Ikona zmartwychwstania. Chrystus, mocą chwalebnego krzyża (złoty krzyż pod stopami), uwalnia z otchłani śmierciAdama i Ewę (po lewej i prawej stronie) – pierwszych rodziców, którzy weszli w śmierć przezgrzech pierworodny.Bułgaria, XVII w.Krzyż wystawiony do adoracji w Wielki Piątek, a w tleGrób Pański wkościele mariawitów w Nowej Sobótce
Obrzędy Wigilii Paschalnej, Wielkiej Nocypar excellence, stanowiącej serce Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, jak ukazują np. przepisy obrządku rzymskiego, rozpoczynają się w sobotę po zapadnięciu zmroku. „Nie wolno ich rozpocząć, zanim nie zapadnie noc, a należy je zakończyć przed świtem”[5]. Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego jest wspominana w ciąguroku liturgicznego poprzez świętowanie niedzieli. Jak się wyraził Jan Paweł II w liścieDies Domini, niedziela jest „paschą tygodnia, podczas której świętujemy zwycięstwo Chrystusa nad grzechem i śmiercią, dopełnienie w Nim dzieła pierwszego stworzenia i początek «nowego stworzenia» (por. 2 Kor 5, 17)”[6].
Początkowo uczniowie Chrystusa świętowali Wielkanoc–Paschęw duchu i prawdzie (por. J 4,24) w ramach obrzędów żydowskich. Być może, gdy św. Łukasz stwierdził wDziejach Apostolskich o Pawle i towarzyszących mu uczniach: „odpłynęliśmy z Filippi po Święcie Przaśników” (Dz 20,6), miał na myśli już odrębne święto chrześcijańskie. Współcześnie bibliści skłaniają się do stwierdzenia, że opisy wydarzeń paschalnych Jezusa zawarte w Ewangeliach, zarównosynoptycznych, jak iJanowej, np. opowiadanie oOstatniej wieczerzy, o jego męce, śmierci i zmartwychwstaniu zostałyprzefiltrowane przez sito liturgii i praktyki sakramentalnej pierwotnego Kościoła apostolskiego, stanowiącej w jakimś stopniu odrębną, chrześcijańską celebracją Paschy, uobecnianą szczególnie wEucharystii[7][8][9]. WedługRaniero Cantalamessy pewniejszym dowodem wNowym Testamencie na celebrowanie niezależnej paschy chrześcijańskiej są dwa teksty 1 Kor 5,7–8 orazPierwszy List św. Piotra.Paweł Apostoł wliście do Koryntian pisał:
Wyrzućcie więc stary kwas, abyście się stali nowym ciastem, jako że przaśni jesteście. Chrystus bowiem został złożony w ofierze jako nasza Pascha. Tak przeto odprawiajmy święto nasze, nie przy użyciu starego kwasu, kwasu złości i przewrotności, lecz – przaśnego chleba czystości i prawdy (1 Kor 5,7-8BT).
Wydaje się, że cały list Apostoła do Koryntian został napisany w związku ze świętem Paschy, a cytat ten jest świadectwem chrześcijańskiejhagady paschalnej. RównieżPierwszy list Piotra zawiera w sobie wiele elementów paschalnej hagady. Znajdują się w nim takie typowe tematy paschalne jakbaranek bez skazy (1 P 1,18),przepasane biodra (1,13), oraz opis ludu zrodzonego z paschy:
Wy zaś jesteście wybranym plemieniem, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem [Bogu] na własność przeznaczonym, abyście ogłaszali dzieła potęgi Tego, który was wezwał z ciemności do przedziwnego swojego światła. (1 P 2,9 BT)
Wezwanie z ciemności do światła było jednym z najpopularniejszych tematów paschy żydowskiej, opowiadania o Exodusie. Również wezwanie skierowane do chrześcijan, by byli ludźmi wolnymi, wydaje się być elementem hagady. Wolność, wyzwolenie jest typowym tematem żydowskiej katechezy na świętoPesach (por.Exodus Rabba 12,2).Piotr napisał:
Jak ludzie wolni [postępujcie], nie jak ci, dla których wolność jest usprawiedliwieniem zła, ale jak niewolnicy Boga (1 P 2,16 BT).
