Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Trewir

Na mapach:Ziemia49°46′N 6°39′E/49,766667 6,650000
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy miasta o niemieckiej nazwie Trier. Zobacz też: inne znaczenia terminuTrier.
Trewir
Trier
ilustracja
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo

 Niemcy

Kraj związkowy

 Nadrenia-Palatynat

Zarządzający

Wolfram Leibe

Powierzchnia

117,06 km²

Wysokość

136 m n.p.m.

Populacja (31.12.2022)
• liczba ludności
• gęstość


112 195[1]
958 os./km²

Nr kierunkowy

0651

Kod pocztowy

54290, 54292, 54293, 54294, 54295, 54296

Tablice rejestracyjne

TR

Położenie na mapie Nadrenii-Palatynatu
Mapa konturowa Nadrenii-Palatynatu, po lewej znajduje się punkt z opisem „Trewir”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Trewir”
Ziemia49°46′N 6°39′E/49,766667 6,650000
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Trewir[2] (niem. Trier;fr. Trèves;luks. Tréier;łac. Augusta Treverorum) –miasto na prawach powiatu w zachodnichNiemczech, w kraju związkowymNadrenia-Palatynat, siedziba gminy związkowejTrier-Land, port nadMozelą. Miastouniwersyteckie.

Trewir pretenduje do miana najstarszego miasta w Niemczech. W 16 p.n.e., w ramach akcji romanizacyjnej na obszarzecelto-germańskiegoszczepuTrewerów[3],Rzymianie założyli osadę o nazwieAugusta Treverorum. Miasto było jednym z centrów administracyjnych i „podstolic”cesarstwa rzymskiego, miastem rezydencyjnymKonstancjusza I i jego synaKonstantyna Wielkiego. Za Konstantyna Wielkiego dokonano podziałuCesarstwa Rzymskiego na cztery prefektury – Wschód (Konstantynopol),Illyricum (Sirmium),Italia (Mediolan) orazGalia (Trewir).

Od 273 Trewir jest siedzibąbiskupówkatolickich. Wśredniowieczuarcybiskup trewirski był jednym zksiążąt Rzeszy ielektorówŚwiętego Cesarstwa Rzymskiego (władającym niezależnymArcybiskupstwem Trewiru).

Najprawdopodobniej ok. 330 w Trewirze zmarłaśw. Helena, matka cesarzaKonstantyna Wielkiego[a].

W 1818 w Trewirze urodził sięKarl Marx.

W 1986 rzymskie zabytki Trewiru,katedrę św. Piotra orazkościół Najświętszej Marii Panny wpisano nalistę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Geografia fizyczna

[edytuj |edytuj kod]
Panorama Trewiru z punktu widokowego na Mariensäule
Klimat Trewiru (Petrisberg)[4]

Położenie

[edytuj |edytuj kod]

Trewir leży w środkowej części dolinyMozeli. Większa część miasta ulokowana jest na wschodnim brzegu rzeki. Wzgórza wokół Trewiru – wykorzystywane pod uprawęwinorośli – rozciągają się aż do łańcuchaHunsrück na południu i doEifel na północy.

Położony jest w pobliżu granicy Niemiec zLuksemburgiem. Najbliższe duże miasta toSaarbrücken (ok. 80 km na południowy zachód),Koblencja (ok. 100 km na północny wschód) orazLuksemburg (ok. 50 km na zachód).

Klimat

[edytuj |edytuj kod]

Trewir znajduje się w strefieklimatu umiarkowanego[potrzebny przypis].

Średnia roczna temperatura powietrza w Trewirze wynosi 9,3 °C. Całkowita średnioroczna sumaopadów to 719 mm. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień (średnia temp. 16,1–17,8 °C), a najchłodniejszymi grudzień, styczeń i luty (średnia temp. −0,6–1,6 °C). Najobfitsze opady występują pomiędzy czerwcem a sierpniem (70–80 mm), a najmniejsze w marcu (37 mm)[4].

Geografia społeczno-ekonomiczna

[edytuj |edytuj kod]

Sąsiednie gminy

[edytuj |edytuj kod]

Miasto na prawach powiatu Trewir jest otoczone przez tereny należące dopowiatu Trier-Saarburg. W najbliższym sąsiedztwie znajdują się powiaty:Eifelkreis Bitburg-Prüm orazBernkastel-Wittlich.

