Movatterモバイル変換

[0]ホーム

Przejdź do zawartości

Tymbark

Edytuj linki

Na mapach:

49°43′46″N 20°19′31″E/49,729444 20,325278

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też:inne znaczenia tego słowa.

Tymbark

wieś

Wysokość

427 m n.p.m.

Liczba ludności (2021)

2783^[2]

Strefa numeracyjna

Kod pocztowy

34-650^[3]

Tablice rejestracyjne

KLI

SIMC

0467531

Położenie na mapie gminy Tymbark

Mapa konturowa gminy Tymbark, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Tymbark”

Położenie na mapie Polski

Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Tymbark”

Położenie na mapie województwa małopolskiego

Mapa konturowa województwa małopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tymbark”

Położenie na mapie powiatu limanowskiego

Mapa konturowa powiatu limanowskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Tymbark”

49°43′46″N 20°19′31″E/49,729444 20,325278^[1]

Multimedia w Wikimedia Commons

Informacje w Wikipodróżach

Strona internetowa

Tymbark –wieś (dawniejmiasto) wPolsce położona wwojewództwie małopolskim, wpowiecie limanowskim, siedzibagminy Tymbark.

Tymbark uzyskałlokację miejską w 1353 roku, zdegradowany w 1896 roku^[4]. Tymbark był miastem królewskim położonym w końcu XVI wieku w tenucie tymbarskiej w powiecie szczyrzyckimwojewództwa krakowskiego^[5].W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała dowojewództwa nowosądeckiego.

Położenie

[edytuj |edytuj kod]

Wieś znajduje się niespełna 66 km na południowy wschód odKrakowa, oraz w odległości 10 km na zachód odLimanowej, przylinii kolejowej nr 104 i przydrodze krajowej nr 28. Tymbark położony jest w centralnej częściBeskidu Wyspowego w dolinie rzekiŁososina i dolnej części uchodzącej do niejSłopniczanki, oraz na zboczach wzniesień:Paproć,Zęzów iŁopień^[6].

Części wsi

[edytuj |edytuj kod]

Integralne części wsi Tymbark^[7]^[8]
SIMC	Nazwa	Rodzaj
0467548	Góry	część wsi
0467554	Kopana Droga	część wsi
0467560	Miasto	część wsi
0467583	Pasterniki	część wsi
0467643	Podlas	przysiółek
0467590	Podwisiołki	część wsi
0467608	Trawniki	część wsi
0467614	Węglarka	część wsi
0467620	Zawodzie	część wsi
0467637	Zęzów	część wsi

Pochodzenie nazwy

[edytuj |edytuj kod]

W roku 1353 na terenie dzisiejszego Tymbarku powstałaparafia, erygowana przez królaKazimierza Wielkiego, który następnie w roku 1357 lokował tu dla kolonistów niemieckich miastoTannenberg. Pierwotna nazwa miasta (niem. „jodłowa góra”), jak i jego mieszkańcy ulegli następnie procesowipolonizacji.

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Miasto królewskie zostało założone przez Kazimierza III Wielkiego naprawie magdeburskim w1353 roku^[9].Zasadźcą był Hanco Dives, syn Jana Bogacza^[10]. Prawa miejskie Tymbark stracił w roku 1934.

W XIX w.kościele parafialnym w Tymbarku znajduje się zabytkowasygnaturka „Katarzyna” z roku 1349,dzwon „Urban” z roku 1536, kamiennachrzcielnica z roku 1541 oraz XVII w. obrazświętej Anny Samotrzeć.

17 lipca 1929 prezydentIgnacy Mościcki odwiedził Tymbark^[11].

W roku 1935^[12] założono z inicjatywy nauczycielaGórskiej Szkoły Rolniczej wŁososinie Górnej, inż.Józefa Marka, Podhalańską Spółdzielnię Owocarsko-Warzywną, która dziś stanowi zakład przetwórstwa owocowego należący doSpółki Akcyjnej Tymbark.

