Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Sumak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sumak
Ilustracja
Sumak octowiec
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

mydleńcowce

Rodzina

nanerczowate

Rodzaj

sumak

Nazwa systematyczna
RhusL.
Sp. Pl. 265. 1753
Typ nomenklatoryczny

Rhus coriaria L.[3]

Synonimy
  • Duckera F.A.Barkley
  • Festania Raf.
  • Lobadium Raf.
  • Melanococca Blume
  • Neostyphonia Shafer
  • Pocophorum Neck.
  • Rhoeidium Greene
  • Schmaltzia Desv. ex DC.
  • Styphonia Nutt.
  • Sumacus Raf.
  • Thezera Raf.
  • Turpinia Raf.[4]
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Sumak garbarski

Sumak (Rhus L.) –rodzaj roślin należący do rodzinynanerczowatych. Obejmuje 54 gatunki roślin[4], przy czym w dawniejszym szerokim ujęciu włączano tu ok. 250 gatunków[5]. Większość gatunków z rodzaju występuje wAmeryce Północnej (odKostaryki poKanadę), jeden rośnie naHawajach, 6 wAzji wschodniej, jeden (sumak garbarskiR. coriaria) w Azji południowo-zachodniej i basenieMorza Śródziemnego, w tym w południowejEuropie[4][6]. WPolsce występuje często uprawiany i zadomowiony jużantropofitsumak octowiecR. typhina[7].

Ze względu na wysoką zawartośćtanin rośliny te wykorzystywane są wgarbarstwie. Szereg gatunków używanych jest też do produkcji barwników, wykorzystywanych leczniczo. Jadalne i wykorzystywane do wyrobu napojów są owocesumaka octowcaR. typhina,R. glabra iR. trilobata. Pędy tego ostatniego wykorzystywane były w plecionkarstwie. Sumak octowiec uprawiany jest jako ozdobny[6].

Morfologia

[edytuj |edytuj kod]
Rhus trilobata
Pokrój
Krzewy i niskiedrzewa osiągające zwykle do 10 m wysokości[8], czasem z pędami podziemnymi irozgałęzieniami dychotomicznymi[9].
Liście
Zimozielone lub sezonowe, skrętoległe, nieparzystopierzasto złożone, trójlistkowe i jednolistkowe, ogonkowe i czasem z oskrzydloną osią liścia[9].
Kwiaty
Drobne, siedzące lub krótkoszypułkowe, zebrane w wyrastające na szczytach pędówwiechy ikłosy złożone[9].Okwiat z dwóch okółków złożony, 5-krotny.Pręcików jest 5. W kwiatach męskichzalążnia jest silnie zredukowana. W kwiatach żeńskich występują silnie zredukowaneprątniczki,zalążnia jest górna, jednokomorowa i z pojedynczymzalążkiem[5], choć tworzona jest z trzechowocolistków[9][8].
Owoce
Kulistawe, jednonasiennepestkowce, z zewnątrz czerwone do brązowych, czasem ogruczolone i owłosione włoskami prostymi[9].
Pyłek. Powiększenie 40x

Systematyka

[edytuj |edytuj kod]
Pozycja systematyczna

Rodzaj należy do podrodzinyAnacardioideae z rodzinynanerczowatych (Anacardiaceae)[2][10]. W tradycyjnym ujęciu był to rodzaj liczący najwięcej gatunków w rodzinie (ok. 200[8]–250[5]), ale ujęcie rodzaju uległo ograniczeniu po wyłączeniu z niego większości gatunków w osobne rodzaje:Baronia,Malosma,Searsia,Toxicodendron[4], a czasem jeszcze dodatkowoMelanococca iTerminthia (w najwęższym ujęciu w rodzajuRhus zostaje ok. 35 gatunków)[6]. Mimo że wąskie ujęcie rodzaju potwierdzone zostało jako trafne w badaniach molekularnych na początku XXI wieku, to jego autorem był już w 1937Fred Alexander Barkley[11][12]. Cała grupa rodzajów określana jako kompleksRhus jest kłopotliwa do klasyfikowania ze względu na szybkie różnicowanie taksonów i znaczny udział ewolucji retikularnej (siateczkowatej)[13].

W węższym ujęciu rodzajRhus stanowitakson monofiletyczny dzielący się na dwa podrodzajeRhus iLobadium, w obrębie drugiego wyróżniane są czterysekcje:Lobadium, Rhoeidium, Styphonia iTerebinthifolia[11].

Wykaz gatunków[4]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni,A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248,DOI10.1371/journal.pone.0119248,PMID25923521,PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. abPeter F.P.F. Stevens Peter F.P.F.,Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden,2001– [dostęp 2010-01-25] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
  4. abcdeRhus L.. [w:]Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-02-05].
  5. abcRhus Linnaeus. [w:]Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-02-05].
  6. abcDavid J.D.J. Mabberley David J.D.J.,Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 795,DOI10.1017/9781316335581,ISBN 978-1-107-11502-6,OCLC 982092200 .
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist.Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002.ISBN 83-85444-83-1.
  8. abcRoger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 362.ISBN 0-333-73003-8.
  9. abcdeK. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. X. Flowering Plants. Eudicots. Heidelberg, Dordrecht, London, New York: Springer, 2011, s. 35.ISBN 978-3-642-14396-0.
  10. Genus Rhus L.. [w:]Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-02-05].
  11. abAgustina Rosa Andrés-Hernández, Teresa Terrazas, Gerardo Salazar, Helga Ochoterena. Phylogenetic analysis based on structural and combined analyses of Rhus s.s. (Anacardiaceae). „Botanical Journal of the Linnean Society”. 176, 4, s. 452–468, 2014.DOI:10.1111/boj.12222. 
  12. Fred Alexander Barkley. A Monographic Study of Rhus and Its Immediate Allies in North and Central America, Including the West Indies. „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 24, 3, s. 265-468, 1937. 
  13. Ze‐Long Nie, Hang Sun, Ying Meng, Jun Wen. Phylogenetic analysis of Toxicodendron (Anacardiaceae) and its biogeographic implications on the evolution of north temperate and tropical intercontinental disjunctions. „Journal of Systematics and Evolution”. 47, 5, s. 416-430, 2009. 
Identyfikatory zewnętrzne:
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sumak&oldid=78599113
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp