Trewir leży w środkowej części dolinyMozeli. Większa część miasta ulokowana jest na wschodnim brzegu rzeki. Wzgórza wokół Trewiru – wykorzystywane pod uprawęwinorośli – rozciągają się aż do łańcuchaHunsrück na południu i doEifel na północy.
Położony jest w pobliżu granicy Niemiec zLuksemburgiem. Najbliższe duże miasta toSaarbrücken (ok. 80 km na południowy zachód),Koblencja (ok. 100 km na północny wschód) orazLuksemburg (ok. 50 km na zachód).
Średnia roczna temperatura powietrza w Trewirze wynosi 9,3 °C. Całkowita średnioroczna sumaopadów to 719 mm. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień (średnia temp. 16,1–17,8 °C), a najchłodniejszymi grudzień, styczeń i luty (średnia temp. −0,6–1,6 °C). Najobfitsze opady występują pomiędzy czerwcem a sierpniem (70–80 mm), a najmniejsze w marcu (37 mm)[4].
Miasto podzielone jest na 19 okręgów (niem.Ortsbezirk). Każdy okręg posiada własną radę (niem.Ortsbeirat) oraz administratora (niem.Ortsvorsteher). Okręgi Trewiru według numerów administracyjnych (w nawiasie nazwa dzielnicy):
11 Mitte/Gartenfeld
12 Nord (Nells Ländchen, Maximin)
13 Süd (St. Barbara, St. Matthias bzw. St. Mattheis)
21 Ehrang/Quint
22 Pfalzel
23 Biewer
24 Ruwer/Eitelsbach
31 West/Pallien
32 Euren (Herresthal)
33 Zewen (Oberkirch)
41 Olewig
42 Kürenz (Alt-Kürenz, Neu-Kürenz)
43 Tarforst
44 Filsch
45 Irsch
46 Kernscheid
51 Feyen/Weismark
52 Heiligkreuz (Alt-Heiligkreuz, Neu-Heiligkreuz, St. Maternus)
MakietaAugusta Treverorum, IV w. (widok od stronyPorta Nigra)Termy Cesarskie w TrewirzeTermy Cesarskie w Trewirze (Makieta, IV wiek)Trewir ok. 1548, sztychMeriana z 1646[b]Trewir, ok. 1900
Według podania o powstaniu Trewiru, spisanego po raz pierwszy w 1105 roku w Gesta Treverorum, miasto zostało założone przez Trebeta (syna królaAsyryjczyków Ninusa) 1300 lat przed powstaniemRzymu. Do legendy tej nawiązuje napis z 1684, umieszczony na Domu Czerwonym (niem.Rotes Haus) przy trewirskim Rynku Głównym (niem.Hauptplatz): „ANTE ROMAM TREVERIS STETIT ANNIS MILLE TRECENTIS” (pol.Przed Rzymem Trewir stał 1300 lat). Znaleziska archeologiczne stwierdzają obecność osadników na tym terenie w III wieku p.n.e. Obszar Trewiru zamieszkiwany był przez szczep celtycki, Trewerów.
Legiony Juliusza Cezara podbiły plemiona Trewerów pomiędzy 58 a 50 p.n.e. W 30 p.n.e. u podnóża Petrisbergu powstał obóz wojskowy, który jednak nie był długo użytkowany. Dopiero w 16 p.n.e. Rzymianie założyli miasto nazwaneAugusta Treverorum ku czci cesarzaAugusta. Inne miasta poświęcone Augustowi toAugsburg w południowo-zachodniejBawarii orazAugst w północnejSzwajcarii. Po reorganizacjiprowincji rzymskich wNiemczech cesarz August mianował Trewir stolicą prowincjiGallia Belgica. W II wieku wybudowano mury obronne, a wjazdu do miasta broniły bramyPorta Nigra, Porta Inclyta usytuowana przynowym moście naMozeli, Porta Alba oraz Porta Media. Częścią murów obronnych był teżamfiteatr, który służył również jako zachodnia brama wjazdowa. W II wieku zbudowano także zespółłaźni rzymskichBarbarathermen, których jedynie część podziemna zachowała się do naszych czasów.
W drugiej połowie III wieku miasto stało się siedzibąarcybiskupa, a pierwszym biskupem Trewiru byłEucharius. Pomiędzy 271 a 274 Trewir stał się stolicą samozwańczegocesarstwa galijskiego (łac.Imperium Galliarum) z antycesarzemTetrikusem I na czele. Cesarstwo galijskie zostało z powrotem wcielone doimperium rzymskiego przez cesarzaAureliana w 274. W roku 275 Trewir najechali i złupiliFrankowie iAlemanowie. Miasto odbudowano za panowania Konstancjusza I, który uczyniłTreveris swoją siedzibą na lata 293–306. Trewir pełnił funkcje rezydencji władcówcesarstwa zachodniorzymskiego do 395 Z 80 tys. mieszkańców w roku 300 Trewir był największym miastem na północ odAlp.
Za panowania cesarzaKonstantyna Wielkiego (306-337) miasto zostało rozbudowane. Wzniesiono wiele monumentalnych budowli, m.in. pałac cesarski orazłaźnie cesarskie (niem.Kaiserthermen). W 326 roku prywatna rezydencja rodziny cesarskiej została przebudowana do podwójnejbazyliki, której pozostałości są widoczne wKatedrze św. Piotra (niem.Trierer Dom St., Peter) oraz sąsiadującymKościele Najświętszej Marii Panny (niem.Liebfrauenkirche). Do dziś zachowała się również aula tronowa (łac.Aula Palatina) cesarza Konstantyna, w której obecnie znajduje się kościół protestancki. Żaden z budynków łaźni nie przetrwał nienaruszony do naszych czasów.