Zabytki

Rynek

Pomnik 60-tej rocznicy odzyskania niepodległości

Zabytki

[edytuj |edytuj kod]

Obiekt wpisany dorejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego^[13].

Ratusz (urząd gminy);
zespół dworsko-pałacowy obejmujący dwór, oranżerię i park;
cmentarz z I wojny światowej nr 365;
kaplica grobowa rodziny Myszkowskich.

Inne zabytki

[edytuj |edytuj kod]

Kapliczka na Górach;
kamienna kapliczka z figurą św. Floriana;
liczne zabytkowe kapliczki i figurki;
kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Sport

[edytuj |edytuj kod]

Klub Sportowy Harnaś Tymbark – piłkarski klub sportowy założony 24 października 1949 roku przy Podhalańskiej Spółdzielni Owocarskiej; obecnie w klasie A. barwy żółto - zielone^[14].

Ludzie związani z Tymbarkiem

[edytuj |edytuj kod]

Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie urodzeni w Tymbarku.

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich
Tymbark (przedsiębiorstwo), producent soków z Tymbarka.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]

↑Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG,Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikatorPRNG: 142090.
↑Wieś Tymbark w liczbach [online] .
↑Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych,Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1311 [zarchiwizowane zadresu 2014-02-22] .
↑Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 78–79.
↑Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 95.
↑Geoportal. [dostęp 2012-01-10].
↑Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200).
↑GUS. Rejestr TERYT.
↑Anna Berdecka, Nowe lokacje miast królewskich w Małopolsce w latach 1333–1370 : chronologia i rozmieszczenie, w: Przegląd Historyczny, T. 65 (1974), z. 4, tabela 1 po s. 617.
↑„Hanco Dives, mieszcznin sądecki, syn Jana Bogacza, w roku 1340 jest nazwany „locator villarum super Fluvium dictum Biała” i on lokuje w tym rokuGrybów czy Tymbark.”, [w:] Rocznik krakowski, 1913, tomy 15-16 str. 82.
↑W rocznicę wydarzenia: Tymbark i Jodłownik na prezydenckim szlaku. Wizyta i spotkanie mieszkańców z prof. Ignacem Mościckim w 1929 r. – Tymbark.in [online], 18 lipca 2020 [dostęp 2024-01-07] (pol.).
↑JózefJ. Kulpa JózefJ.,AntoniA. Janik AntoniA.,Podhalańska spółdzielnia owocarsko - warzywnicza im. Józefa Marka w Limanowej 1935-1975. Sprawozdanie. Tymbark 4 XI 1935 - Limanowa 4.X.1975. Wojewódzka Spółdzielnia Ogrodniczo-Pszczelarska w Nowym Sączu zakład w Limanowej., 1975 .
↑Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-05] .
↑Witaj na oficjalnej stronie KS Harnaś Tymbark - KS Harnaś Tymbark [online], kstymbark.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]

Gmina Tymbark
Tymbark, [w:]Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 705 .

Rynek w Tymbarku. Panorama 360°

Gmina Tymbark

Siedzibagminy:Tymbark

Wsie	Piekiełko Podłopień Tymbark Zamieście Zawadka
Integralne części wsi	Bogaczówka Brodkówka Bubulówka (Podłopień) Bubulówka (Zawadka) Do Wydry Doraź Duchniki Dudówka Dwór Dyrlówka Folwark Gizówka Góry (Piekiełko) Góry (Tymbark) Góry Rysie Jackówka Jakubówka Jasna Kapicówka Kapralówka Kąciki Kopana Droga (Piekiełko) Kopana Droga (Tymbark) Kordeczkówka Kowalówka Kucówka (Piekiełko) Kucówka (Podłopień) Kurkówka Kwaśniakówka Malarze Malarzówka Miasto Młynisko Olejarnia Pasterniki Pasykówka Piętoniówka Podgóra Podlas (Podłopień) Podlas (Tymbark) Podleszcze Podwisiołki Przylaski Putkówka Puty Rojaki Rola (Piekiełko) Rola (Podłopień) Skrzatki Smagłówka Sobczaki Sołtystwo Sowińskie Sowy Tajdusie Trawniki Trybucówka Węglarka Zagórze Zagroda Zapałówka (Podłopień) Zapałówka (Zawadka) Zawodzie Zęzów