Trewir graniczy z następującymigminami (zgodnie z ruchem wskazówek zegara):

Podział administracyjny i zagospodarowanie przestrzenne

[edytuj |edytuj kod]

PoMoguncji,Ludwigshafen am Rhein iKoblencji, Trewir jest czwartym co do wielkości miastem Nadrenii-Palatynatu.

Miasto podzielone jest na 19 okręgów (niem.Ortsbezirk). Każdy okręg posiada własną radę (niem.Ortsbeirat) oraz administratora (niem.Ortsvorsteher). Okręgi Trewiru według numerów administracyjnych (w nawiasie nazwa dzielnicy):

  • 11 Mitte/Gartenfeld
  • 12 Nord (Nells Ländchen, Maximin)
  • 13 Süd (St. Barbara, St. Matthias bzw. St. Mattheis)
  • 21 Ehrang/Quint
  • 22 Pfalzel
  • 23 Biewer
  • 24 Ruwer/Eitelsbach
  • 31 West/Pallien
  • 32 Euren (Herresthal)
  • 33 Zewen (Oberkirch)
  • 41 Olewig
  • 42 Kürenz (Alt-Kürenz, Neu-Kürenz)
  • 43 Tarforst
  • 44 Filsch
  • 45 Irsch
  • 46 Kernscheid
  • 51 Feyen/Weismark
  • 52 Heiligkreuz (Alt-Heiligkreuz, Neu-Heiligkreuz, St. Maternus)
  • 53 Mariahof (St. Michael)

Historia

[edytuj |edytuj kod]
MakietaAugusta Treverorum, IV w. (widok od stronyPorta Nigra)
Termy Cesarskie w Trewirze
Termy Cesarskie w Trewirze (Makieta, IV wiek)
Trewir ok. 1548, sztychMeriana z 1646[b]
Trewir, ok. 1900

Czasy rzymskie

[edytuj |edytuj kod]

Według podania o powstaniu Trewiru, spisanego po raz pierwszy w 1105 roku w Gesta Treverorum, miasto zostało założone przez Trebeta (syna królaAsyryjczyków Ninusa) 1300 lat przed powstaniemRzymu. Do legendy tej nawiązuje napis z 1684, umieszczony na Domu Czerwonym (niem.Rotes Haus) przy trewirskim Rynku Głównym (niem.Hauptplatz): „ANTE ROMAM TREVERIS STETIT ANNIS MILLE TRECENTIS” (pol.Przed Rzymem Trewir stał 1300 lat). Znaleziska archeologiczne stwierdzają obecność osadników na tym terenie w III wieku p.n.e. Obszar Trewiru zamieszkiwany był przez szczep celtycki, Trewerów.

Legiony Juliusza Cezara podbiły plemiona Trewerów pomiędzy 58 a 50 p.n.e. W 30 p.n.e. u podnóża Petrisbergu powstał obóz wojskowy, który jednak nie był długo użytkowany. Dopiero w 16 p.n.e. Rzymianie założyli miasto nazwaneAugusta Treverorum ku czci cesarzaAugusta. Inne miasta poświęcone Augustowi toAugsburg w południowo-zachodniejBawarii orazAugst w północnejSzwajcarii. Po reorganizacjiprowincji rzymskich wNiemczech cesarz August mianował Trewir stolicą prowincjiGallia Belgica. W II wieku wybudowano mury obronne, a wjazdu do miasta broniły bramyPorta Nigra, Porta Inclyta usytuowana przynowym moście naMozeli, Porta Alba oraz Porta Media. Częścią murów obronnych był teżamfiteatr, który służył również jako zachodnia brama wjazdowa. W II wieku zbudowano także zespółłaźni rzymskichBarbarathermen, których jedynie część podziemna zachowała się do naszych czasów.

