Ubuntu – kompletnadystrybucjasystemu operacyjnegoGNU/Linux, przeznaczona głównie do zastosowań biurowych i domowych (ang.desktop). Powstała również wersja serwerowa oraz nanetbooki. Rozwój tej ostatniej zakończył się w 2011 roku, gdyż zdecydowano o połączeniu wydań dla komputerów biurowych i domowych z wersją dla netbooków, jednocześnie dodając nową powłokę graficzną –Unity – będącą nakładką na popularnegoGNOME.
Ubuntu opiera się na dystrybucjiDebian (w wersji Bullseye[3]) i jest rozwijane na serwisieLaunchpad. Projekt sponsorowany jest przez przedsiębiorstwoMarka ShuttleworthaCanonical Ltd. orazUbuntu Foundation. Według sondaży online w 2012 Ubuntu był najpopularniejszą dystrybucją GNU/Linuksa na komputerach osobistych. Jednak Ubuntu jest również popularne na serwerach i w chmurze. Ubuntu wydawane jest w regularnych, sześciomiesięcznych odstępach czasowych.
Słowoubuntu pochodzi z języków plemionZulu iXhosa zamieszkujących południową Afrykę i oznacza „człowieczeństwo wobec innych”. Głównym celem dystrybucji jest dostarczenie użytkownikom domowym kompletnego,otwartego systemu, który będzie łatwy w obsłudze oraz jednocześnie stabilny, niezawodny i nowoczesny.
Oprócz Ubuntu korzystającego ze środowiska GNOME z nakładką Unity istnieje kilka wariantów innych dystrybucji, które różnią się wykorzystywanym środowiskiem graficznym oraz podstawowym zestawem pakietów. Do najpopularniejszych z nich należąKubuntu korzystający ze środowiskaKDE iXubuntu korzystający ze środowiskaXfce. Istnieją takżeLubuntu ze środowiskiemLXDE w starszych wersjach i ze środowiskiemLXQT w nowszych wersjach, orazFluxbuntu ze środowiskiemFluxbox. Xubuntu, Lubuntu i Fluxbuntu to lżejsze pod względem zużycia zasobów sprzętowych alternatywy dla Ubuntu iKubuntu.
Pierwotna nazwa projektu Ubuntu tono-name-yet.com[4].
Pierwsze wydanie Ubuntu ukazało się 20 października 2004 jako tymczasowa odmiana dystrybucjiDebian GNU/Linux. Jej początkowym celem było stworzenie własnego, sześciomiesięcznego cyklu wydawniczego. Projekt stopniowo ewoluował i uniezależniał się. W przeciwieństwie do innych dystrybucji opartych na Debianie, Ubuntu pozostało jednak wierne jego filozofii, która zakłada wykorzystanie wyłącznie wolnego oprogramowania. Dwie kolejne wersje, 5.04 „Hoary Hedgehog” (7 kwietnia 2005) i 5.10 „Breezy Badger” (13 października 2005), przyniosły systemowi sukces, jakiego nie spodziewali się sami jego autorzy, wyprzedzając popularnością m.in.Debiana,Fedorę iSuSE. Ponieważ interfejs Unity różni się od interfejsu GNOME,Canonical postanowił pozostawić do niego dostęp, jednak został on domyślnie usunięty w wersji 11.10. Canonical w 2014 roku zapowiedziało wejście na rynek smartfonów i tabletów. Mark Shuttleworth ogłosił plan, zgodnie z którym do końca 2015 roku Ubuntu miało posiadać 200 milionów użytkowników desktopów[5]. 7 kwietnia 2017 roku na swoim koncie Google+Mark Shuttleworth ogłosił porzucenie prac nad Ubuntu Touch, serwerem Mir i środowiskiem Unity oraz ustanowienieśrodowiska GNOME 3 jako domyślne od wersji Ubuntu 18.04LTS[6], która została wydana w 2018 roku. Wersja Ubuntu oznaczona numerem 17.10 (Artful Aardvark) nie posiada już środowiska Unity, które zostało porzucone na rzecz środowiska GNOME.