Wsie

Integralne
części wsi

Bogaczówka
Brodkówka
Bubulówka (Podłopień)
Bubulówka (Zawadka)
Do Wydry
Doraź
Duchniki
Dudówka
Dwór
Dyrlówka
Folwark
Gizówka
Góry (Piekiełko)
Góry (Tymbark)
Góry Rysie
Jackówka
Jakubówka
Jasna
Kapicówka
Kapralówka
Kąciki
Kopana Droga (Piekiełko)
Kopana Droga (Tymbark)
Kordeczkówka
Kowalówka
Kucówka (Piekiełko)
Kucówka (Podłopień)
Kurkówka
Kwaśniakówka
Malarze
Malarzówka
Miasto
Młynisko
Olejarnia
Pasterniki
Pasykówka
Piętoniówka
Podgóra
Podlas (Podłopień)
Podlas (Tymbark)
Podleszcze
Podwisiołki
Przylaski
Putkówka
Puty
Rojaki
Rola (Piekiełko)
Rola (Podłopień)
Skrzatki
Smagłówka
Sobczaki
Sołtystwo
Sowińskie
Sowy
Tajdusie
Trawniki
Trybucówka
Węglarka
Zagórze
Zagroda
Zapałówka (Podłopień)
Zapałówka (Zawadka)
Zawodzie
Zęzów

Powiat limanowski (1920–39 i 1945–75)

Siedziba powiatu –Limanowa

Przynależność wojewódzka	woj. krakowskie (1920–39) woj. krakowskie (1945–75)
Miasta /Prawa miejskie (1920–34→)	Limanowa (od 1934)
Miasteczka (1920–34)	Limanowa (→) Tymbark
Gminy miejskie (1920–39→ i 1945–75)	Limanowa Mszana Dolna (od 1952)
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–39→, 1945–54 i 1973–75)	Dobra Jodłownik Kamienica Laskowa (od 1973) Limanowa Łososina Górna (od 1973) Łukowica Mszana Dolna (od 1973) Mszana Dolna I (do 1939 i 1945–52) Mszana Dolna II (do 1939 i 1945–54) Niedźwiedź Skrzydlna (do 1954) Słopnice (1952–54) Tymbark Ujanowice (do 1954)
Gromady (1954–72)	Dobra (1954–72) Jasna Podłopień (1954–60) Jodłownik (1954–72) Jurków (1954–72) Kamienica (1954–72) Kamionka Mała (1954–57) Kasina Wielka (1954–61) Kasinka Mała (1954–61) Konina (1954–61) Laskowa (1954–72) Lasocice (1954–72) Limanowa (1954–72) Lubomierz (1954–61) Łętowe (1954–60) Łostówka (1954–60) Łukowica (1954–72) Męcina (1954–72) Młynne (1954–60) Mordarka (1954–60) Mszana Dolna (1961–72) Mszana Górna (1954–72) Niedźwiedź (1954–72) Olszówka (1954–61) Pisarzowa (1954–61) Poręba Wielka (1954–59) Przyszowa (1954–72) Raba Niżna (1954–68) Roztoka (1954–61) Rupniów (1954–60) Rybie Nowe (Nowe Rybie) (1954–72) Sadek (1954–61) Siekierczyna (1954–61) Skrzydlna (1954–72) Słopnice (1954–72) Stara Wieś (1954–72) Stronie (1954–56) Szczawa (1954–61) Szczyrzyc (1954–72) Świdnik (1956–59) Tymbark (1954–72) Ujanowice (1954–72) Wilkowisko (1954–61) Wysokie (1954–61) Zbludza (1954–61) Żmiąca (1954–59)