Od roku 318 Trewir był siedzibąprefektury galijskiej (łac.Praefectus Praetorio Galliarium), jednej z dwóch najważniejszych jednostek administracyjnych w cesarstwie zachodniorzymskim, które zarządzały prowincjami zachodniorzymskimi odMaroka poBrytanię. CesarzKonstantyn II sprawował stąd władzę w latach 328–340. Do Trewiru został wygnany z polecenia cesarza Konstantynaśw. Atanazy, biskup Aleksandrii w 335 roku. W tym mieście zawiązała się jego przyjaźń z miejscowym biskupemśw. Maksyminem[6]. W roku 340 w Trewirze urodził sięśw. Ambroży, późniejszy biskupMediolanu. Od roku 367, za panowaniaWalentyniana I, Trewir po raz kolejny stał się siedzibą cesarzy, aż do śmierciTeodozjusza I w roku 395. Przez kilka lat (383-388) był też stolicą cesarzaMagnusa Maksymusa. W 407 roku, wkrótce po inwazjiGalii przezWandalów,Alanów orazSwebów, prefektura galijska została przeniesiona doArles nadRodanem. W V wieku miasto było kolejno zdobywane przezFranków (około 413 i 421), a potemHunów pod wodząAttyli (451), by w końcu powtórnie znaleźć się w posiadaniu Franków w roku 475.
Na mocytraktatu z Verdun Trewir stał się częściąpaństwa wschodniofrankijskiego, które było poprzednikiemŚwiętego Cesarstwa Rzymskiego. Następnie miasto było władane przezgrafów. W 902 roku Trewir przeszedł we władanie arcybiskupa. Od X wieku miasto czyniło próby uniezależnienia się, tak by podlegać bezpośrednio cesarzowi. W 1212 cesarzOtto IV nadał miastu suwerenność w obrębie cesarstwa, którą podtrzymał później królKonrad IV. Suwerenność wiązała się z prawem do pobierania podatku i cła oraz niezależnym sądownictwem. W 1309 miasto musiało ponownie poddać się władzy arcybiskupa, potężnegoBaldwina Luksemburskiego. Zmianę statusu miasta potwierdził w 1364 cesarzKarol IV, a następnie w 1580 najwyższy sąd cesarstwa (niem.Reichskammergericht). Aż do końcaStarej Rzeszy miasto było stolicą księstwa elektorskiego (niem.Kurtrier).
Po wygranej Francuzów wBitwie pod Hohenlinden iPokoju w Lunéville Francja utrzymała kontrolę nad księstwami na lewym brzeguRenu, rezygnując ze swych roszczeń do terytoriów na brzegu prawym, dlatego mieszkańcy Trewiru pozostali obywatelami Francji. W 1803 roku został powołany w mieście Sąd Apelacyjny dla czterech francuskich departamentów. Wojska pruskie zajęły miasto w styczniu 1814 roku i Trewir został wcielony doKrólestwa Prus. W 1818 roku urodził się tutaj w żydowskiej rodzinieKarol Marks. W 1871 roku, powojnie z Francją, Trewir stał się częścią nowo utworzonegocesarstwa niemieckiego. W 1876 roku zburzono cztery bramy miejskie.
W 1938 roku podczasnocy kryształowej została zbezczeszczona przez nazistów żydowskasynagoga. 19, 21 i 23 grudnia 1944 roku w czasieII wojny światowej miasto zostało zbombardowane przez lotnictwo brytyjskie i amerykańskie, w wyniku czego nastąpiły poważne zniszczenia i zginęło około 400 osób. Alianci zajęli Trewir bez większych strat 2 marca 1945 roku.
średniowieczny Rynek Główny (niem.Hauptmarkt) wraz z późnogotyckąSteipe (dawną salą bankietową władz miejskich), Czerwonym Domem (niem.Rotes Haus), kościołem św. Gangolfa (St. Gangolf), Marktkreuz oraz fontanną św. Piotra
dom Trzech Króli (niem.Dreikönigenhaus) wczesnogotycki dom przy ulicySimeonstrasse
żurawie nad Mozelą: Stary Żuraw (niem.Alter Krahnen) z 1413 roku oraz barokowy Młodszy Żuraw (niem.Jüngerer Krahnen, inaczej zwany też(Alte) Zollkran) z 1774
zamek Elektorski (niem.Kurfürstliches Schloss)
rokokowy Pałac Książąt Elektorów (niem.Rococo-Palais der Kurfürsten)
↑Kann Hans-Jochim. Auf den Spuren von Konstantin und Helena. Trier, 2007. s. 21. Niektóre Żywoty św. Heleny podają Nikomedię jako miejsce jej śmierci, co pozostaje w sprzeczności z informacją, że zmarła na rękach swojego syna. Wiadomo bowiem, że w tym czasie Konstantyn Wielki przebywał w Trewirze
↑Sztych Meriana z 1646 przypominadrzeworyt przedstawiający Trewir w 1548 pochodzący z dziełaSebastiana MünsteraCosmographiae Universalis (Tytuł: Situs & figura antiquissimae & praecipuae Medioniatricum ciuitatis Treuirensis), który uchodzi za pierwsze autentyczne przedstawienie miasta. Sztych Meriana jest bardziej szczegółowy niż drzeworyt, nie oddaje jednak wielu zmian architektonicznych jakie miały miejsce w latach 1548–1646 (np. przebudowaBazyliki Konstantyna)[5].