na ładowanie porcji kodu i danych na żądanie. Aplikacje w założeniach miały odwoływać się do pamięci tylko poprzez system zarządzania pamięci Windows, który tworzył programowy modelpamięci wirtualnej, co pozwalało na uruchamianie aplikacji przekraczających swoimi rozmiarami dostępną w komputerzepamięć operacyjną.
Traktowanie Windows jako wyłącznie nakładki kosmetycznej na MS-DOS jest mniej uzasadnione, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że prace Microsoftu nie zmierzały do stworzenia nowegosystemu operacyjnego, a tylko środowiska graficznego, w którym można by uruchamiać aplikacje. Windows 1.0 zawierał własnesterownikikart graficznych, myszy, klawiatur, drukarek i portów komunikacji szeregowej. Aplikacje miały w założeniu wyłącznie wywoływać elementy API oparte na tych sterownikach. Biorąc pod uwagę ówcześnie bardzo ograniczoną obsługę grafiki w systemie MS-DOS i równie ograniczoną użyteczność pozostałych usług systemu, aplikacje DOS-owe musiały odwoływać się bezpośrednio do urządzeń (lub czasami doBIOS-u komputera) podczas wykonywania swoich zadań. Środowisko Windows 1.0 nie było więc front-endem dla MS-DOS, gdyż uzupełniało i częściowo zastępowało jego funkcje. Poziom zastępowania usług DOS-owych wzrastał w kolejnych edycjach produktu.
Pewne cechy Windows 1.0 wskazują jednak na to, że termin „front-end dla MS-DOS” jest uzasadniony. Przykładem może być stosowanie DOS-owego mechanizmu obsługi plików i wynikający z tego fakt, że Windows nie mógł działać samodzielnie. Kolejną „front-endową” cechą jest to, że Windows udostępniał aplikacjom możliwość wywoływania funkcji, z których wiele było wykonywanych za pomocą o wiele prostszych funkcji w środowisku MS-DOS.
Pierwsza edycja Windows, która trafiła do sprzedaży nosiła naprawdę numer 1.01. Po świecie informatyki krążyły pogłoski, że natychmiast po pojawieniu się wersji 1.0 odkryto poważny błąd dotyczący obsługi klawiatury przez środowisko. Pogłoska ta jednak została dość konsekwentnie obalona przez kilka wiarygodnych źródeł i czynionych przez nie komentarzy w odniesieniu do historii wydania Windows 1.0. Przykładem może być stwierdzenie Bena Armstronga, menedżera zespołu programowego do spraw maszyn wirtualnych[3]:
(...) niewiele osób wie, że Windows 1.0 naprawdę nigdy się nie pojawił. Była to wersja środowiska Windows pokazana na targach Comdex w 1983. Dopiero 14 miesięcy później Microsoft wprowadził na rynek publiczny środowisko Windows 1.01, w którym wyeliminował kilka pomniejszych błędów.
Wersja 1.02, która zadebiutowała na rynku w maju 1986, była edycją międzynarodową, dostępną w kilku językach europejskich.
Wersja 1.03, datowana na sierpień 1986, była przeznaczona wyłącznie na rynek amerykański i wyposażona w dodatki stawiające ją na równi z edycją międzynarodową. Wprowadzono do niej sterowniki do klawiatur europejskich oraz dodatkowe sterowniki drukarek i monitorów.
Wersja 1.04, która pojawiła się w kwietniu 1987, udostępniała możliwość korzystania z nowych kart graficznych standarduVGA opracowanych przezIBM dla komputerówPS/2. W tym samym czasie przedsiębiorstwaMicrosoft iIBM ogłosiły rozpoczęcie wspólnych prac nad systemem operacyjnymOS/2 oraz rozwiązaniem graficznego interfejsu użytkownika pod nazwąPresentation Manager. Proponowane przez obydwa przedsiębiorstwa rozwiązanie miało być następcą zarównoMS-DOS-u, jak i Windows.
Linia 1.0x środowisk Windows została zakończona w listopadzie 1987, kiedy na rynku pojawił sięWindows 2.0. Microsoft przestał wspierać to środowisko 31 grudnia 2001.
Wymagania systemowe środowiska Windows 1.0 określono następująco: system operacyjny MS-DOS 2.0, 256 kilobajtów pamięci RAM, dwa dwustronne napędy dyskietek lub dysk twardy.
Pierwsza wersjaWindows uruchamiała program powłoki znany jakoMS-DOS Executive. Dostępne w środowisku programy to: Calculator (kalkulator), Calendar (kalendarz), Cardfile (kartoteka), Clipboard Viewer (podglądSchowka), Clock (zegar), Control Panel (panel sterowania), Notepad (notatnik),Paint (program graficzny), Reversi (gra planszowa), Terminal (okno terminala), Write (edytor tekstu) i wiersz polecenia MS-DOS.
Ograniczeniem systemu było to, że okna nie mogły na siebie wzajemnie nachodzić, a jedynie sąsiadować ze sobą. Nad oknami mogły pojawiać się tylko pola dialogowe.
Pliki wykonywalne Windows 1.0, mimo tego samego rozszerzenia, co wykonywalne plikiMS-DOS (.exe) oraz mimo takiego samego nagłówka, nie zawierały jeszcze porcji kodu odpowiedzialnej za wyświetlenie komunikatu „Ten program wymagaMicrosoft Windows” (This program requires Microsoft Windows) i zakończenie pracy aplikacji. Nagłówek był za to napisany tak, by system operacyjny odrzucał program z komunikatem „Program zbyt duży do umieszczenia w pamięci” (Program too big to fit in memory).