Ustawienia domyślne i wykrywanie sprzętu – instalacja i konfiguracja sprzętu odbywa się bez konieczności podejmowania działań ze strony użytkownika;
Uproszczona administracja – uzyskana dzięki graficznym konfiguratorom, systemowi zarządzania oprogramowaniemapt-get oraz szerokiemu wykorzystaniu mechanizmusudo (podobnie, jak ma to miejsce wMac OS X);
Ubuntu domyślnie jest oparte na środowisku graficznymGNOME[7], lecz istnieją również warianty oparte na innych środowiskach graficznych.
Wsparcie dla osób niepełnosprawnych, internacjonalizacja (tłumaczenie) wszystkich komponentów dystrybucji;
Centrum Oprogramowania Ubuntu – aplikacja domyślnie instalowana w systemie służąca do prostej instalacji programów;
Wsparcie techniczne –Canonical za odpowiednią opłatą zapewnia 18-miesięczny okres wsparcia dla każdego z wydań (wydaniaLTS –ang.long-term support – wsparcie długoterminowe do 5 lat wsparcia dla poprawek bezpieczeństwa dla serwerów oraz dla instalacji biurowych).
Oprogramowanie wchodzące w skład Ubuntu zostało podzielone na cztery sekcje zwanekomponentami. Celem takiego podziału jest oddzielenie od siebie aplikacji różniących się poziomem wsparcia ze strony Ubuntu oraz sposobemlicencjonowania.
wolne oprogramowanie
niewolne oprogramowanie
wspierane
main
restricted
niewspierane
universe
multiverse
Sekcjamain to tylko te aplikacje, które spełniają wymagania licencyjne Ubuntu i są wspierane przez zespół projektu. Z założenia ma zawierać oprogramowanie najważniejsze z punktu widzenia użytkownika. Aplikacje wchodzące w skład tej sekcji posiadają pełne wsparcie ze strony Canonical.
Sekcjarestricted zawiera oprogramowanie niezbędne lub istotne dla pracy lub funkcjonalności systemu, lecz opublikowane na licencji niezgodnej z wymogami Ubuntu. Są to np.sterownikikart graficznych.
Sekcjauniverse obejmuje szeroki obszar oprogramowania, które posiada przyjazną licencję, lecz nie jest wspierane przez główny zespół Ubuntu. Wydzielenie tej sekcji wynika z tego, żeCanonical Ltd. nie jest w stanie zapewnić pełnego wsparcia technicznego dla wszystkich programów. Pakiety znajdujące się w tej sekcji tworzone są przez podmioty niezależne od głównego zespołu Ubuntu.
Sekcjamultiverse zawiera oprogramowanie na licencji niezgodnej z wymogami Ubuntu i nie wspierane przez zespół Ubuntu.
Poza oficjalnymi sekcjami istnieje także sekcjabackports, która zawiera wybrane pakiety z nowszych wersji dystrybucji.
Wszystkie oficjalne kanały sieci IRC Ubuntu znajdują się na serwerach sieciFreenode. Do największych należą kanały pomocy #ubuntu i #kubuntu. Prowadzone są również dyskusje dotyczące rozwoju dystrybucji i jej przyszłego kształtu (#ubuntu-devel, #ubuntu-meeting), użytkownicy chcący zgłosić błędy, mogą zrobić to na #ubuntu-bugs. Istnieje także kilkadziesiąt mniejszych kanałów, zazwyczaj będących kanałami regionalnymi lub poświęconymi ściśle określonym tematom. Polscy użytkownicy mogą uzyskać pomoc na kanale #ubuntu-pl.
Ten artykuł od 2023-11 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.
Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując wprzypisach źródła informacji. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tego artykułu.