Oba teksty – 1 Kor 5,7–8 iPierwszy list Piotra – świadczą, że narodzenie Paschy chrześcijańskiej liturgicznie sprawowanej oddzielnie od żydowskiej dokonało się, przynajmniej częściowo, już w okresieapostolskim[10].
Wielkanoc-Pascha do końca III w. była jedyną doroczną uroczystością chrześcijańską. NawetŚwięto Zesłania Ducha Świętego, celebrowane na zakończenie okresu pięćdziesięciu dni po Passze, zostało wprowadzone pod koniec IV w. Jak zauważyłRaniero Cantalamessa tajemnice, które później zostały rozdzielone na poszczególne święta w roku liturgicznym, w tym pierwszym okresie wszystkie zawierały się w celebracji Wielkiej Nocy, stanowiły jej treść. W tym czasie mistyczne kryteriumkoncentracji przeważało nad kryteriumdystrybucji. Pascha-Wielkanoc zawierała w sobie całąhistorię zbawienia. Dopiero później to drugie kryterium zwyciężyło i każde wydarzenie z życia Chrystusa zaczęło być wspominane jedynie w dokładnym czasie jego rocznicy[11].
W II w. biskup EfezuPolikrates (ok. 130 – 196), reprezentując biskupówAzji mniejszej wszedł w spór zbiskupem RzymuWiktorem na temat sposobu świętowania Wielkanocy. Kościół wEfezie, podobnie jak inne kościoły lokalne w Azji mniejszej, np. wSardes (por.Homilia paschalna biskupaMelitona), kontynuował tradycję nadaną przez św. Jana Ewangelistę celebrowania świąt paschalnych niezależnie od dnia tygodnia, za to w ten sam dzień miesiąca księżycowego coPesach Żydów, czyli 14 dnia miesiącanisan, gdyż tego dnia umarł Chrystus (por. J 19,31).Kwadrodecymanie, jak ich nazywano odczternastego dnia (łac.quadrodecima), kładli nacisk na celebrację zbawczej śmierci Chrystusa. Rzym opowiedział się za tradycjąaleksandryjską świętowania w niedzielę po passze żydowskiej, akcentującą bardziejZmartwychwstanie. Spór załagodziłIreneusz z Lyonu, uczeńPolikarpa[3].
Za czasówSoboru nicejskiego I (325 r.) nie mówiono już okwadrodecymanach i wydaje się, że nie było już kościołów, które by kontynuowały tę tradycję. Wszystkie świętowały w niedzielę. Istniał jednak inny problem, dotyczący sposobu wyznaczania daty Wielkanocy. W pierwszym okresie po prostu ustalano czas świętowania posługując się wynikami obliczeńastronomicznych, których dokonywaliŻydzi dla wyznaczenia datyPesach. Na przełomie II/III w. Żydzi przyjęli nowy, wadliwy sposób obliczania. Sprawiał on, że nie respektowano zasady, według którejPesach powinno przypadać w pierwszą pełnię księżyca po wiosennym zrównaniu dnia z nocą. Stąd zdarzało się, że w ciągu jednego roku słonecznego wypadały dwie Wielkanoce, a następnego roku nie było żadnej[12]. W tej sytuacji niektóre kościoły lokalne, zwłaszcza w Aleksandrii, zaczęły prowadzić własne obliczenia. Stąd zrodził się rozsławiony przezAtanazego gatunek epistolarny, tzw.listy świąteczne, w których zawiadamiał on swych sufraganów o dacie najbliższej Wielkanocy. Chodziło o to, by na terenie jednej prowincji kościelnej obchodzono ją w tym samym czasie. Obliczenia te zaczęło stosować wiele kościołów, także Rzym. Natomiast kościoły na wschód odAntiochii trwały przy obliczeniach żydowskich. Ten rozdział nie podobał sięKonstantynowi, który widział w tym przeszkodę dla jednościcesarstwa. Stąd, jak podają ówcześni historycy,wielki i pobożny cesarz Konstantyn zaprowadził pokój wśród ludu chrześcijańskiego i zdopingował Sobór nicejski, aby wydał odpowiednie rozporządzenia, zobowiązujące wszystkie kościoły lokalne do przyjęcia chrześcijańskiego sposobu wyznaczania Wielkanocy[13]. Dekret zachował się uTeodoreta z Cyru w jegoHistorii kościelnej, I,9,12. Zgoda co do daty Wielkanocy panowała do 1582 r., kiedypatriarcha KonstantynopolaJeremiasz II, w imię wierności postanowieniom Soboru nicejskiego I, odrzucił reformę kalendarza dokonaną pod patronatem papieżaGrzegorza XIII[14].