W drugiej połowie III wieku miasto stało się siedzibąarcybiskupa, a pierwszym biskupem Trewiru byłEucharius. Pomiędzy 271 a 274 Trewir stał się stolicą samozwańczegocesarstwa galijskiego (łac.Imperium Galliarum) z antycesarzemTetrikusem I na czele. Cesarstwo galijskie zostało z powrotem wcielone doimperium rzymskiego przez cesarzaAureliana w 274. W roku 275 Trewir najechali i złupiliFrankowie iAlemanowie. Miasto odbudowano za panowania Konstancjusza I, który uczyniłTreveris swoją siedzibą na lata 293–306. Trewir pełnił funkcje rezydencji władcówcesarstwa zachodniorzymskiego do 395 Z 80 tys. mieszkańców w roku 300 Trewir był największym miastem na północ odAlp.

Za panowania cesarzaKonstantyna Wielkiego (306-337) miasto zostało rozbudowane. Wzniesiono wiele monumentalnych budowli, m.in. pałac cesarski orazłaźnie cesarskie (niem.Kaiserthermen). W 326 roku prywatna rezydencja rodziny cesarskiej została przebudowana do podwójnejbazyliki, której pozostałości są widoczne wKatedrze św. Piotra (niem.Trierer Dom St., Peter) oraz sąsiadującymKościele Najświętszej Marii Panny (niem.Liebfrauenkirche). Do dziś zachowała się również aula tronowa (łac.Aula Palatina) cesarza Konstantyna, w której obecnie znajduje się kościół protestancki. Żaden z budynków łaźni nie przetrwał nienaruszony do naszych czasów.

Od roku 318 Trewir był siedzibąprefektury galijskiej (łac.Praefectus Praetorio Galliarium), jednej z dwóch najważniejszych jednostek administracyjnych w cesarstwie zachodniorzymskim, które zarządzały prowincjami zachodniorzymskimi odMaroka poBrytanię. CesarzKonstantyn II sprawował stąd władzę w latach 328–340. Do Trewiru został wygnany z polecenia cesarza Konstantynaśw. Atanazy, biskup Aleksandrii w 335 roku. W tym mieście zawiązała się jego przyjaźń z miejscowym biskupemśw. Maksyminem[6]. W roku 340 w Trewirze urodził sięśw. Ambroży, późniejszy biskupMediolanu. Od roku 367, za panowaniaWalentyniana I, Trewir po raz kolejny stał się siedzibą cesarzy, aż do śmierciTeodozjusza I w roku 395. Przez kilka lat (383-388) był też stolicą cesarzaMagnusa Maksymusa. W 407 roku, wkrótce po inwazjiGalii przezWandalów,Alanów orazSwebów, prefektura galijska została przeniesiona doArles nadRodanem. W V wieku miasto było kolejno zdobywane przezFranków (około 413 i 421), a potemHunów pod wodząAttyli (451), by w końcu powtórnie znaleźć się w posiadaniu Franków w roku 475.

Średniowiecze

[edytuj |edytuj kod]

Na mocytraktatu z Verdun Trewir stał się częściąpaństwa wschodniofrankijskiego, które było poprzednikiemŚwiętego Cesarstwa Rzymskiego. Następnie miasto było władane przezgrafów. W 902 roku Trewir przeszedł we władanie arcybiskupa. Od X wieku miasto czyniło próby uniezależnienia się, tak by podlegać bezpośrednio cesarzowi. W 1212 cesarzOtto IV nadał miastu suwerenność w obrębie cesarstwa, którą podtrzymał później królKonrad IV. Suwerenność wiązała się z prawem do pobierania podatku i cła oraz niezależnym sądownictwem. W 1309 miasto musiało ponownie poddać się władzy arcybiskupa, potężnegoBaldwina Luksemburskiego. Zmianę statusu miasta potwierdził w 1364 cesarzKarol IV, a następnie w 1580 najwyższy sąd cesarstwa (niem.Reichskammergericht). Aż do końcaStarej Rzeszy miasto było stolicą księstwa elektorskiego (niem.Kurtrier).

XVI–XVIII w.

[edytuj |edytuj kod]

W roku 1512 odbyła się w Trewirze sesjaReichstagu, podczas której ustalono podział administracyjny Świętego Cesarstwa Rzymskiego, określając granice dziesięciu okręgów (Reichskreise). W XVII wieku, w obliczu zagrożenia Trewiru podczaswojny trzydziestoletniej,książę elektorPhilipp Christoph von Sötern(inne języki) przeniósł swoją rezydencję na zamekPhilippsburg wEhrenbreitstein(inne języki) niedalekoKoblencji.