Według stanu na rok 2010 Ubuntu najprawdopodobniej był najpopularniejszą na świecie dystrybucją systemuGNU/Linux i prawdopodobnie był trzecim pod względem liczby użytkowników systemem (zaMicrosoft Windows iAppleMac OS X). W2010 wiadomo było, że liczba użytkowników systemu jest już dużo większa niż podawane osiem milionów[8]. W kwietniu 2010 roku Canonical ogłosiło, że wersję testową ich systemu zainstalowało 12 milionów użytkowników (10.04 Beta 2).
Poza wiodącym Ubuntu, istnieje kilka innych wariantów dystrybucji, które różnią się podstawowym zestawem pakietów zamieszczonych na płycie instalacyjnej. Są one wydawane równocześnie z Ubuntu i podobnie jak pierwowzór korzystają z tych samych repozytoriów paczek i mieszczą się na jednej płycie CD.
Edubuntu – dystrybucja przeznaczona dla szkół, uczniów i nauczycieli. Edubuntu wykorzystuje środowiskoGNOME, a także takie komponenty jak kdeedu (programy edukacyjne tworzone w ramachKDE),GCompris oraz pakietLibreOffice[10];
Gobuntu – odmiana Ubuntu składająca się tylko z wolnego oprogramowania. Ostatnie stabilne wydanie pochodzi z kwietnia 2008 roku dystrybucja nie jest już rozwijana;
Kubuntu – dystrybucja o podobnych założeniach co Ubuntu, oparta jednak na środowiskuKDE[11];
Lubuntu – dystrybucja o podobnych założeniach co Ubuntu, oparta jednak na środowisku Lightweight X11 Desktop EnvironmentLXDE[12][13];
Mythbuntu[14] – wersja dla komputerów typuHTPC(inne języki). Ostatnie stabilne wydanie pochodzi z października 2017 roku dystrybucja nie jest już rozwijana;
Ubuntu GNOME – edycja dystrybucji Ubuntu z domyślnie zaimplementowanym środowiskiem graficznym GNOME. Ostatnie stabilne wydanie pochodzi z października 2017 roku dystrybucja nie jest już rozwijana;
Ubuntu Server Edition – przeznaczona dla serwerów pocztyemail,www,DNS,baz danych i wielu innych. W odróżnieniu od standardowego Ubuntu, Server Edition zajmuje mniej miejsca na płycie instalacyjnej oraz ma mniejsze wymagania systemowe (500MB wolnego miejsca na dysku i 64 MBRAM). Instalacja odbywa się w trybie tekstowym[19];
Ubuntu Studio – (oficjalna od 10 maja 2007 roku) odmiana przeznaczona specjalnie do zastosowań multimedialnych. Zawiera duży zbiór oprogramowania służącego do obróbki dźwięku, grafiki oraz wideo;
Xubuntu — oparta na lekkim i szybkim środowisku graficznymXfce. Xubuntu powstało z myślą o użytkownikach starszych komputerów; do sprawnego działania wystarczy procesor klasyPentium II oraz 64 MB pamięciRAM. Jest stosunkowo młodą odmianą, pierwsze oficjalne wydanie ukazało się wraz z Ubuntu 6.06 LTS (czerwiec 2006)[21];
nUbuntu – jej główne zastosowanie to testowanie bezpieczeństwa komputerów pracujących w sieci. nUbuntu jest oparte na minimalistycznym środowiskuFluxbox, w jej skład wchodzą m.in.sniffery i skanery bezpieczeństwa;
DellUbuntu – Ubuntu zmodyfikowane specjalnie do Laptopów firmyDell bazująca na UNR;
Fluxbuntu – podobnie jaknUbuntu, oparte na lekkim menedżerze okienFluxbox, jednak skierowane do zwykłych użytkowników. Ostatnia wydana stabilna wersja pochodzi z października 2007 roku, dystrybucja nie jest już rozwijana;
andLinux – dystrybucja uruchamiana bezpośrednio z poziomu systemu Windows;
Elbuntu – wykorzystuje szybkie i jednocześnie atrakcyjne graficznie środowiskoEnlightenment. Data wydania stabilnego Ebuntu jest uzależniona od postępu prac nad najnowszą wersją tego środowiska, jednak już teraz można wypróbować wersjelivecd z instalatorem;
Społeczność użytkowników tworzy też własne warianty dystrybucji zwane remiksami. Zazwyczaj mają one zmieniony domyślny język i dodane/usunięte niektóre pakiety – są z tego powodu bardziej przystosowane dla lokalnych społeczności. Często w takich dystrybucjach można spotkać kodeki nie umieszczone w standardowej wersji Ubuntu.