Według nauczania prawosławnegopatriarchy Konstantynopola Bartłomieja tajemnica Wielkanocy nierozdzielnie związana jest z tajemnicąWielkiego Piątku. CałyKościół najpierw umiera, ukrzyżowany jest z Chrystusem, aby z nim zmartwychwstać[15].Prawosławie celebruje Paschę (Wielkanoc) w ciągłości z Kościołem pierwszych wieków i jest ona w centrum jego wiary i kultu. Wokół zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią, skupia się całaliturgia i całateologia prawosławna. Zwycięstwo Chrystusa rozumiane jest jako duchowo urzeczywistniające się w każdym pokoleniu:
Tak,Chrystuszmartwychwstały powoduje, że i my powstajemy z martwych, gdyż On nosi w sobie pełne człowieczeństwo, On,Niepodzielny, czyste istnienie w komunii. „Wczoraj byłem ukrzyżowany z Chrystusem”, głosząjutrznie paschalne, „dziś z Nim jestem wyniesiony do chwały. Wczoraj byłem umarły z Nim, dziś łączę się z Jego Zmartwychwstaniem; wczoraj z Nim byłem pogrzebany, dziś wraz z Nim budzę się ze snu śmierci”. Śmierć biologiczna i wszystkie śmierci cząstkowe, które ją poprzedzają i tragicznie wytyczają nasze losy, od tej pory stają się już tylkoprzejściami, „paschami” w dosłownym znaczeniu tego słowa, przejściami, poprzez które zmartwychwstanie ogarnia nas na miarę naszej wiary, ponieważ śmierć duchowa, która je otacza, i którą one symbolizują, zostaje od tej pory unicestwiona[16].
Niedziela wielkanocna rozpoczyna się już w sobotę po zapadnięciu zmroku. Rozpoczyna jąWigilia Paschalna, podczas której zapala siępaschał – wielką woskową świecę, która symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa. Jest to również ostatni dzieńTriduum Paschalnego, liczonego według kalendarza żydowskiego od wieczoruWielkiego Czwartku do wieczornych nieszporów w Niedzielę. Świętowanie Wielkanocy rozciąga się na kolejne osiem dni –oktawę wielkanocną, a szerzej – na całyOkres wielkanocny, trwający 50 dni, a którego zakończeniem jest dzień pięćdziesiątnicy –Niedziela Zesłania Ducha Świętego. W 40. dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa[a]. W tym okresie używa się w liturgii białego koloru szat liturgicznych[potrzebny przypis].
Triduum Paschalne to czas żarliwej modlitwy, rozważania Męki Pańskiej oraz nieprzerwalnie trwającej od czwartku do rezurekcji adoracji Przenajświętszego Sakramentu.
WWielki Czwartek mariawici uroczyście obchodzą pamiątkę ustanowienia sakramentuEucharystii, po Mszy Świętej Przenajświętszy Sakrament przenoszony jest dociemnicy. W Wielki Piątek nie sprawuje się ofiary Mszy Świętej, a wierni nie przystępują do Komunii, jest to bowiem dzień żałoby. Przy bocznym ołtarzu sprawowana jest Msza Prekonsekracyjna, czyliLiturgia Uprzednio Poświęconych Darów. Na koniec nabożeństwa Przenajświętszy Sakrament, okryty tiulem, przenoszony jest dogrobu Pańskiego, który zawsze urządzany jest w głównym ołtarzu. WWielką Sobotę wierni poświęcają pokarmy oraz odbywa się poświęcenie ognia, paschału i wody, śpiewane jest Orędzie Wielkanocne, odprawiana jest uroczysta Msza Święta, podczas której śpiewa się radosneAlleluja.
