Wespazjan,Titus Flavius Vespasianus (ur.17 listopada9, zm.23 czerwca79) –cesarz rzymski od 1 lipca 69 do swojej śmierci. Początek jego panowania zakończyłrok czterech cesarzy.
Wespazjan urodził się wFalacrinae. Był synemTytusa Flawiusza Sabinusa (I) i Wespazji Polli oraz młodszym bratemTytusa Flawiusza Sabinusa (II).
Odznaczył się w okresie podbojuBrytanii (lata 40). Gdy w 66 roku n.e. wJudei wybuchłopowstanie, został wyznaczony przezNerona na głównodowodzącego. Powstanie zostało stłumione przez jego syna,Tytusa, któryoblegał i zniszczył Jerozolimę. Ani Wespazjan, ani Tytus nie przyjęli tytułuIudaicus prawdopodobnie dlatego, aby nie drażnićżydowskiejdiaspory[1].
Po wygaśnięciu – wraz ze śmierciąNerona –dynastii julijsko-klaudyjskiej, nie brał udziału w sporach osukcesję. Został jednak na początku lipca 69 roku wybrany na cesarza przez swoich legionistów w Aleksandrii oraz uznany przez senat pół roku później. Założycieldynastii Flawiuszów. Z okazji intronizacji ogłosił – zdaniem Henrichsa – amnestię wobec oskarżonych o „obrazę majestatu”. MianowałJuliusza Agrykolę namiestnikiem Brytanii.
Wespazjan znany był z poczucia humoru, co też często wyrażał w krótkich sentencjach. Do swego syna Domicjana, który pod nieobecność władcy swobodnie reprezentował jego rządy, pisał w liście:Dziękuję ci, synu, że pozwalasz mi rządzić i jeszcze nie pozbawiłeś władzy[2]. Zmarł przed zwycięską kampanią rzymską naKaledonię. Przeczuwając, że jego koniec jest bliski, oznajmił jak zwykle żartem:Coś mi się zdaje, że staję się bogiem[3]. Gdy już zbliżała się chwila śmierci, kazał się podnieść, mówiąc:Cesarz Rzymian umiera stojąc[4] [5].
Wyróżnił się jako reformator i reorganizator państwowości rzymskiej, umocnił granice cesarstwa. Nie terroryzował senatorów, a zdaniemDiona, doSenatu miał stosunek „właściwy”. Był więc w oczach starożytnych wzorem dla późniejszego władcy dynastii Sewerów,Septymiusza Sewera[6]. Nakazał usunąć z Rzymustoików. Pomysłodawca rzymskiegoKoloseum. Jego żoną byłaDomitilla Starsza; mieli trójkę dzieci. Jego następcą był starszy synTytus (79-81), później władzę objął drugi jego syn –Domicjan, który został zamordowany18 września96. Po śmierci Domicjana nastąpił okres panowania tzw.pięciu dobrych cesarzy.
- ↑KasjuszK. Dion KasjuszK.,Historia rzymska, 65.7.2, przypis 24, 40, Poznań: UAM . Brak numerów stron w książce
- ↑Kasjusz Dion,Historia rzymska ks. 65.2.3, UAM, Poznań 2011, przypis 13. s. 117.
- ↑Swetoniusz,Wespazjan, 23 . Brak numerów stron w książce
- ↑Swetoniusz ↓.
- ↑KasjuszK. Dion KasjuszK.,Historia rzymska, 66.17.2, Poznań: UAM . Brak numerów stron w książce
- ↑Kasjusz Dion,Księgi flawijskie (Historia rzymska LXV-LXVII), UAM, Poznań 2011, Wstęp: Leszek Mrozewicz, s. 12, 13.
- Cary M., Scullard H. H.,Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
- Krawczuk A.,Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006.
- Krawczuk A.,Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 2006.
- Swetoniusz,Żywoty cezarów, Wrocław: Ossolineum, 1987 (pol.).
- Tacyt,Dzieła t.I-II, Warszawa,1957, 2004.
- Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.