Nowe wersje dystrybucji Ubuntu ukazują się co pół roku. Każda z wersji posiada swój numer oraz nazwę kodową. Numer wersji jest datą jej wydania (według zapisurok.miesiąc). Nazwy wydań składają się z epitetu, który określa nazwę zwierzęcia. Oba słowa rozpoczynają się od tej samej litery, a każde kolejne wydanie otrzymuje następną literę alfabetu. W przypadku nazw polskich remiksów przyjęło się dodatkowo, że zwierzę musi być ptakiem.
Poniżej przedstawiona jest tabela zawierająca podstawowe informacje o wydanych i planowanych wersjach Ubuntu.
Firma Canonical oferowała darmowe płyty z Ubuntu i pokrywała koszty ich wysyłki – każdy mógł zamówić tłoczone płyty z Ubuntu i Kubuntu na stronach ShipIt Ubuntu[72] oraz ShipIt Kubuntu[73]. To właśnie między innymi dzięki temu Ubuntu zyskało sobie tak wielką popularność. Dawniej istniała także możliwość zamówienia Edubuntu[74].
Wraz ze wzrostem zainteresowania systemem operacyjnym Ubuntu oraz programem ShipIt, firma Canonical, mając na uwadze koszty, z jakimi wiąże się dystrybucja darmowych płyt, wprowadziła pewne zmiany dotyczące wysyłki nośników. Od wydania 9.10 grupą docelową programu ShipIt stają się użytkownicy dopiero zaczynający prace z Ubuntu, w dalszej kolejności lokalne społeczności oraz użytkownicy mający wkład w rozwój systemu. Zwykli użytkownicy posiadający już konta w serwisie ShipIt i wcześniej korzystający z opcji wysyłki, nie będą mogli złożyć zamówienia na wydanie 9.10 i 10.04[75][76].
Ubuntu jest oskarżane o podkradanie deweloperów od innych dystrybucji GNU/Linuksa. Tego typu głosy pojawiały się w odpowiedzi na zatrudnianie przezCanonical Ltd.deweloperów-wolontariuszyDebiana. Część z nich porzuciło w ten sposób Debiana na rzecz Ubuntu. Poza tą sytuacją zarzuty te odrodziły się wraz z niefortunnym listemMarka Shuttlewortha – lidera Ubuntu na listę dyskusyjną deweloperów dystrybucjiopenSUSE, w którym zachęcał on ich do przyłączenia się do projektu Ubuntu[77].
↑Platformy UltraSPARC i UltraSPARC T1 obsługiwane są jedynie przez Ubuntu Server Edition.
↑Polskie forum użytkowników Ubuntu przygotowało lepiej zlokalizowane wersje systemu. Zawierają one także dodatkowekodeki.
↑Edgy Eft – dosłownie zang. ostry, drażliwy albo – zgodnie z intencją autorów – ryzykancki trytonik (gatunektraszki); na polskim forum Ubuntu tłumaczone jakoZakręcona Traszka alboKanciasty Tryton.
↑ang.Feisty tłumaczy się na polski jakozawadiacki – lub właśnierozbrykany. Polskie forumUbuntu.pl używa niedokładnego tłumaczeniaprzebojowy, gubiącego informację o mniej stabilnym, a bardziej nowatorskim charakterzeJelonka.
↑Jackalope jest znanym w krajach anglosaskich mitycznym stworzeniem przypominającymkrólika z rogamiantylopy
.png)
