| miasto igmina | |||||
Ratusz w Wałczu | |||||
| |||||
| Dewiza: Wałcz, warto wracać | |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Prawa miejskie | 1303 | ||||
| Burmistrz | |||||
| Powierzchnia | 38,17 km² | ||||
| Wysokość | 109 m n.p.m. | ||||
| Populacja (30.06.2021) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna | (+48) 67 | ||||
| Kod pocztowy | 78-600 | ||||
| Tablice rejestracyjne | ZWA | ||||
Położenie na mapie powiatu wałeckiego | |||||
Położenie na mapie Polski | |||||
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego | |||||
| TERC (TERYT) | 3217011 | ||||
| SIMC | 0967245 | ||||
Urząd miejski plac Wolności 178-600 Wałcz | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Wałcz (niem. Deutsch Krone) –miasto w północno-zachodniej Polsce, wwojewództwie zachodniopomorskim, siedziba władzpowiatu wałeckiego orazwiejskiej gminy Wałcz.
Wałcz jest powiatowym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym, siedzibą urzędów i instytucji lokalnych oraz ósmym ośrodkiem miejskim województwa (pod względem liczby ludności).
Według danychGUS z 30 czerwca 2021 r., Wałcz liczył 25 802 mieszkańców[1] i był pod względem liczby ludności ósmymmiastem w województwie zachodniopomorskim[3].
W Wałczu stacjonuje100 Batalion Łączności,104 Batalion Zabezpieczenia,1 Regionalna Baza Logistyczna, a także ma siedzibę107 Szpital Wojskowy.
Miasto królewskie Wałcz, lokowane w 1303 roku, położone było w XVI wieku wwojewództwie poznańskim[4]. Pod koniec XVI wieku należało do starostwa wałeckiego[5].
Pod względem historycznym miasto początkowo stanowiło częśćPomorza. Od czasu podboju Pomorza przezBolesława Krzywoustego należy doWielkopolski, w ramach której położony jest w ziemi wałeckiej[6][7].
Wedługregionalizacji fizycznogeograficznej Polski Wałcz położony jest naPojezierzu Wałeckim, jednak mniejsza północno-wschodnia część miasta znajduje się już naRówninie Wałeckiej. Obamezoregiony należą domakroregionuPojezierza Południowopomorskiego[3].
| Rodzaj | Powierzchnia | % |
|---|---|---|
| Użytki rolne | 1545 ha | 40,50% |
| Lasy i grunty leśne | 682 ha | 17,88% |
| Pozostałe grunty i nieużytki | 1589 ha | 41,65% |
| Razem (Σ) | 3815 ha | 100% |
Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosiła 38,17 km²[9]. Miasto stanowi 4,2% powierzchni powiatu.
Wyróżnia się 4 wydzieloneczęści miasta, które dawniej były osobnymi miejscowościami: Chrząstkowo,Morzyca,Olszynka,Sosnówka.
Miasto znajduje się na terenie płaskim, urozmaiconym jedynie niewielkimi wzniesieniami[10].
Wałcz usadowiony jest nad jeziorami:Raduń (pow. 227,12 ha) orazJeziorem Zamkowym (pow. 133,01 ha). Jeziora te znajdują się w granicach administracyjnych miasta. Przez miasto przepływa rzekaPilca. Na terenie miasta ok. 11,2% stanowią jeziora i rzeki, których powierzchnia łącznie wynosi 427 ha[10].

W niewielkiej odległości od miasta znajdują się także inne jeziora:Chmiel Duży,Chmiel,Raduń Mały,Ostrowiec,Lubianka,Jezioro Łabędzie. Akweny te położone są w zwartych kompleksach lasów o zróżnicowanym drzewostanie. Miasto z trzech stron (od zachodu, północy i wschodu) także otoczone jest lasami.
Pomniki przyrody:

Miejscowość pierwotnie związana była zPomorzem iWielkopolską. Ma metrykęśredniowieczną i istnieje co najmniej od XIV wieku. Wymieniona po raz pierwszy w dokumencie zapisanym połacinie z 1303 jakoWelcz sive Arneszgrundt, 1303Arnescrone, 1303Walcia, 1312Arneskrone, 1314Arnscron, 1348Arnskrone, 1349van der Crone, 1364von der Kronen, 1364die Crone, 1368Welcz, 1375Corona, 1378Kron alias Walcz, 1402-08Krone, 1406Walcz, 1420Valcz, 1451Krona, 1460die Corone, '1460Theutzsche Krone, 1481Walczs, 1490Walcze, 1499Arnszkrone alias Waltcz, 1944Deutsch-Kron[13].
Tereny, na których leży miejscowość, były jednak zasiedlone wcześniej, niż odnotowują to archiwalne dokumenty historyczne. Na północnym brzegu jezioraRaduń, ok. 2 km na wschód od miasta, u wylotu istniejącego dziś mostu, znajduje się wzgórze o kształcie sugerującym istnienie wałów i rowów, które potencjalnie uważane jest przez archeologów za wczesnośredniowiecznegrodzisko o nazwie Raduń, wspomniane w dokumentach z 1303. U podstawy ma ono wymiary 73x123 metry, a u szczytu 49x85. Znaleziono na nim fragmenty ceramiki. Natomiast w odległości około 800 metrów na zachód od tego miejsca, na wzniesieniu na północno-zachodnim brzegu wspomnianego jeziora, odkryto ułomki ceramiki, fragmentybruku kamiennego oraz warstwy spalenizny, które uznano za prawdopodobne ślady osady wczesnośredniowiecznej. Oba te stanowiska nie zostały jeszcze dokładnie zbadane i zostały w znacznym stopniu zniszczone budową rowów strzeleckich podczas II wojny światowej. Dlatego też wszelkie informacje na ich temat mają jedynie charakter szacunkowy[13].
W okresie powstawania państwowych organizacji plemiennych dzisiejszaziemia wałecka leżała na pograniczu wpływówPomorzan iPolan. Należy przyjąć, że do czasów przedpaństwowych Polski ziemie te były pod kulturowym oraz politycznym wpływem Pomorzan i związane były z losem dziejowymPomorza Zachodniego. Poprzez wyprawy wojenne na Pomorze, organizowane w 1. połowie XII wieku przezBolesława Krzywoustego, okolice te zostały włączone do państwa polskiego, stanowiąc północne rubieżeWielkopolski[14]. Do XII wieku był to gród pomorski, obok którego na półwyspie nad Jeziorem Zamkowym rozwijała się wioska rybacka, która leżała na szlaku solnym prowadzącym zKołobrzegu doUjścia.
Wałcz założony został na niezasiedlonych obszarach należących wcześniej do Wielkopolski, które w 1296 zajęte zostały przezMarchię Brandenburską. Margrabiowie brandenburscy stracili wkrótce bezpośrednią kontrolę nad nim, najpierw zastawiając go Gunterowi von Käfernberg, a potem oddając go w lenno rodzinie Wedlów, która odgrywała znaczną rolę wNowej Marchii. 23 kwietnia 1303 Ulrich Schoning i Rudolf Liebenthal otrzymali od margrabiów brandenburskich: Ottona, Konrada, Jana iWaldemara przywilej na założenie miastaArnskrone koło jezioraWolcen. Próczpraw miejskich Wałcz został także uposażony w 208łanów ziemi ornej, łąki oraz dwa jeziora z wyspami i półwyspem, a także na 16 lat został zwolniony z podatków. W 1348 mieszczanie wałeccy zwolnieni zostali z ceł na drewno[13].
W 1368 na mocy układu zawartego przez króla PolskiKazimierza Wielkiego i margrabiegoOttona V Leniwego ziemia wałecka została przyłączona do Polski i leżała w Wielkopolsce wKoronie Królestwa Polskiego, a miasto Wałcz stało się miastem królewskim. Następnie jako wiano jego córkiElżbiety ziemia wałecka darowana została księciuBogusławowi V. Król potwierdził także przywilej miejski dla Wałcza, a w zamku osadził swojegostarostę. Miasto stało się ośrodkiem klucza dóbr królewskich i jako siedziba starostwa była oddawana w zarządtenutariuszom. W latach 1374–1377 jako spadek Wałcz przypadł księciu szczecińskiemuKazimierzowi IV słupskiemu[15]. 17 kwietnia 1378 miasto spłonęło doszczętnie, wraz z otaczającym jeostrokołem i kościołem. W 1409 po raz kolejny miasto spalilikrzyżacy, ocalał tylko zamek. W 1443 miasto leżało w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1450 król PolskiKazimierz Jagiellończyk zwolnił mieszczan wałeckich od płacenia ceł w Królestwie. W 1458 w czasiewojny trzynastoletniej Wałcz wystawił 10 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogiZamku w Malborku[16]. W 1460 krzyżacy ponownie spalili miasto; odbudowane składało się z dwóch samodzielnych części, w obu osiedlali sięŻydzi iSzkoci, ale ludność polska mieszkała tylko na podzamczu[15][13].
W 1524 król PolskiZygmunt Stary mianowałAndrzeja Jankowskiego nadzorcą komór celnych w pobliżu granicy zNową Marchią, w tym także komory celnej znajdującej się w Wałczu. W 1554 dla ziemi wałeckiej z siedzibą w Wałczu został utworzony urząd grodzki, który przetrwał do rozbiorów[17]. Po zniszczeniach wojennych w 1633 starostaJakub Weiher działając w imieniu królaWładysława IV nadał połączonym osadom prawa miejskie, powstało jedno miasto, które zniszczyli Szwedzi. W XVII wieku podczas reformacji miasto zachowało charakter katolicki. W 1618 starostaJan Gostomski sprowadziłjezuitów, powstały wówczas tzw. Ateny Wałeckie, słynna szkoła przyklasztorna[15]. W 1638 roku burmistrzem Wałcza był SzkotMichał Wolson[18][19][20][13].
W okresieI Rzeczypospolitej Wałcz należał dowoj. poznańskiego i był siedzibąstarostwa grodowego. W wynikuI rozbioru Polski w 1772 miasto zagarnięte przezPrusy, w 1773 zostało częścią nowo utworzonej prowincjiPrusy Zachodnie.Kasacie uległ zakon jezuitów, a szkołę przekształcono w gimnazjum królewskie stanowiące ośrodek polskości. W latach 1807–1813 stacjonowały tu wojska francuskie i polskie[15]. W 1841 w pożarze ratusza spłonęło archiwum miejskie. W XIX w. miasto odznaczało się szybkim rozwojem ekonomicznym. Działało tu kilka tartaków, odlewnia żelaza, fabryki maszyn i mebli, drukarnia,wapienniki,browar. W 1881 r. połączono Wałcz linią kolejową zPiłą, w 1888 r. zKaliszem Pomorskim, w 1898 r. zWierzchowem (rozebrana w 2016 r.), w roku 1904 zCzłopą (rozebrana w 2007 r.) i w 1914 zeZłotowem (rozebrana w 1945 r.)[21].
Traktat wersalski pozostawił zamieszkany w zdecydowanej większości przezNiemców Wałcz wRzeszy Niemieckiej, w prowincjiMarchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej. W 1939 miasto liczyło 15 tysięcy mieszkańców. PodczasII wojny światowejpolski ruch oporu w Wałczu szpiegował niemieckie działania[22]. Niemcy utworzyli w mieście podobózpracy przymusowejobozu jenieckiegoStalag II B, w którym przetrzymywali jeńców francuskich i amerykańskich[23].
12 lutego 1945 r., po wcześniejszym przełamaniu umocnień obronnych Wału Pomorskiego, miasto zostało zdobyte, zniszczenia wynosiły 25%. Miejscowa ludność niemiecka w większości opuściła miasto w obawie przed zbliżającym się frontem, pozostała została wysiedlona do Niemiec po zakończonej wojnie. Do miasta przybyli nowi osadnicy z różnych stron dawnej Polski, m.in.Polacy zKresów Wschodnich. 19 maja 1946 zatwierdzono obecną nazwę[24].W 1946 roku miasto zostało włączone dowoj. szczecińskiego, by następnie w 1950 roku w wynikupodziału tego województwa znaleźć się wwoj. koszalińskim.W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało dowojewództwa pilskiego. W wynikureformy administracyjnej państwa od 1999 r. Wałcz należy dowoj. zachodniopomorskiego.
W czerwcu 1969 roku Wałcz był miejscem zakończenia rajdu „Szlakiem Zdobywców Wału Pomorskiego”, zorganizowanego z okazji 25-lecia Polski Ludowej. Wzięło w nim udział 11 tys. członkówZwiązku Młodzieży Socjalistycznej[25].





Zabytki chronione prawem w Wałczu:
Struktura demograficzna mieszkańców Wałcza według danych z 31 grudnia 2008[26]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| Populacja | 26 003 | 100 | 13 681 | 52,61 | 12 322 | 47,39 |
| Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) | 4931 | 18,96 | 2457 | 9,45 | 2474 | 9,51 |
| Wiek produkcyjny (18–65 lat) | 17 307 | 66,56 | 8500 | 32,69 | 8807 | 33,87 |
| Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) | 3765 | 14,48 | 2724 | 10,48 | 1041 | 4 |
Mieszkańcy Wałcza stanowią 48,0% ludnościpowiatu wałeckiego (2013[27]).
Według danych z 2008 roku w mieście działało 3695 prywatnychpodmiotów gospodarczych, z czego 3058 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2008 r. działalność prowadziło 31 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego i 17 spółdzielni[29].
W 2007 r. na terenie miasta ustanowiono podstrefę Wałcz –Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, obejmującą 8 kompleksów o łącznej powierzchni 56,7961 ha. Są położone przy ul. Strefowej oraz przy ul. Kołobrzeskiej[30][31][32]. Przedsiębiorcy podejmujący działalność gospodarczą na terenie podstrefy mogą skorzystać ze zwolnienia z częścipodatku dochodowego CIT lub części dwuletnich kosztów pracy[33].
W Wałczu znajdują się zakłady produkujące: nowoczesne wycinarki laserowe, części rowerowe (piasty rowerowe i mechanizmy korbowe)[34], syropy i soki zagęszczane[35], preparaty biologiczne dla rolnictwa i leśnictwa[36].


Przez Wałcz prowadzą drogi krajowe:nr 10 (jakodroga ekspresowaS10 – obwodnica dwujezdniowa, o dwóch pasach ruchu, długości 17,8 km, omija miasto od północy[37]) od granicy wLubieszynie doPłońska, oraznr 22 zKostrzyna do okolicBraniewa, a także wojewódzkie:nr 163 zKołobrzegu inr 178 doObornik Wlkp.
Miasto madworzec kolejowy, przez który przechodzilinia kolejowa nr 403 biegnąca w kierunkuPiły. Przez Wałcz kursują pociągi regionalne relacjiPiła Główna –Szczecin Główny – Piła Główna oraz pospieszne doWarszawy i Szczecina.
Komunikację autobusową w rejonie Wałcza prowadzi Wałeckie Towarzystwo Przewozowe „Lasocki” oraz Euromatpol.
Główne kierunki Wałeckiego Towarzystwa Przewozowego:Chwiram,Człopa,Dzikowo,Kłębowiec,Karsibór,Lubno,Piła,Stara Łubianka,Strączno,Sypniewo,Szwecja,Szydłowo,Tuczno iWitankowo.
Główne kierunki Euromatpolu:Czarnków,Poznań,Szamotuły,Trzcianka.
Komunikację miejską w mieście obsługujeZakład Komunikacji Miejskiej w Wałczu. Autobusy ZKM kursują na 14 liniach zapewniając połączenia zarówno wewnątrz miasta, jak i z przyległymi wsiami tj.Kołatnik,Ostrowiec,Strączno,Szwecja,Wałcz Drugi. Część kursów ma charakter typowo szkolny i wykonywane są jedynie w dni nauki szkolnej[38].
Jedyną gazetą ukazującą się na terenie Wałcza i powiatu wałeckiego jest tygodnik „Gazeta Wałecka” która ukazuje się w nakładzie 5 tysięcy egzemplarzy. Swą działalność zakończyły „Tygodnik Nowy” oraz „Pojezierze Wałeckie” i „Super Pojezierze”. Funkcjonują także informacyjne portale internetowe: m.in. gazeta-walecka.pl, extrawalcz.pl.

