Surinam zostałholenderską kolonią w 1667 roku. W latach 1804–1816 był w rękach brytyjskich, a następnie powrócił do Holandii. W okresie 1828–1848 tworzył wraz zAntylami HolenderskimiHolenderskie Indie Zachodnie. 20 września 1948 roku Surinam stał się równouprawnioną częściąHolandii. W 1954 roku otrzymał status holenderskiego terytorium zamorskiego iautonomię. Surinam niepodległość uzyskał 25 listopada 1975 roku.
Surinam leży w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nadOceanem Atlantyckim[4]. Zajmuje powierzchnię 163 820 km²[2]. Jest najmniejszym niepodległym państwemAmeryki Południowej[2]. Graniczy z następującymi państwami[5]:
na zachodzie zGujaną – długość granicy to 600 km[4]
Surinam (dawniej nazywany Gujaną Holenderską) leży w regionie geograficznym nazywanym Gujaną, obejmującym również Gujanę (dawniej Gujana Brytyjska), francuskidepartament zamorski Gujany (Gujana Francuska), brazylijski stanAmapá (wcześniej Gujana Portugalska, a później Gujana Brazylijska) orazwenezuelski region Gujany (dawniej Gujana Hiszpańska)[6].
Dzieli się na dwie części: nizinną północ i wyżynno-górzyste południe. Północna część leży w obrębieNiziny Gujańskiej, a południowa zajmuje częśćWyżyny Gujańskiej, gdzie dominująGóry Wilhelminy z najwyższym szczytem kraju –Juliana Top (1280 m n.p.m.)[4].
Tereny chronione zajmują 4,7% powierzchni kraju[4]. W czerwcu 1998 roku utworzono Rezerwat Przyrody Środkowego Surinamu o powierzchni 1 600 000 ha[5]. Jest to jeden z największych obszarów chronionych lasów deszczowych na świecie i w 2000 roku został wpisany nalistę światowego dziedzictwaUNESCO[5].
Tereny dzisiejszego Surinamu (znanego także pod nazwą Gujany Holenderskiej) były zasiedlane przezHolendrów już w końcuXVI w., co skutkowało licznymi konfliktami z angielskimi i francuskimi kolonizatorami. W 1667 w traktacie pokojowym kończącymII wojnę angielsko-holenderską Surinam został uznany zaposiadłość holenderską. W latach 1804–1816 był w rękach brytyjskich, a następnie powrócił do Holandii[7]. W okresie 1828–1848 tworzył wraz zAntylami Holenderskimi Holenderskie Indie Zachodnie[7]. 20 września 1948 roku Surinam stał się równouprawnioną częścią Holandii[7]. W 1954 roku otrzymał status holenderskiego terytorium zamorskiego iautonomię z własną administracją[8]. Surinam uzyskał niepodległość 25 listopada 1975 roku, a ówczesny gubernatorJohan Ferrier (1910–2010) został pierwszym prezydentem kraju[8].
Wszyscy mieszkańcy nowego państwa zachowali holenderskieobywatelstwo i w następnych latach jedna trzecia z nich wyjechała doEuropy, szczególnie robotnicy wykwalifikowani, co spowodowało załamanie gospodarcze, z którego Surinam wyszedł dzięki pomocy rządu holenderskiego[9]. W 1980 po zamachu stanu władzę przejął wojskowyreżim pod przywództwem sierżantaDési Bouterse. Ponowny powrót do demokracji nastąpił w roku 1987, kiedy to odbyły się demokratyczne wybory parlamentarne. W międzyczasie w 1986 rokudoszło do walk rządu zpartyzantką o nazwie Surinamska Armia Wyzwolenia Narodowego, reprezentującą interesy czarnoskórej ludności kraju. Konflikt zakończył się w 1992 roku przegraną partyzantów[10]. W 1994 roku Surinam ponownie przeżył załamanie gospodarcze, które było tak dotkliwe, że rozważano nawet sprzedaż dużych połaci dżungli firmom drzewnym[9]. Dżungla szybko stała się atrakcją turystyczną szczególnie dla Europejczyków[9]. W przeszłości władze w kraju oskarżane były o udział w handlunarkotykami[11].
W Surinamie jest demokracja parlamentarna z 51-miejscowym parlamentem.
25 listopada obchodzone jest Święto Niepodległości.
Według szacunków w czerwcu 2018 roku Surinam miał 597 927 mieszkańców[2]. Większość Surinamczyków żyje na północy kraju, 2/3 w miastach, a 2/5 wParamaribo[5]. Największe miasta to Paramaribo,Lelydorp,Nieuw Nickerie,Moengo iMeerzorg[13].
