| Lata aktywności | od 2003 | ||
|---|---|---|---|
| Termin | październik | ||
| Państwo | |||
| Miejscowość | |||
| |||
| Strona internetowa | |||
Unsound Festival –festiwal muzyczny odbywający się wKrakowie, który prezentuje różnorodne formymuzyki elektronicznej ieksperymentalnej, m.in.techno,drone,ambient,minimalizm oraz powiązanesztuki wizualne. Poza Polską, wydarzenia Unsound odbywały się m.in. w Nowym Jorku[1], Londynie[2], Adelajdzie[3], Toronto, Mińsku[4], Tbilisi, Pradze i Bratysławie. Festiwal jest prowadzony przeznon-profitową Fundację Tone Muzyka i Nowe Formy Sztuki[5].
Pierwszy festiwal Unsound odbył się w 2003 roku w Krakowie jako undergroundowe wydarzenie skierowane głównie do lokalnej publiczności, z koncertami w miejskich piwnicznych barach. Na przestrzeni kilku lat Unsound znacznie się rozwinął. Obecnie odbywa się corocznie w październiku, trwa około tygodnia i jest określany jako jedno z najważniejszych tego typu wydarzeń w Europie[6], przyciągając do Krakowa liczną, międzynarodową widownię.
W 2010 roku festiwal rozwinął swój program i tożsamość wizualną wokół tematuHorror, przyjemność strachu i niepokoju, który eksplorował historię i wyłaniający się trend ciemności w muzyce[7].Horror był kontynuowany w 2011 roku z tematemFuture Shock, inspirowanym książką autorstwafuturologaAlvina Tofflera z 1970 roku[8]. Kolejne tematy obejmowałyThe End (2012)[9],Interference (2013)[10],The Dream (2014)[11],Surprise (2015),Dislocation (2016),Flower Power (2017),Presence (2018),Solidarity (2019),Intermission (2020),Bubbles (2021),DADA (2023) iNoise (2024)[12].
W ramach różnych edycji w Krakowie na Unsound wystąpili m.in.Jerzy Mazzoll,John Tilbury (2015),Mats Gustafsson,Wacław Zimpel (2017),Paul Bowles (2016),Tim Hecker,Alva Noto,Terry Riley (2018),Matmos,Sunn O))),The Necks,Zamilska (2019)[13],Bartosz Zaskórski,Chris Watson,Hildur Guðnadóttir,Jana Shostak,SOPHIE,Nicolas Jaar,Uwe Schmidt (2020)[14],Jacek Sienkiewicz,Kali Malone (2022)[15],Autechre,Mica Levi,Piernikowski,Teoniki Rożynek (2023)[16],Izabela Dłużyk,Laurel Halo (2024)[17].
Unsound pracował również nad projektami w innych krajach. W lutym 2010 roku wraz z lokalnymi partnerami z Nowego Jorku, takimi jak seria Wordless Music, Bunker i Electronic Music Foundation, Unsound współtworzył dziesięciodniowe wydarzenie satelitarne z udziałem muzyki, filmu, warsztatów i dyskusji panelowych[18]. Unsound wyprodukował w sumie kilka nowojorskich wydań, cztery wydarzenia w Adelajdzie w ramach Adelaide Arts Festival, oraz imprezy w Londynie we współpracy m.in. zThe Barbican iBritish Film Institute. Unsound był obecny również w regionie Europy Wschodniej, szczególnie w Mińsku, tworząc mini-festiwale z lokalnymi partnerami.
Unsound znany jest z otwierania przestrzeni architektonicznych, dostosowując je do wydarzeń muzycznych. W Krakowie do niedawna obejmowało to między innymiHotel Forum, budynek hotelowy wybudowany w latach 1978–1989 w stylu socmodernistycznym, który przez dekadę pozostawał pusty aż do 2012 roku, kiedy po raz pierwszy stał się jedną z lokalizacji Unsound. Od tego czasu Forum zaczęło zyskiwać status ważnego centrum kulturalnego w mieście[19]. W Toronto w czerwcu 2015 roku Unsound zaadaptował opuszczoną elektrownię Hearn, aby zorganizować pierwsze publiczne wydarzenie w tej przestrzeni we współpracy z Luminato Festival[20].