W mieście funkcjonuje żłobek miejski oraz, 4 przedszkola publiczne i 4 niepubliczne i 4 szkoły podstawowe.Szkoły Podstawowe w Wałczu:
Szkoły ponadpodstawowe w Wałczu:
Uczelnie:

Nad jezioremRaduń usytuowany jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji (MOSiR), który dysponuje sprzętem sportowym, m.in. motorówkami, kajakami, rowerami wodnymi oraz statkiem spacerowymDelfin. Miejsce to służy też jako baza wypadowa do wędrówek pieszych, rajdów rowerowych oraz spływów kajakowych. Tu bierze swój początek tzw. Pętla Wałecka – szlak kajakowy, który przebiega przez sześć jezior, połączonych niewielkimi ciekami wodnymi i kończy się w jeziorzeBytyń Wielki. Z MOSiR-u biorą też swój początek szlaki piesze i rowerowe, które z obu stron oplatają jezioro Raduń oraz biegną okalającymi je lasami, aż do wsi letniskowejStrączno.
Nad jeziorami wałeckimi znajdują się plaże i kąpieliska, a także pola namiotowe i wypożyczalnie sprzętu sportowego.

Brzegi jeziora Raduń spięte sąmostem wiszącym, będącym również tutejszą atrakcją. Pod koniec XIX wieku przez jezioro przerzucono most o konstrukcji drewnianej. W roku 1978 w tym samym miejscu postawionoMost Kłosowski o konstrukcji żelaznej. Most przeznaczony jest do ruchu pieszego.
Przy placu Polskim 3, na jeziorzeRaduń zostało ustalonekąpielisko śródlądowe. W sezonie 2013 r. sezon kąpielowy obejmował okres od 15 czerwca do 31 sierpnia[46].
Na bezpośrednie okolice Wałcza składają się tereny leżące wgminie wiejskiej Wałcz. Dużą atrakcją (oprócz śródleśnych jezior) są tu pomniki przyrody. W niewielkiej odległości od Wałcza (przy drodze nr 163), międzyKłębowcem aGolcami znajduje się rezerwat leśny o powierzchni około 16 ha, w którym występują:buczyna,łęg wiązowy igrąd.Wysokość dwustuletnich buków i dębów przekracza tu 30 metrów, a obwód niektórych z nich wynosi około 5 metrów.[potrzebny przypis] Rezerwat zwiedzać można tylko po wyznaczonych ścieżkach.
Atrakcje turystyczne w Wałczu:

W Wałczu mieści się m.in.Muzeum Ziemi Wałeckiej iMuzeum Wału Pomorskiego.

Nad jezioremRaduń położony jest Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Wałczu, należący doCentralnego Ośrodku Sportu. Obiekt posiada: krytą pływalnię, tor wioślarsko-kajakowy, hale sportowe, wypożyczalnię sprzętu rekreacyjnego, siłownię, stadion z bieżnią mineralną, salę bokserską, trasę narto-rolkową, korty tenisowe, zespół boisk, profesjonalną salę bokserską, salę z ergometrami[47].
Bezpośrednio po wojnie, za sprawą Nadleśniczego Lasów Miejskich Winanda Osińskiego oraz treneraJana Mulaka, rozpoczął tu trening polski lekkoatletyczny „Wunderteam”, jedna z najlepszych reprezentacji na świecie na przełomie lat 50. i 60. XX w.
Wałecką drużyną piłkarską jestKS „Orzeł” Wałcz. Obecnie gra w czwartej lidze. Zespół rozgrywa mecze nastadionie przy ulicy Wojska Polskiego 25A, dawniej przy ulicy Wolińskiej. Klub powstał w 1946 roku. „Orzeł” Wałcz posiada biało-czerwone barwy klubowe.
W mieście istnieje znany w kraju i za granicą Klub Karate Tradycyjnego oraz inne kluby: klub sportowy „Żak” prowadzący sekcje akrobatyki oraz lekkoatletyki, Wałeckie Towarzystwo Wioślarskie „Orzeł”, Jacht Klub Wałcz, Wałeckie Towarzystwo Sportowe „Orzeł” oraz Wojskowy Klub Łączności i Sportu „Sygnał”[48], który powstał w 2013 roku.