Według szacunków w 2012 roku około 27,4% ludności Surinamu stanowiliHindusi (których przodkowie przybyli z północnych Indii w 2. połowie XIX w.), 21,7% –Maroni (potomkowie zbiegłych czarnych niewolników, którzy byli sprowadzani zAfryki w XVII i XVIII w.); 15,7% –Kreole a 13,7% –Jawajczycy[2]. Przynależność etniczna wielu osób jest bardzo trudna do określenia, gdyż małżeństwa mieszane są bardzo częste[9].
Językiem urzędowym Surinamu jestjęzyk holenderski[1]. Od 2005 roku kraj ten jest również członkiemUnii Języka Niderlandzkiego. Ponad 500 słów holenderskich charakterystycznych dla Surinamu zostało zamieszczonych w najnowszej wersji (2005) tzw. „Zielonej Książeczki” (Groene Boekje, słownik języka niderlandzkiego wydawany przez Unię). Język niderlandzki jest używany w urzędach, parlamencie, szkołach, w biznesie oraz w mediach w całym kraju.
Obok niderlandzkiego używa się przede wszystkim języka kreolskiegosranan tongo, który jako język ojczysty lub obcy znają prawie wszyscy mieszkańcy, oraz języków ojczystych różnych grup etnicznych. Sranan tongo był pierwotnie językiem tzw.Kreoli, dziś wciąż pełni funkcjęlingua franca na ulicach. Pozostałe ważniejsze języki to wywodzący się zjęzyka bhodźpuri języksarnami hindustani,jawajski, języki kreolskiesaramaccaans i aukaans, południowe dialekty chińskiego, syryjski dialekt arabskiego orazportugalski. Liczba użytkowników tego ostatniego wyraźnie wzrosła w ostatnich latach ze względu na imigrację (najczęściej nielegalną)brazylijskich poszukiwaczy złota.
Według spisu ludności z 2004 najczęściej używanymi językami (biorąc pod uwagę tylko pierwszy używany język) w surinamskich gospodarstwach domowych były:
niderlandzki – 46,6%
sarnami hindustani – 15,8%
językimarrońskie (Saramaccaans, Aukaans i Paramaccaans) – 15,2%
Według danych szacunkowych za rok 2015, w Surinamie powyżej 15. roku życia czytać i pisać potrafi 95,6% mieszkańców (z czego mężczyźni 96,1%, a kobiety 95%)[1].
Gospodarka Surinamu opiera się na wydobyciusurowców mineralnych, głównie ropy, złota iboksytu[5]. Surinam to jeden z największych na świecie producentów boksytu; kopalnie boksytu znajdują się kołoParanam iOverdacht[5]. Na terenie Surinamu odkryto ponadto chrom, miedź, diamenty, mangan, nikiel, platynę i cynk[5]. Eksport ropy i złota stanowi ok. 85% całkowitego eksportu i ok. 27% przychodów do budżetu państwa[1].
Mniej niż 1% powierzchni kraju nadaje się pod uprawy i około 0,5% jest wykorzystywana rolniczo[5]. Uprawia się przede wszystkimryż – zbiory odbywają się dwa razy w roku, banany, owoce cytrusowe i palmy kokosowe[5].
Emisjadwutlenku węgla z paliw kopalnych w Surinamie wynosiła w 1990 0,908 Mt rocznie, podczas gdy w roku 2017 2,213 Mt. Po przeliczeniu na mieszkańca oznacza to odpowiednio 2,228 t i 3,928 t, a na tysiąc dolarów amerykańskichproduktu krajowego brutto – 0,211 t i 0,285 t. Przez większość tego okresu główną branżą odpowiedzialną za tę emisję była energetyka, a największy wzrost (471%) nastąpił w transporcie[15].
Sieć kolejowa i drogowa poza wybrzeżem jest bardzo słabo rozwinięta – z tego powodu do wielu miejsc można dotrzeć tylko samolotem bądź pieszo. Przezinterior prowadzą tylko 4 drogi bite[9].
Armia Surinamu jest na 135 miejscu w rankinguGlobal Firepower 2021[16]. Jej roczny budżet jest równy 60 mlndolarów, a aktywny personel wojskowy wynosi 2000 osób[17]. Posiada trzyhelikoptery, 55 pojazdów opancerzonych i 17 statków patrolowych[17].