W niedzielę rano przed wschodem słońca, celebrans ubrany w białą kapę przychodzi wraz z ministrantami do grobu Pańskiego, poświęca go i intonuje antyfonę „Chwała Tobie Trójco”. Następnie chór śpiewa psalm 116 i3, po czym kapłan odmawia modlitwę o Zmartwychwstaniu Jezusa, śpiewa „Przez twe święte zmartwychwstanie” i intonuje pieśń: „Wesoły nam dzień dziś nastał”. Z kościoła wychodzi procesja z Przenajświętszym Sakramentem, która trzykrotnie go okrąża. Na jej przodzie idziepaschał, krzyż z czerwoną stułą oraz figura Chrystusa Zmartwychwstałego. W czasie procesji kilka osób zostaje w kościele i rozbiera grób Pański tak, aby wierni wracający z procesji nie zastali w świątyni grobu.
Po procesji kapłan ukazuje wiernym krzyż z zawieszoną czerwonąstułą i uklęknąwszy na najwyższym stopniu ołtarza trzykrotnie śpiewa: „Zmartwychwstał Pan z grobu”, na co lud odpowiada: „Który za nas był przybity do drzewa krzyża. Alleluja”. Potem śpiewana jestjutrznia wielkanocna. Na koniec jutrzni śpiewany jest hymn „Ciebie Boga chwalimy” oraz antyfona Maryjna „Królowo Niebios wesel się”. Następnie odprawia się uroczysta Msza Święta z sekwencją „Hostię Świętą Paschy dziwnej”. Na koniec Mszy Świętej kapłan śpiewa: „Błogosławmy Panu. Alleluja. Alleluja.”, na co wierni odpowiadają: „Bogu dzięki, Alleluja, Alleluja”[18].
Po rezurekcji wierni spożywają w domach śniadanie wielkanocne, dzielą się poświęconym jajkiem i składają sobie życzenia. Podobny zwyczaj, nazywany „jajeczkiem” istnieje w wielu parafiach, gdzie wierni wspólnie zasiadają do stołu, dzieląc siępoświęconymi pokarmami.
W Kościołach Prawosławnych oraz Katolickich Kościołach obrządku wschodniego, Wielkanoc określana jest mianemPaschy, Zmartwychwstania Chrystusowego, ale teżZmartwychwstaniem Pańskim lubPaschą Chrystusową[potrzebny przypis].
Po trzykrotnym okrążeniucerkwi przez duchowieństwo i wiernych, kapłan uderza trzykrotnie krzyżem w drzwi cerkwi – symbolizuje to odwalenie kamienia od grobuzmartwychwstałegoChrystusa.Kapłan, ubrany w odświętne szaty liturgiczne koloru białego, intonuje trzykrotnieOrędzie Paschalne (Exsultet), wielkanocnytroparion „Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć, i będącym w grobach życie dał” (cs. „Christos woskresie iz miertwych, smertiju smiert popraw’, i suszczim wo grobiech żiwot darowaw”).Procesja wchodzi do środka, gdzie śpiewa się wielkanocnąantyfonę: „Zmartwychwstanie Twoje, Chryste Zbawicielu, aniołowie opiewają na niebiosach, i dozwól także nam czystym sercem Ciebie sławić”[potrzebny przypis].
Potemkapłan śpiewa na przemian z wiernymi, przeplatany stichami troparion paschalny. Następniediakon śpiewa WielkąEktenię, po której rozbrzmiewa radosny śpiew hymnu –Kanonu paschalnego autorstwaśw. Jana z Damaszku. Po każdej strofie (irmosie) hymnu diakon śpiewa małą ektenię.Okadza się takżeikonostas,cerkiew i wiernych; w trakcie śpiewu kapłan wielokrotnie wychodzi przed ikonostas (co symbolizuje ukazywanie się Zmartwychwstałego Pana uczniom) i, okadzając wiernych i świątynię, wznosi okrzyk „Chrystus zmartwychwstał!” (cs. „Christos woskresie”), na co wierni odpowiadają zawołaniem „Prawdziwie zmartwychwstał!” (cs. „Woistinu woskresie”)[potrzebny przypis].