Od samego początku twórcom Windows zależało na umożliwieniu wielozadaniowej pracy, choć z początku względy te miały być przyznane tylko programom natywnym, a stosowane rozwiązania nie obejmowały wielozadaniowości z wywłaszczeniem. Programy Windows miały więc własne paski menu, nie korzystały na przykład ze wspólnego paska na górze ekranu, jak rozwiązali to twórcy komputerówApple Macintosh.
Początkowo twórcy Windows zakładali umieszczenie rozwijanych menu na dole każdego okna, co było popularnym rozwiązaniem w ówczesnych programach dla systemu MS-DOS. Zmianę wprowadzono jeszcze przed wydaniem wersji 1.01. W wersji pokazanej w 1983 roku w czasopiśmieBYTE istnieje takie rozwiązanie.
Konkurencja na rynku środowisk graficznych dla platformy IBM PC
[edytuj |edytuj kod]Historia rozwoju Microsoft Windows sięga września 1981, kiedy to rozpoczęto prace nad projektem o nazwie „Interface Manager”. Pierwsza prezentacja projektu odbyła się 10 listopada 1983, już pod nazwą „Microsoft Windows”. Dwa lata, które upłynęły od ogłoszenia projektu do debiutu rynkowego, spowodowały, że do produktu niektórzy przyczepili „etykietkę” proklamującą go jakovaporware – zapowiadany od dawna produkt, który nigdy nie ujrzy światła dziennego. Wstępnie zapowiadana wersja Windows tak dalece swoją funkcjonalnością przypominała zachowanie komputerów Macintosh, że Microsoft musiał poczynić w środowisku daleko idące zmiany. Z tej właśnie przyczyny, mimo że technicznie było to możliwe, pierwsza wersja Windows nie oferowała użytkownikom zachodzących na siebie okien. Zapowiedź pojawienia się w roku 1985 nakładki Windows na pewno nie pomogła popularności środowiskaVisi On przedsiębiorstwaVisiCorp, które pojawiło się w tym samym okresie. Jednak nawet będąc już w sprzedaży, Windows nie zyskiwał znaczącej popularności, co wskazywało na fakt, że rynek PC nie był jeszcze przygotowany na zmianę środowiska operacyjnego z MS-DOS (spowodowane to było zarówno mizernymi osiągami Windows, jak i niską wydajnością ówczesnego sprzętu PC).
Innym oferowanym w tym czasie na platformę PC rozwiązaniem graficznym byłGEM. Wyglądał o wiele lepiej, przede wszystkim dlatego, że powielał wiele rozwiązań z interfejsu Macintosha, na przykład kosz (który Microsoft wprowadził dopiero wWindows 95) i ogólną interakcję z pulpitem (np.DnD). GEM został w końcu wykorzystany jako standardowy interfejs dla komputerówAtari seriiST, opartych na procesorachMotorola 68000 i późniejszych (czasami nazywano je nawet „Jackintoshami” od nazwiska właściciela przedsiębiorstwa,Jacka Tramiela). Podobieństwo GEM do systemu Macintosh sprawiło później producentowi tego pierwszego, przedsiębiorstwuDigital Research trochę kłopotów prawnych, w wyniku których niezbędna była dezaktywacja pewnych cech wyglądu i zachowania pulpitu, nie dotykając przy tym działania aplikacji.
GEM z założenia nie oferował jednak użytkownikom wielozadaniowości, niezbędne więc było zamykanie aktualnie używanego programu przed uruchomieniem innego. Wczesne programy działające w GEM, takie jakGEM Draw niekiedy cechowały się osobliwościami w obrębie menuFile, takimi jak choćbyClose (to Edit), pomagającymi w przełączaniu się między aplikacjami. Jednak droga do wielozadaniowości była otwarta już w pierwszej wersji systemu (dla Atari ST) poprzez tzw.akcesoria, następnie wciąż ewoluowała aż do aplikacji typuWinamp już wlatach 80.
Alternatywnym środowiskiem wielozadaniowym, które pojawiło się tuż przed Windows byłDesqview, wydany przez IBM jako następcaTopView z roku 1984. Wstępnie nie było ono wyposażone w możliwości pracy w trybie graficznym, ale uruchamiało wielozadaniowo aplikacje DOS-owe w oddzielnych oknach, pod warunkiem, że aplikacje te nie zachowywały się w nieprzewidywalny sposób lub jeśli miały odpowiednio skonstruowaną procedurę ładującą, poprawiającą w locie ich zachowanie.
W wyniku ostrej konkurencji na polu graficznych środowisk operacyjnych Microsoft zdołał przejąć zaledwie część rynku. Sytuacja zmieniła się, gdy w styczniu 1987 na rynku pojawił się programAldus PageMaker w wersji dla Windows. Był on pierwszym programem do składu publikacji (DTP) zrealizowanym w technologiiWYSIWYG dla platformy PC. Niektórzy historycy świata komputerów uważają, że pojawienie się tego programu to początek sukcesu Microsoft Windows. Kolejnymi powodami do zakupu środowiska były „okienkowe” wersje programówCorel iExcel.
Jednak cały czas ilość dostępnego oprogramowania była niewystarczająca (kilka pozycji) oraz aplikacje te wykazywały szereg wad typowych dla architekturyx86, takich jak powolność działania i zbyt wysokie wymagania sprzętowe. Dopierowersje 3.x środowiska Windows zyskały na tyle dużą np. popularność, aby wreszcie konkurować na rynku GUI z przedsiębiorstwamiApple, Atari iCommodore.
.svg){kind=logo}