Na Dolnym Mieście znajduje sięskatepark, czyli miejsce do jazdy na deskorolce.
Od 2005 roku w Wałczu odbywa się w sierpniu „Wałeckie Scrabblobranie”, otwarty turniej rankingowy, zaliczany do Grand Prix rozgrywek wscrabble w Polsce, organizowany pod patronatemPolskiej Federacji Scrabble[49].
W Wałczu znajduje się także uczniowski klub sportowy UKS Volley, o profilu siatkarskim[50].

Na terenie Wałcza działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:
Wałcz ma statusgminy miejskiej – mieszkańcy terenów wiejskich wokół Wałcza tworzą odrębny samorząd (gmina wiejska Wałcz).Mieszkańcy wybierają doRady Miasta Wałcza 21 radnych[60]. Organem wykonawczym władz jestburmistrz. Siedzibą władz jest ratusz na placu Wolności.
| lp. | Imię i Nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|
| 1 | Janusz Wojciech Klukowski | 12 VI 1990 | X 1991 |
| 2. | Władysław Zenon Polcyn | X 1991 | 18 VII 1994 |
| 3. | Zdzisław Józef Tuderek | 18 VII 1994 | 19 VIII 2012 |
| po | Tomasz Rzemykowski | IX 2012 | 27 XI 2012 |
| 4 | Bogusława Maria Towalewska | 27 XI 2012 | 21 XI 2018 |
| 5 | Maciej Grzegorz Żebrowski | 21 XI 2018 | obecnie |
| lp. | Imię i Nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd | Kadencja |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Wanda Tarnowska | 12 VI 1990 | 18 VII 1994 | I (1990-1994) |
| 2 | Janusz Różański | 18 VII 1994 | 4 XI 1998 | II (1994-1998) |
| 3 | Andrzej Wiśniewski | 4 XI 1994 | 19 XI 2002 | III (1998-2002) |
| 4 | Zbigniew Drobny | 19 XI 2002 | 2 XII 2006 | IV (2002-2006) |
| (3) | Andrzej Wiśniewski | 2 XII 2006 | 1 XII 2010 | V (2006-2010) |
| 5 | Zdzisław Ryder | 1 XII 2010 | 12 I 2011 | VI (2010-2014) |
| 6 | Bożena Terefenko | 12 I 2011 | 1 XII 2014 | |
| (5) | Zdzisław Ryder | 1 XII 2014 | 19 XI 2018 | VII (2014-2018) |
| 7 | Paweł Łakomy | 19 XI 2018 | 6 VII 2021 | VII (2018-2024) |
| 8 | Maciej Goszczyński | 6 VII 2021 | 7 V 2024 | |
| 9 | Dariusz Szalla | 7 V 2024 | obecnie | IX (2024-2029) |
W 2016 r. wykonane wydatki budżetu samorządu Wałcza wynosiły 90,6 mln zł, a dochody budżetu 97,6 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 28 mln zł, co stanowiło 28,7% poziomu dochodów[61].
Miasto jest także siedzibą władz powiatowych. Starostwo Powiatu Wałeckiego mieści się na ul. Dąbrowskiego.
Miasto jest obszarem właściwościSądu Rejonowego w Wałczu, gdzie w 2017 r. pracowało 8 sędziów[62]. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i sprawy gospodarcze są rozpatrywane przez Sąd Rejonowy w Koszalinie, a z zakresu prawa pracy przez Sąd Rejonowy w Szczecinku[63]. Wałcz jest obszarem właściwościSądu Okręgowego w Koszalinie[64]. Wałcz (właśc.powiat wałecki) jest obszarem właściwości miejscowejSamorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie[65].
Mieszkańcy Wałcza wybierają 8 z 17 radnych doRady Powiatu w Wałczu[66], a radnych doSejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 3. Posłów na Sejm wybierają zokręgu wyborczego nr 40, senatora zokręgu nr 99, a posłów doParlamentu Europejskiego zokręgu nr 13.
W mieście znajduje się siedziba Rejonu Wałcz oddziałuGDDKiA Szczecin, który jest odpowiedzialny za odcinkidrogi krajowej nr 10 inr 22[67].
| Zobacz w indeksieSłownika geograficznego Królestwa Polskiego hasłoWałcz |