Dalej następuje ektenia błagania i prositelnaja ektenia. Jutrznia kończy się uroczystym rozesłaniem wiernych i trzykrotnym śpiewem troparionu paschalnego, któryde facto rozpoczyna jużśw. Liturgię[potrzebny przypis].
Bardzo uroczystaBoska liturgia sprawowana jest według tekstu św. Jana Chryzostoma. W czasie liturgiiEwangelia – pierwszy rozdział zeświętego Jana – śpiewana jest w wielu językach (najczęściej wgreckim,cerkiewnosłowiańskim iłacińskim) na znak uniwersalnego i kosmicznego triumfu wiary. Podczas liturgii nieustannie śpiewany jest troparion paschalny: „Chrystus powstał z martwych...”. Po liturgii kapłan święciartos – chleb, przeznaczony do rozdania wiernym[potrzebny przypis].
W czasietygodnia paschalnego (który kończy sięNiedzielą Świętego Tomasza)królewskie wrotaikonostasu są cały czas otwarte, na znak odwalonego kamienia od grobu Chrystusa. W tym czasie codziennie sprawuje się uroczystą jutrznię i św. Liturgię, podobnie jak w sam Dzień Zmartwychwstania. W sobotę tygodnia paschalnego po porannej Liturgii wiernym rozdawany jest poświęcony w paschalną noc chleb – artos. Po południu sprawowane jest nabożeństwo całonocnego czuwania (cs. Wsienocznoje Bdienije), podczas którego zamykane są (pierwszy raz od paschalnej nocy) carskie wrota ikonostasu[potrzebny przypis].
Przez cały okres paschalny wierni, witając się, wypowiadają paschalne pozdrowienie: „Chrystus zmartwychwstał!” – „Prawdziwie zmartwychwstał!”, a każde nabożeństwo jest kończone uroczystą paschalną procesją wokół cerkwi[potrzebny przypis].
Wierni Kościołów wyrastających z nurtureformacji spotykają się na uroczystych nabożeństwach, aby cieszyć się z pamiątki zmartwychwstania Jezusa, aby wspólnie wielbić Boga, czytać i rozważać jego słowo zapisane w Piśmie Świętym. Dzień ten jest dniem radości i śpiewu, w zależności od Kościoła różnie celebrowany, jednak wszędzie mający radosny i podniosły charakter[potrzebny przypis].
Pius X próbował ustalić stałą datę Wielkanocy. W 1913 r. został rozesłany do biskupów stosowny kwestionariusz. Większość odpowiedzi była przychylna proponowanej zmianie, jednak 9 grudnia tego samego roku projekt oprotestowałaKongregacja Rytów, argumentując, że groziłoby to „naturalizacją wielkiego wydarzenia, jakim było Zmartwychwstanie Chrystusa”[19].
Niektóre środowiska[20][kto?] chrześcijańskie postulują ustanowienie Wielkanocy, jako święta niezależnego od faz księżyca. Między innymi proponuje się obchodzenie Wielkanocy zawsze w drugą niedzielę kwietnia, czyli od 8 do 14. Inna opcja to propozycja utrzymywania siedmiu niedziel pomiędzyŚwiętem Trzech Króli aŚrodą Popielcową. Daje ona również termin od 8 do 14 kwietnia w roku zwykłym, a w przestępnym od 7 do 13[potrzebny przypis].
Sobór święty nie sprzeciwia się temu, aby uroczystość Paschy została wyznaczona na określoną niedzielę w kalendarzu gregoriańskim, jeśli zgodzą się na to wszyscy zainteresowani, zwłaszcza bracia odłączeni od wspólnoty ze Stolicą Apostolską[b].
Realizując soborowy postulat,Franciszek na zorganizowanym7 lipca2018 wBari ekumenicznym spotkaniupatriarchów podjął m.in. temat wspólnych obchodów święta Wielkanocy[21].
Daty Wielkanocy 1980–2028 Według kalendarza gregoriańskiego
Rok
Zachód (w tym Polska)
Wschód
1980
6 kwietnia
1981
19 kwietnia
26 kwietnia
1982
11 kwietnia
18 kwietnia
1983
3 kwietnia
8 maja
1984
22 kwietnia
1985
7 kwietnia
14 kwietnia
1986
30 marca
4 maja
1987
19 kwietnia
1988
3 kwietnia
10 kwietnia
1989
26 marca
30 kwietnia
1990
15 kwietnia
1991
31 marca
7 kwietnia
1992
19 kwietnia
26 kwietnia
1993
11 kwietnia
18 kwietnia
1994
3 kwietnia
1 maja
1995
16 kwietnia
23 kwietnia
1996
7 kwietnia
14 kwietnia
1997
30 marca
27 kwietnia
1998
12 kwietnia
19 kwietnia
1999
4 kwietnia
11 kwietnia
2000
23 kwietnia
30 kwietnia
2001
15 kwietnia
2002
31 marca
5 maja
2003
20 kwietnia
27 kwietnia
2004
11 kwietnia
2005
27 marca
1 maja
2006
16 kwietnia
23 kwietnia
2007
8 kwietnia
2008
23 marca
27 kwietnia
2009
12 kwietnia
19 kwietnia
2010
4 kwietnia
2011
24 kwietnia
2012
8 kwietnia
15 kwietnia
2013
31 marca
5 maja
2014
20 kwietnia
2015
5 kwietnia
12 kwietnia
2016
27 marca
1 maja
2017
16 kwietnia
2018
1 kwietnia
8 kwietnia
2019
21 kwietnia
28 kwietnia
2020
12 kwietnia
19 kwietnia
2021
4 kwietnia
2 maja
2022
17 kwietnia
24 kwietnia
2023
9 kwietnia
16 kwietnia
2024
31 marca
5 maja
2025
20 kwietnia
2026
5 kwietnia
12 kwietnia
2027
28 marca
2 maja
2028
16 kwietnia
El Greco – Zmartwychwstanie JezusaZmartwychwstanie Jezusa,Tycjan 1520–1522
W kościołach zachodnich Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca (tzw. paschalna pełnia Księżyca), przypadającej po 21 marca. Oznacza to, że Wielkanoc wypada pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia (włącznie). Daty kościelnej pełni Księżyca zostały wyznaczone i stabelaryzowane w czasieSoboru Nicejskiego w 325 roku n.e. Tym samym kościelna pełnia Księżyca różni się od astronomicznej, wyliczanej dzisiaj według obserwacji.
Dzielimy liczbę roku przez 19 i znajdujemy resztęa.
Dzielimy liczbę roku przez 4 i znajdujemy resztęb.
Dzielimy liczbę roku przez 7 i znajdujemy resztęc.
Resztęa mnożymy przez 19, do iloczynu dodajemy liczbęA, sumę dzielimy przez 30 i znajdujemy resztęd.
Dzielimy sumę iloczynów 2b + 4c + 6d +B przez 7 i znajdujemy resztęe.
Sumę resztd +e dodajemy do daty 22 marca i otrzymujemy datę Wielkanocy.
Jeżeli data wypadnie powyżej 31 marca, należy ją przeliczyć na odpowiedni dzień kwietnia. Można też sprawdzić, czyd +e < 10. Jeśli tak, to Wielkanoc jest (d +e + 22) marca. Jeśli nie, to (d +e – 9) kwietnia.
Wyjątek pierwszego rodzaju zachodzi, gdyd = 29 oraze = 6, czyli Wielkanoc miałaby przypaść na dzień 26 kwietnia. Wtedy zawsze obchodzi się ją tydzień wcześniej, tzn. 19 kwietnia. Wypadek ten zaszedł w latach 1609 i 1981.
Wyjątek drugiego rodzaju zachodzi wtedy, gdyd = 28 oraze = 6 i dzielenie 11A + 11 przez 30 daje resztę mniejszą od 19 (lub po prostua > 10). Wówczas według powyższego algorytmu Wielkanoc w 1954 roku miała przypaść 25 kwietnia, a obchodzona była 18 kwietnia; ten drugi wyjątek – jak pisałGauss w 1807 r. –„dotychczas nie zaszedł i po raz pierwszy nastąpi dopiero w roku 1954”.
Jak można było zauważyć, lata, w których występują dane wyjątki do roku 2999, podane są w powyższej tabeli współczynnikówA iB dla określonych przedziałów czasowych.
Przykładowo wyznaczymy datę Wielkanocy w roku 2008.
Ten sposób został przedstawiony przezJeana Meeusa w jego książceAstronomical Algorithms w 1991 roku. Może być uznany za lepszy od tego poprzedniego, ponieważ nie wymaga żadnych cyfr dla określonego zakresu czasu i nie ma od niego wyjątków. Wystarczy podać dowolny rok[potrzebny przypis].
I tak:
Dzielimy liczbę roku na 19 i wyznaczamy resztęa.
Dzielimy liczbę roku przez 100, wynik zaokrąglamy w dół (odcinamy część ułamkową) i otrzymujemy liczbęb.
Dzielimy liczbę roku przez 100 i otrzymujemy resztęc.
Liczymy:b: 4 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbęd.
Liczymy:b: 4 i wyznaczamy resztęe.
Liczymy: (b + 8): 25 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbęf.
Liczymy: (b –f + 1): 3 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbęg.
Miesiąc to (d +e + 114): 31 → (8 + 3 + 114): 31 = 125 : 31 = 4,(032258064516129), w zaokrągleniu w dół 4. Wielkanoc wypada więc w kwietniu.
Dzień to reszta z (d +e + 114): 31 plus 1 → (8 + 3 + 114): 31 plus 1 → 125 : 31 plus 1 → 4 i reszta 1 plus 1 → 1 + 1 = 2. Wielkanoc jest więc drugiego.
Wielkanoc w roku 2012 według kalendarza juliańskiego wypada więc 2 kwietnia.
Konwersja dat z kalendarza juliańskiego do gregoriańskiego
W przypadku okresu od 29 lutego 1900 do 28 lutego 2100 kalendarza juliańskiego do daty Wielkanocy należy dodać 13 dni[23]. Otrzymujemy w ten sposób daty Wielkanocy dla kościoła prawosławnego według kalendarza gregoriańskiego:
Rok
Kalendarz juliański
Kalendarz gregoriański
2012
2 kwietnia
=
15 kwietnia
2013
22 kwietnia
=
5 maja
2014
7 kwietnia
=
20 kwietnia
2015
30 marca
=
12 kwietnia
2016
18 kwietnia
=
1 maja
I tak na przykład w 2015 roku Wielkanoc wypada 5 kwietnia w kościołach zachodnich według kalendarza gregoriańskiego oraz 30 marca w kościołach wschodnich według kalendarza juliańskiego, co odpowiada 12 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego. Przykładowe różnice dni dla szerszego zakresu lat w okresie Wielkanocy są następujące[23][24]:
Do XVIII wieku mszerezurekcyjne odprawiane były o północy, potem świętowanorezurekcję rano (resurrectiołac. oznaczazmartwychwstanie). Do dziś w wielu parafiach msze rezurekcyjne są odprawiane o poranku. Zapowiada ją uroczyste bicie w dzwony, głoszące,żeChrystus zmartwychwstał. Dawniej słychać było kanonadę ze strzelb, petard, armatek i moździerzy, a cały ten harmider ma budzić świat do życia. W niektórych parafiach rezurekcja rozpoczyna się po Liturgii Światła wWigilię Paschalną[25].
Mszę poprzedza uroczysta procesja zNajświętszym Sakramentem. Rozpoczyna się przy znajdującym się wkościele symbolicznym Grobie Pańskim, przy którym ksiądz śpiewem oznajmia zmartwychwstanie Chrystusa. Następnie, niosącmonstrancję zHostią, kapłan prowadzi procesję dookoła kościoła[25], przy którym dawniej tradycyjnie usytuowany był cmentarz, aby również zmarłym ogłosić zmartwychwstanie[potrzebny przypis]. Wprocesji niesiona jest również figura Chrystusa Zmartwychwstałego[potrzebny przypis]. Na początku mszy wznoszony jest okrzyk radościAlleluja (zhebr.WychwalajcieJahwe), będący przyśpiewem w pieśniach wielkanocnych[potrzebny przypis]. Oznaką radości są również używane w okresie wielkanocnym pozdrowienia:Chrystus zmartwychwstał z odpowiedzią:Zmartwychwstał prawdziwie lubPrawdziwie powstał[25].
W polskim zwyczaju, po porannej rezurekcji rodzina zasiada do uroczystegośniadania wielkanocnego, które rozpoczyna się składaniem życzeń i dzieleniem sięświęconką z koszyczka. Na stołach znajdują się jajka, wędliny,wielkanocne baby imazurki. Stoły zdobione są bukietami zbazi i pierwszych wiosennych kwiatów. W niektórych regionach, np. naŚląsku, rodzice chowali w domu lub w ogrodzie koszyczki ze słodyczami, prezenty odwielkanocnego zajączka, na poszukiwanie których wyruszały dzieci. Zwyczaj ten obecnie rozpowszechnił się w formie obdarowywania się w tym dniu drobnymi upominkami, tzw.zajączkami[25].
ReliktemDziadów wiosennych, kultywowanych wśród Litwinów, Białorusinów, Serbów i Rosjan, jest obchodzona w Krakowie we wtorek po WielkanocyRękawka[26].
Wielkanoc jest obchodzona także w innych krajach. W Hiszpanii tak jak w Polsce jest to najważniejsze święto chrześcijańskie w roku[27]. W tym dniu odbywają się widowiska pasyjne. We Włoszech z okazji świąt wielkanocnych zamiast śniadania obchodzony jest uroczysty obiad. Wielkanoc obchodzą także Niemcy, gdzie najważniejszym symbolem jest zając.
Niektóre wyznania chrześcijańskie nie świętują Wielkanocy.Świadkowie Jehowy uważają, że Jezus nakazał swoim naśladowcom obchodzenie tylko jednego święta, tj. rocznicyWieczerzy Pańskiej, nazywanejPamiątką śmierci Jezusa Chrystusa, która przypada wiosną, w dniu odpowiadającym 14nisan według biblijnego kalendarza księżycowego[28]. Świadkowie Jehowy twierdzą, że chrześcijanie nie powinni obchodzić Wielkanocy, ze względu na związane z nią zwyczaje, wywodzące się ze starożytnych pogańskich obrzędów płodności[29][30]. Świąt Wielkanocnych nie obchodzi teżChrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa[31],Odrodzony Kościół Boży[32],Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (choć nie ma jednoznacznie negatywnego stosunku, względem tego święta)[33] i inni.
↑Dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4 marca 2003 r. katolicy w Polsce od roku 2004 obchodzą święto Wniebowstąpienia w VII Niedzielę wielkanocną (6 tygodni po Wielkanocy).
↑Dodatek 1., [w:][[Sacrosanctum concilium]]. Brak numerów stron w książce
Raniero Cantalamessa: Pascha naszego zbawienia. Tradycje paschalne Biblii oraz pierwotnego Kościoła. Mieczysław BrzezinkaSAC (przekład). Kraków: Wydawnictwo M, 1998, s. 226.ISBN 83-87243-49-3.
O. Clément: Prawda was wyzwoli. Rozmowy z Patriarchą ekumenicznym Bartłomiejem I. Janina Dembska, Maria Żurowska (przekład z j. franc.). Warszawa: Verbinum, 1998, s. 246.ISBN 83-7192-025-3.
M. Wojciechowski: Wielkanoc, Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, Pascha. W: Religia. Encyklopedia PWN. T. Gadacz, B. Milerski (red. naukowa). T. 9. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 410–411.ISBN 83-01-14053-4.
H.И. Толстой: Вербное воскресенье. W: Славянские древности: Этнолингвистический словарь. Под ред. Н.И. Толстого;Институт славяноведения РАН (red. naukowa). T. 1. Moskwa: Международные отношения, 1995, s. 336–338.ISBN 5-7133-0703-4.Sprawdź autora:1.
.jpg)