Miasta i miasteczka zdegradowanereformą gminną z 1933–1934

Legenda: (1) w nawiasach podano okrespraw miejskich /praw miasteczka /praw osiedla; (2) wytłuszczono miasta/osiedla trwale restytuowane; (3) tekstem prostym opisano miasta nierestytuowane, miasta restytuowane przejściowo (ponownie zdegradowane) oraz miasta niesamodzielne, włączone do innych miast; (4)^OTP –osiedle typu miejskiego; (5) zastosowane nazewnictwo oddaje formy obecne, mogące się różnić od nazw/pisowni historycznych.

Gminy miejskie	Bnin (1395–1934) Boćki (1509–1934) Brzostek (1367–1934, od 2009) Budzyń (1458–1934, od 2021) Ciężkowice (1348–1934, od 2000) Czarny Dunajec (1879–1896, 1925–1934, od 2023) Dobrzyca (1440–1934, od 2014) Gąsawa (1388–1934, od 2024) Gębice (1425–1934) Jagielnica (1518–1934) Jaraczewo (1519–1934, od 2016) Jazłowiec (1519–1934) Kopanica (1450–1934) Lanckorona (1366–1934) Łohiszyn (1570–1934, od 1959^OTP) Mielnik (1440–1934) Mieścisko (1474–1934, od 2024) Narew (1529–1934) Niżankowice (1431–1934, od 1940^OTP) Nowe Miasto nad Wartą (1283–1934) Nowy Dwór (1578–1934) Nowy Wiśnicz (1616–1934, od 1994) Obrzycko (1458–1934, od 1990) Odelsk (1546–1934) Piaski (1775–1934) Powidz (1243–1934) Rogowo (1380–1580, 1672–1934) Rostarzewo (1752–1934) Rychtal (1294–1934, od 2024) Ryczywół (1426–1934) Rynarzewo (1299–1934) Stara Sól (1557–1934, od 1940^OTP) Szereszów (1569–1934, od 1940^OTP) Święciechowa (1277–1934) Ulanów (1616–1934, 1941–1945, od 1958) Uście Solne (1616–1934) Władysławów (1727–1870, 1919–1934) Wojnicz (1369–1934, od 2007) Zaniemyśl (1742–1934, 1940–1948, od 2025)
Gminy wiejskie z prawami miejskimi	Bircza (1464–1934, od 2024) Bukowsko (1720–1934) Dubiecko (1407–1934, od 2021) Dynów (1436–1934, od 1946) Jaćmierz (1437–1934) Jaśliska (1407–1934) Jezierzany (?–1934) Mrzygłód (1431–1934) Nowe Miasto Przemyskie (1463–1934) Nowotaniec (1444–1934) Osiek Jasielski (1363–1934) Rybotycze (1600–1934) Sołotwina (?–1934, od 1940^OTP) Zarszyn (1395–1934)
Gminy wiejskie z prawami miasteczka	Alwernia (1778–1934, od 1993) Babice nad Sanem (1484–1934) Baligród (1634–1934) Białobożnica (1910–1934) Biały Kamień (1493–1934) Bilcze Złote (1896–1934) Bobowa (1399–1934, od 2009) Brzozdowce (1526–1934) Bukaczowce (1489–1934, od 1940^OTP) Chocimierz (1444–1934) Chołojów (1650–1934) Czchów (1355–1934, od 2000) Czernelica (1575–1934, od 1940^OTP) Czudec (1427–1934) Dębowiec (1349–1934) Dobrotwór (1472–1934, od 1959^OTP) Dunajów (1424–1934) Dźwinogród (1784–1934) Felsztyn (1380–1934) Firlejów (1570–1934) Fredropol (1720–1934) Frysztak (1366–1934) Gołogóry (1469–1934) Gródek (1453–1934) Gwoździec (1540–1934, od 1940^OTP) Hussaków (1525–1934) Jabłonów (1602–1934, od 1940^OTP) Janów (1590–1934) Jasienica