Program festiwalu jest w znacznej części niejawny aż do chwili rozpoczęcia poszczególnych wydarzeń. Organizatorzy celowo udzielają niepełnej informacji dla zwiększenia napięcia i zainteresowania. Współzałożycielem i dyrektorem artystycznym Unsound jest Mat Schulz. Dyrektorem wykonawczym jest Małgorzata Płysa. Unsound jest założycielem i aktywnym członkiem ICAS (International Cities of Advanced Sound).
Unsound wyprodukował wiele projektów, zarówno jako współprace jak i zlecenia od zewnętrznych podmiotów. W 2008 roku z udziałem Unsound powstałaWarhol Series, w której muzyka elektroniczna i eksperymentalna na żywo jest odtwarzana jako ścieżka dźwiękowa do klasycznych filmów niemychAndy’ego Warhola. Artyści zaangażowani w ten projekt to: Carl Craig, nsi., Groupshow, Stefan Németh i artysta wideo Lillevan. Według strony internetowej Unsound, „seria odnosi się do szerokiego wykorzystania przez Warhola wcześniejszego materiału do stworzenia czegoś nowego, jak również do multimedialnego wydarzeniaThe Exploding Plastic Inevitable z lat 60., w którym filmy Warhola zostały użyte jako ruchome tapety rzutowane na ścianę i muzyków zThe Velvet Underground”[21].
Kolejnym kluczowym zleceniem byłoSolaris autorstwa Bena Frosta i Daniela Bjarnassona we współpracy z krakowskąSinfoniettą Cracovią. Towarzyszyły mu wizualizacjeBriana Eno i Nicka Robertsona. Premiera tego utworu miała miejsce na Unsound Kraków w 2010 roku. Kompozycję wykonano również na Unsound Festival New York 2011 w Alice Tully Hall w Lincoln Center[22]. W 2014 roku Unsound nawiązał współpracę z Adelaide Festival, aby ożywićDouble Vision, stworzoną przezAtom ™ i Robin Fox. Podobnie jakSolaris, projekt ten ruszył w trasę koncertową po całym świecie[23].
Oprócz zlecania prac, Unsound stał się także platformą dla artystów do premierowego wykonywania nowych utworów lub spektakli – na przykład laserowej i dźwiękowej pracy Roberta HenkeLumiere, która została uruchomiona w Krakowie w 2013 roku[24].
W 2014 roku Unsound uruchomił projektEphemera, łączący dźwięk i zapach. Według strony internetowej Ephemera „prezentuje kompozycje zapachowe oparte na rezonansach muzycznych i pogłosach”. Szefem projektu jest berliński Geza Schoen.
W pierwszej fazie projektu trzech muzyków – Ben Frost,Tim Hecker i Steve Goodman (aka Kode9) – stworzyło surowy materiał dźwiękowy, który Schoen następnie zinterpretował, tworząc trzy różne zapachy: Noise, Drone i Bass. Te zapachy i dźwięki zostały następnie wykorzystane w środowisku instalacyjnym, które miało swoją premierę na Unsound Festival w Nowym Jorku i zyskało szerokie zainteresowanie mediów[25][26][27]. Instalacja została następnie uruchomiona wMuzeum Narodowym w Krakowie, Tromsø Kunstforening w Norwegii i Malmö Inter-Arts Center.
W październiku 2014Zapachy Ephemera zostały wydane jako perfumy z muzyką dostępną jako utwory do pobrania i otrzymały pozytywne recenzje od niszowych recenzentów perfum i krytyków muzycznych[28][29].
Po raz pierwszyEphemera przyjął formę koncertu na żywo na Unsound Toronto 19 czerwca 2015 roku z udziałem muzyki Tima Heckera, komponentu zapachowego Geza Schoena i projektu oświetlenia Marcela Webera. Krytyczne przyjęcie tej pracy było bardzo pozytywne, a kanadyjski portal muzycznyExclaim! napisał: „Ephemera jest naprawdę, jednoznacznie oryginalna – zmysłowa wydajność na zupełnie nowym poziomie”.
