Wiktor Emanuel urodził się jako synHumberta I iMałgorzaty Sabaudzkiej. Jego chrzciny miały imponującą oprawę, godną największych rodów królewskich. Mały książęNeapolu – choć był słabego zdrowia – otrzymał bardzo staranne wykształcenie. Codziennie od siódmej rano do dziewiątej wieczorem, niemal bez chwili odpoczynku, uczył się pod kierunkiem nauczycieli. Obdarzonemu żywą inteligencją, oczytanemu, odważnemu, dobrze przygotowanemu do wypełniania przyszłych obowiązków księciu wybaczało się niezbyt atrakcyjny wygląd i niski wzrost.
Jako następca tronu przebywał na manewrach cesarskich wSzczecinie w dniach 9–12 września 1895. Wstąpił na tron po śmierci ojca z rąk zamachowca. Jego nieśmiałość, młody wiek i tragiczny splot okoliczności, który doprowadził go do wstąpienia na tron, sprawiały, że był powszechnie lubiany, mimo licznych nietaktów i liberalnych poglądów – a może właśnie dzięki nim. Najważniejszą osobistością areny politycznej był za jego rządówGiovanni Giolitti, czterokrotnie piastujący urząd premiera przedpierwszą wojną światową w okresie nasilających się zamieszek wśród robotników.
Poza obowiązkami monarchy król pozwalał sobie z rzadka na drobne przyjemności – lekturę, łowienie ryb, kolekcjonowanie numizmatów. Styl życia i panowania Wiktora Emanuela III odbiegał znacznie od tego, jaki preferowali jego poprzednicy. Dwór był zdecydowanie mniejszy, a sam monarcha pozostawał nieco w cieniu, ograniczając się do pełnienia funkcji reprezentacyjnych i rozjemczej. Rządził krajem, gdyż od najmłodszych lat wpajano mu poczucie obowiązku, ale w każdej chwili mógłby bez żalu z niego zrezygnować.
Późno zjednoczonepaństwo włoskie nie zdążyło utworzyć imperium kolonialnego na miarębrytyjskiego, czy nawetniemieckiego. Król Wiktor Emanuel III postanowił jednak przejąć posiadłościImperium Osmańskiego w Afryce – głównie chodziło o tereny dzisiejszej Libii, tj. regiony Trypolitanii, Fazzan i Cyrenajki. Latem 1902 roku rząd włoski zawarł tajne porozumienie z Francją, a w 1909 roku z Rosją, gwarantujące neutralność tych państw podczas ewentualnego konfliktu włosko-tureckiego[3].
Pod koniec września 1911 roku Włochy wystosowały do Turcji ultimatum, a 3 października flota włoska zbombardowała Trypolis. Miasto to, będące największym ośrodkiem urbanizacyjnym regionu zostało zdobyte jeszcze w tym samym miesiącu. W wyniku działań wojennych i podpisanego 5 listopada 1911 roku królewskiego dekretu o przejęciu suwerennej władzy nad Libią, region ten znalazł się pod kontrolą Włoch[4]. Traktat pokojowy został podpisany 18 października 1912 roku na terenie Szwajcarii[5].
Podczas jego rządów w latach 1911–1916 wprowadzone zostało powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn, a Włochy pokonałyTurcję i zajęłyTrypolitanię.
W 1915Włochy, kierowane przezAntonia Salandrę, przystąpiły do pierwszej wojny światowej po stronieententy przeciwkoAustro-Węgrom, a w 1916 – wypowiedziały wojnęNiemcom. Niezadowolenie z podziału łupów i trwające nadal tarcia społeczne przyczyniły się do sukcesufaszyzmu. W wynikuMarszu na Rzym, Wiktor Emanuel powierzył 29 października 1922Benito Mussoliniemu misję sformowania rządu. Życie dworskie zostało ograniczone do niezbędnego minimum, a sam król w żaden sposób nie ingerował w jego dalekie od demokratycznych standardów rządy[6].
Włochy przystąpiły dowojny 10 czerwca 1940 roku jako sojusznikIII Rzeszy. Wiktor Emanuel czynił wysiłki, by zapobiec wystąpieniu Włoch po stronie Niemiec[7]. Bardzo często występował jako zwolennik neutralności, przy czym jawnie demonstrował swą niechęć do Niemców[8]. HrabiaGaleazzo Ciano mówił wprost o germanofobii króla, który nie wierzył w powodzenie militarne. Na tle udziału Włoch w wojnie dochodziło bardzo często do sporów pomiędzy Wiktorem Emanuelem a Mussolinim. Tam gdzie mógł, król sprzeciwiał sięDuce. Opierał się wysłaniu nowych dywizji doZSRR. Był sceptyczny wobec zapewnień dyktatora, że Włochy mają wystarczająco dużo sprzętu wojennego[9].
Pomimo klęsk włoskiej armii na wszystkich frontach, utracie kolonii ilądowaniu aliantów zachodnich naSycylii Wiktor Emanuel III nie był w stanie samodzielnie podjąć decyzji o zdymisjonowaniu Duce[6]. Uczynił to dopiero po tym, jak decyzję o jego dymisji 25 lipca 1943 roku przegłosowałaWielka Rada Faszystowska[6][10]. Tego samego dnia Wiktor Emanuel III przyjął Mussoliniego na ostatniej audiencji. Po jej zakończeniu z rozkazu króla został on aresztowany. Nowym szefem rządu został marszałekPietro Badoglio. Król doprowadził także do rokowań zaliantami.
Chcąc ratować monarchię włoską, skompromitowaną współpracą z faszyzmem, 9 maja 1946 abdykował na rzecz syna,Humberta II. W tym samym roku na mocyreferendum utworzono we Włoszechrepublikę (większością 55% głosów) i obaj monarchowie wyemigrowali doEgiptu[11].
Wiktor Emanuel był namiętnym zbieraczem monet i ich znawcą o sławie światowej. Całą kolekcję ukradziono mu wKairze.
24 października 1896 wrzymskiejbazylice Matki Bożej Anielskiej Wiktor Emanuel III ożenił się z księżniczkąHeleną Czarnogórską. Z woli matki Wiktora Emanuela, jego przyszła małżonka zmieniła wyznanie z prawosławnego na rzymskokatolickie. W proteście przeciwko zmianie wiary, rodzina panny młodej nie stawiła się na ślubie (z wyjątkiem jednej z sióstr)[12]. Potomstwo Wiktora Emanuela i Heleny to:
Jego Królewska Mość Wiktor Emanuel III, z łaski Bożej król Włoch i Albanii, cesarz Etiopii, król Sardynii, Cypru, Jerozolimy i Armenii, książę Sabaudii, książę Carignano, Piemontu, Oneglii, Poirino, Turynu, książę i stały wikariusz Świętego Cesarstwa Rzymskiego we Włoszech, książę Karmanioli, Montmellianu z Arbin i Francin, książę baliw księstwa Aosty, Chieri, Dronero, Crescentino, Riva di Chieri i Banna, Busca, Bene, Brà, książę Genui, Monferratu, Chiablese, Genevese, Piacenzy, Carignano Ivoy, margrabia Iwrei, Saluzzo, Suzy, Ceva, Maro, Oristano, Cesana, Savona, Tarantazji, Borgomanero i Cureggio, Caselle, Rivoli, Pianezzy, Govone, Salussoli, Racconigi z Tegerone, Migliabruną i Motturone, Cavallermaggiore, Marene, Modane oraz Lansleburga, Livorno (Ferrary), Santhii, Agliè, Barge, Centallo i Demonte, Dessany, Ghemme, Vigone, Villafranca, hrabia Moriany, Ginevry, Nizzy, Tendy, Romontu, Asti, Alessandrii, Goceano, Novary, Tortony, Bobbio, Soissons, hrabia Cesarstwa Francuskiego, hrabia S. Antioco, Pollenzo, Roccabruny, Tricerro, Bairo, Ozegny, Apertole, baron Vaud i Faucigny, suweren Monako Roccabruny i 11/12 części Mentony, pan Vercelli, Pinerolo, Lomelliny i Valle Sesia, nobil i patrycjusz Wenecji, patrycjusz Ferrary etc...
↑Hyginus Eugene Cardinale: Orders of Knighthood Awards and The Holy See – A historical, juridical and practical Compendium. Londyn: Van Duren, 1983, s. 33.
.jpg)
.svg)