W XVII i XVIII wieku Trewir był regularnie zajmowany przez wojskafrancuskie w czasie wojny trzydziestoletniej (1618–1648),wojny Francji z Ligą Augsburską (1689-1697),wojny o sukcesję hiszpańską (1701–1714) orazwojny o sukcesję polską (1733–1735). W 1794 Trewir został przejęty przez rewolucyjne wojska francuskie. Na mocypokoju w Campo Formio (1797) cesarzFranciszek II uznał wschodnią granicę Francji naRenie. Tereny leżące na zachód od Renu zostały podzielone na czterydepartamenty: departamentSaary ze stolicą w Trewirze, departamentMont-Tonnerre(inne języki) ze stolicą wMoguncji, departamentRhin-et-Moselle(inne języki) (Koblencja) oraz departamentRury (Akwizgran). Na mocytraktatu pokojowego w Lunéville (1801) Francja przejęła kontrolę nad księstwami na lewym brzegu Renu, a mieszkańcy Trewiru stali się obywatelami francuskimi. W 1803 roku, na żądanieNapoleona, Sejm Rzeszy pozbawił arcybiskupa Trewiru (orazKolonii) praw elektorskich.

XIX–XX w.

[edytuj |edytuj kod]

Po wygranej Francuzów wBitwie pod Hohenlinden iPokoju w Lunéville Francja utrzymała kontrolę nad księstwami na lewym brzeguRenu, rezygnując ze swych roszczeń do terytoriów na brzegu prawym, dlatego mieszkańcy Trewiru pozostali obywatelami Francji. W 1803 roku został powołany w mieście Sąd Apelacyjny dla czterech francuskich departamentów. Wojska pruskie zajęły miasto w styczniu 1814 roku i Trewir został wcielony doKrólestwa Prus. W 1818 roku urodził się tutaj w żydowskiej rodzinieKarol Marks. W 1871 roku, powojnie z Francją, Trewir stał się częścią nowo utworzonegocesarstwa niemieckiego. W 1876 roku zburzono cztery bramy miejskie.

PoI wojnie światowej, od 1918 do czerwca 1930 roku, Trewir zajmowały wojska francuskie. 16 lutego 1919 zawartorozejm w Trewirze, strona niemiecka w nim została zmuszona do rozszerzeniaukładu o zawieszeniu broni z 11 listopada 1918 r. na front wielkopolski, co spowodowało zaprzestanie walk przeciwkopowstańcom wielkopolskim.

W 1938 roku podczasnocy kryształowej została zbezczeszczona przez nazistów żydowskasynagoga. 19, 21 i 23 grudnia 1944 roku w czasieII wojny światowej miasto zostało zbombardowane przez lotnictwo brytyjskie i amerykańskie, w wyniku czego nastąpiły poważne zniszczenia i zginęło około 400 osób. Alianci zajęli Trewir bez większych strat 2 marca 1945 roku.

Po wojnie miasto włączono doNadrenii-Palatynatu. W 1970 roku otwarto w mieścieuniwersytet.

W 1986 roku rzymskie zabytki Trewiru,katedrę św. Piotra (Dom St. Peter) orazkościół Najświętszej Marii Panny (Liebfrauenkirche) wpisano nalistę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Zabytki

[edytuj |edytuj kod]
Porta Nigra
Most rzymski
Bazylika Konstantyna
Katedra św. Piotra (Dom St. Peter)

Obiekty znajdujące się naliście dziedzictwa kulturowego UNESCO:

Inne zabytki w Trewirze:

  • średniowieczny Rynek Główny (niem.Hauptmarkt) wraz z późnogotyckąSteipe (dawną salą bankietową władz miejskich), Czerwonym Domem (niem.Rotes Haus), kościołem św. Gangolfa (St. Gangolf), Marktkreuz oraz fontanną św. Piotra
  • dom Trzech Króli (niem.Dreikönigenhaus) wczesnogotycki dom przy ulicySimeonstrasse
  • klasztor św. Szymona
  • Kościół św. Paulina (St. Paulin)
  • opactwobenedyktyńskie św.Macieja
  • Kościół Jezuitów
  • żurawie nad Mozelą: Stary Żuraw (niem.Alter Krahnen) z 1413 roku oraz barokowy Młodszy Żuraw (niem.Jüngerer Krahnen, inaczej zwany też(Alte) Zollkran) z 1774
  • zamek Elektorski (niem.Kurfürstliches Schloss)
  • rokokowy Pałac Książąt Elektorów (niem.Rococo-Palais der Kurfürsten)
  • domKarola Marksa
  • cmentarz żydowski