Rosielna (1727, 1857–1934) Jawornik Polski (1472–1934, od 2024) Jedlicze (1768–1934, 1959–1966^OTP, od 1967) Jezierna (1542–1934) Jezupol (1591–1934, od 1940^OTP) Jodłowa (1765–1934) Kamionka Wielka (1784–1934) Knihynicze (1563–1934) Kołaczyce (1358–1934, od 2010) Konkolniki (1880–1934) Korczyna (1516–1934) Kozłów (1577–1934, od 1961^OTP) Krasiczyn (1620–1934) Krościenko (1348–1934,1973–1982) Krukienice (1490–1934) Krystynopol (1695–1934, od 1951) Krzywcza (1398–1934) Krzywcze Górne (?–1934) Kudryńce (1518–1934) Kukizów (1538–1934) Kułaczkowce (?–1934) Laszki Murowane (1560–1934) Leszniów (1471–1934) Lipnica Murowana (1326–1934) Lipsko (1620–1934) Lubycza Królewska (1764–1934, od 2016) Lutowiska (1742–1934) Łysiec (1652–1934, od 1940^OTP) Magierów (1595–1934, od 1940^OTP) Majdan Królewski (1763–1934) Marjampol (1670–1934) Markopol (1628–1934) Milówka (1818–1934) Narajów (1592–1934) Narol (1672–1934, od 1996) Nawaria (1578–1934) Niebylec (1581–1934) Niżniów (1508–1934) Obertyn (?–1934) Oleszyce (1578–1934, od 1989) Pistyń (1756–1934) Płazów (1614–1934) Podgrodzie (?–1934) Podkamień Cetnerowski (1441–1934, od 1940^OTP) Podkamień Jabłonowski (1515–1934) Potok Złoty (1601–1934, od 1984^OTP) Potylicz (1498–1934) Probużna (1785–1934) Pruchnik (1436–1934, od 2011) Przecław (1419–1934, od 2010) Radomyśl nad Sanem (1556–1934) Ryglice (1760, 1843–1934, od 2001) Rzochów (1386–1934) Sokołów (1879–1934) Sokołówka (1685–1934) Stanisławczyk (1626–1934) Stojanów (1547–1934) Stratyn (1671–1934) Strusów (1434–1934) Strzeliska Nowe (1513–1934) Szczucin (1745–1934, od 2009) Szczurowice (1648–1934) Świrz (1427–1934) Tarnoruda (1578–1934) Tartaków (1685–1934) Toporów (1450–1934) Touste (1720–1934) Tylicz (1363–1934) Tymbark (1353–1934) Tyrawa Wołoska (1707–1934) Ułaszkowce (1701–1934) Uście Biskupie (1498–1934) Uście Ruskie (1739–1934) Uście Zielone (1548–1934) Uścieczko (1661–1934) Waręż (1538–1934) Wielkie Oczy (1671–1934) Wielopole Skrzyńskie (1328–1934) Witków Nowy (?–1934) Wojniłów (1552–1934, od 1960^OTP) Zakliczyn (1557–1934, od 2006) Zarudzie (1784–1934) Zbyszyce (1784–1934) Żmigród Nowy (1373–1934) Żołynia (1740–1934)

Źródła:Dz. U. z 1933 r. Nr 35, poz. 294,Dz. U. z 1934 r. Nr 48, poz. 422,Dz. U. z 1934 r. Nr 48, poz. 420, Dymitrow M., 2015,Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [in] Krzysztofik R., Dymitrow M. (Eds),Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy, University of Gothenburg, Gothenburg, s. 61–63 / 65–115.

Kontrola autorytatywna (wieś w Polsce):

Encyklopedie internetowe:

PWN: 3990471

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tymbark&oldid=78501200”

Kategorie:

Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