Szabla – jednoręcznasiecznabroń biała, wyróżniająca się długą, jednosieczną i zakrzywionągłownią[1]. Szabla przeznaczona jest głównie do zadawania cięć (w mniejszym stopniu również do pchnięć).
Śladybroni siecznej o wygiętejgłowni spotykane były już w starożytnejPersji,Egipcie,Asyrii,Chinach. Można przypuszczać, że pierwowzory szabli powstały w Chinach, gdzie były odpowiednie warunki – wyspecjalizowanipłatnerze i bogate rudy żelaza.
Szabla pojawiła się wEuropie wśredniowieczu, w czasiewędrówek ludów na początku V wieku. Jednak do powszechnego przyjęcia jej do uzbrojenia doszło stosunkowo późno, bo dopiero od XIV wieku na Węgrzech i Rusi Kijowskiej. W Polsce szabla przed XVI wiekiem była używana sporadycznie, częściej jako broń plebejska, niż szlachecka. Szabla zaczęła zastępować używany w Polscemiecz dopiero od końca XV wieku.
Pierwotnie kojarzona z kawalerią środkowoeuropejską, taką, jakhusaria, szabla rozpowszechniła się w Europie Zachodniej podczaswojny trzydziestoletniej. Lżejsze szable stały się również popularne wśród piechoty początku XVII wieku. W XIX wieku modele z mniej zakrzywionymi ostrzami stały się powszechne i były również używane przez ciężką kawalerię w różnych krajach europejskich.
Szabla zyskała ogromną popularność w Polsce, co doprowadziło do powstania jej kultu jako jedynej broni godnej polskiegoszlachcica. Przekonanie to stało się na tyle silne, że aż do XIX wieku szabla polska uważana była za symbolsarmatyzmu, tradycji i „starożytnego” pochodzenia szlachty polskiej[2][3].
Ostateczne pochodzenie nazwy, a wraz z nią i samej szabli, było wielokrotnie dyskutowane. Praca Marka StachowskiegoThe Origin of the European Word for Sabre z 2004 r. źródło szabli znajduje wAzji, w językach tunguskich, co pozostaje w zgodzie z awarską proweniencją samej szabli w Europie[5].
Spośród innych broni siecznych, szablę wyróżnia wygięta jednosiecznagłownia. Głownia szabli może być w częścisztychowej poszerzona, czyli mieć ukształtowane tzw. pióro, zaczynające się zazwyczaj wyraźnym uskokiem na tylcu głowni (tzw. młotkiem), rzadziej – poszerzające się płynnie, bez uskoku. W niektórych egzemplarzach tylec pióra może być ostrzony (mówimy wówczas o szabli z piórem dwusiecznym)[6].
W konstrukcji szabli można wyróżnić następujące części:
rękojeść (A) – uchwyt szabli wykonany różnorodną techniką, np. z drewnianych, rogowych okładzin, osłaniających kabłąków
głownia (B)
zastawa (C) – górna część głowni, sięgająca od rękojeści do ok. 1/3 długości głowni
moc (miąższyna) (D) – środkowa część głowni
sztych (E) – ostro zakończona dolna część głowni
Zastawa i sztych wyodrębnione są przez tzw. próg zastawy i młotek pióra, czyli uskok głowni (spotykany w niektórych szablach polskich i węgierskich). Boczne powierzchnie głowni – płazy – mogą być gładkie, wklęsłe, z bruzdami. Płazy są często ozdabiane znakami rzemieślniczymi,puncmarkami,godłami, napisami itp.
Szabla jest jedną z broni używanych w sporcie. Dyscyplina ta rozgrywana jest również naIgrzyskach Olimpijskich, gdzie reprezentacja Polski wywalczyła 8 medali:
↑WłodzimierzW.KwaśniewiczWłodzimierzW.,Dzieje szabli w Polsce, Warszawa: Bellona, 2013, s. 7–11,ISBN 978-83-11-12969-6 [dostęp 2022-06-22].
↑BogdanB.BoruckiBogdanB.,Zwycięstwa oręża polskiego, Wydawnictwo RM, 2009, s. 48,ISBN 978-83-7243-733-4 [dostęp 2022-10-31], Cytat: Jednym z najważniejszych elementów odróżniających polską armię od wojsk zachodnioeuropejskich , a stanowiącym zarazem symbol sarmatyzmu, jest szabla(pol.).
↑WłodzimierzW.KwaśniewiczWłodzimierzW.,Dzieje szabli w Polsce, Warszawa: Bellona, 2013, s. 13–15, 153–156, 184–187, 218–219,ISBN 978-83-11-12969-6,OCLC876449568 [dostęp 2022-06-22].
.jpg)