Ponadto w Katedrze świętego Piotra (Dom St. Peter) w Trewirze znajduje się tzw.Suknia z Trewiru, czyli szaty w których według tradycjiJezus Chrystus przeszedłDrogę Krzyżową. Zostały one podarowane przezHelenę, cesarzowąrzymską.

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]

W mieście rozwinął się przemysł metalowy, spożywczy, włókienniczy, maszynowy, gumowy, ceramiczny oraz skórzany[7].

Kolej

[edytuj |edytuj kod]

W mieście znajdują się stacje kolejowe:Trier Hauptbahnhof iTrier Süd.

Ludzie związani z Trewirem

[edytuj |edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Trewirem.

Współpraca

[edytuj |edytuj kod]
Herbpolsko-saski na Pałacu Walderdorff

Miejscowości partnerskie:

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. Kann Hans-Jochim. Auf den Spuren von Konstantin und Helena. Trier, 2007. s. 21. Niektóre Żywoty św. Heleny podają Nikomedię jako miejsce jej śmierci, co pozostaje w sprzeczności z informacją, że zmarła na rękach swojego syna. Wiadomo bowiem, że w tym czasie Konstantyn Wielki przebywał w Trewirze
  2. Sztych Meriana z 1646 przypominadrzeworyt przedstawiający Trewir w 1548 pochodzący z dziełaSebastiana MünsteraCosmographiae Universalis (Tytuł: Situs & figura antiquissimae & praecipuae Medioniatricum ciuitatis Treuirensis), który uchodzi za pierwsze autentyczne przedstawienie miasta. Sztych Meriana jest bardziej szczegółowy niż drzeworyt, nie oddaje jednak wielu zmian architektonicznych jakie miały miejsce w latach 1548–1646 (np. przebudowaBazyliki Konstantyna)[5].

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz [online], statistischebibliothek.de [dostęp 2023-08-12] (niem.).
  2. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP: Nazewnictwo geograficzne świata. T. 12: Europa Część II. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2010, s. 150.ISBN 978-83-254-0825-1.
  3. Wymienia ichCezar w: „O wojnie galijskiej”.
  4. abGeoklima 2.1.
  5. Historic Cities: Drzeworyt z łacińskiego wydaniaCosmographiae Universalis z 1550 r.. [dostęp 2009-01-29]. (ang.).
  6. Ewa Wipszycka: Chrześcijaństwo Starożytnego Egiptu. Kraków: Tyniec, 2018, s. 111.ISBN 978-83-7354-759-9.
  7. Trewir, [w:]Encyklopedia PWN [online],Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-08-24] .

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Verbandsgemeinde Trier-Land
  • Siedziba gminy związkowej:Trewir(Trier)
Gminy
Nadrenia-Palatynat(Rheinland-Pfalz)
  • Siedziba kraju związkowego:Moguncja(Mainz)
Obiekty zlisty Światowego Dziedzictwa UNESCO wNiemczech

Kulturowe
Przyrodnicze
Kulturowe i przyrodnicze

Niemcy

  1. Wspólnie z Wielką Brytanią
  2. Wspólnie z Austrią, Francją, Słowenią, Szwajcarią, Włochami
  3. Wspólnie z Argentyną, Belgią, Francją, Indiami, Japonią i Szwajcarią
  4. Wspólnie z Austrią, Belgią, Czechami, Francją, Wielką Brytanią i Włochami
  5. Wspólnie z Holandią, Danią
  6. Wspólnie z Albanią, Austrią, Belgią, Bośnią i Hercegowiną, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Hiszpanią, Macedonią Północną, Polską, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwajcarią, Ukrainą i Włochami
  7. Wspólnie z Polską
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Trewir&oldid=77981510
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp