Jest synem Patricii (Irlandki) i nauczyciela matematyki stosowanej na Uniwersytecie w Berkeley, Stephana (jego rodzice byli rosyjskimi Żydami, którzy wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych[2]). Ukończył Buena High School w Wirginii.
Początki jego kariery nie są związane z filmem. W 1971 r. Seagal wyjechał doJaponii, gdzie pracował jako dziennikarz i nauczyciel języka angielskiego[3]. Jednocześnie kształcił swoje umiejętności we wschodnich stylach walki i został nauczycielem aikido. W życiu prywatnym, tak samo, jak i w walce, był bardzo żywiołową osobą. Uwiódł Miyako Fujitani, córkę swego nauczyciela aikido, a gdy okazało się, że dziewczyna jest w ciąży, poślubił ją. Po wyjeździe z Japonii przez pewien czas podróżował po świecie.
W 1982 r. powrócił do Stanów Zjednoczonych i wHollywood rozpoczął nauczanie karate[4]. Uczył także aktorów w Hollywood, między innymiSeana Connery’ego. Jego uczeń Michael Ovitz, szef agencji aktorskiej, zaaranżował spotkanie z właścicielami wytwórni „Warner Bros”, na którym Steven Seagal zaprezentował swoje predyspozycje i w rezultacie otrzymał propozycję kontraktu[5]. Rok później zadebiutował przed kamerami rolą w filmieNico-Ponad Prawem (About the Law), w którym partnerowała muSharon Stone[4]. Produkcja przyniosła aktorowi rozpoznawalność. W następnym filmie pt.Hard to Kill (Wygrać ze śmiercią) zagrał z modelkąKelly LeBrock, swoją trzecią żoną. Choć kolejne role nie przyniosły mu uznania w oczach krytyków, szybko umocniły jego pozycję jako odtwórcy postaci „twardych facetów” i obok takich gwiazd kina akcji, jakArnold Schwarzenegger,Jean-Claude Van Damme,Chuck Norris czySylwester Stallone, na stałe wszedł do światowej historii kina. W 1994 r. zadebiutował jako reżyser w filmieNa zabójczej ziemi, w którym zagrał także główną rolę. W późniejszym okresie został równieżproducentem. Zrealizował m.in. filmLiberator.
Seagal podjął także działalność muzyczną i gra na gitarze. Nagrał dwa albumy:Songs from the Crystal Cave (2005) iMojo Priest (2006). W 2006 r., wraz ze swoim zespołem Thunderbox, występował w Ameryce iEuropie. 10 sierpnia 2014 roku zagrał koncert dla prorosyjskich separatystów na Krymie[6]. Współpracował z wieloma muzykami, takimi jak:James Burton,Vince Gill,Leon Russell,Taj Mahal,Richie Sambora iDelbert Maclinton. Jego utwory wykorzystane zostały w niektórych jego filmach.
Czterokrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną w latach 1975–1986 była Miyako Fujitani, z którą ma dwójkę dzieci: Kentaro Seagal (ur. 1976) i Ayako Fujitani (ur. 1979). W 1984 był krótko żonaty z Adrienne La Russa, małżeństwo anulowano. 5 września 1987 roku poślubiłKelly LeBrock, z którą ma trójkę dzieci – Annalizę (ur. 1987), Arissę (ur. 1993) i Dominicka (ur. 1990). Para rozwiodła się w 1996 roku. W 2009 roku zawarł związek małżeński z Erdenetuyą Batsukh, z którą ma jedno dziecko. Aktor ma także córkę Savannah (ur. 1996) z Arissą Wolf.
W 2016 roku otrzymałobywatelstwo serbskie i rosyjskie[9]. Twierdzi publicznie, że jest „...Rosjaninem a Rosja to jego dom”[10].
Utworzył firmęZhara Fight z siedzibą w Rosji, która promować ma wydarzenia na żywo – walki MMA i boks. 30 maja 2018 odbyła się impreza inauguracyjna w Vegas City Hall[11].
W 2018 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej powierzyło mu funkcję „specjalnego przedstawiciela do spraw stosunków humanitarnych pomiędzy Rosją a Stanami Zjednoczonymi”[12], a w 2020 został członkiem rosyjskiej nowo utworzonej przezZachara Prilepina partii „Sprawiedliwa Rosja – Za Prawdę”[13]. Poinwazji Rosji na Ukrainę w 2022 agencjaRIA Nowosti opublikowała informację, że Seagal w rozmowie z dziennikarzami miał powiedzieć, że „nigdy nie zrezygnuje z rosyjskiego paszportu” i że „codziennie spotyka się zrusofobią”[12].
W wywiadzie udzielonym dla Los Angeles Times w 1988 roku powiedział, że pracował dla CIA, ze względu na swą znajomość sztuk walki oraz umiejętności językowe. Stwierdził też, że w 1979 roku pomagał szachowi IranuMohammadowi Pahlawiemu oraz członkom jego rodziny w bezpiecznej ucieczce z kraju i ochraniał ich domy w Londynie i Paryżu. Przypisał też sobie, że ochraniał abp.Desmonda Tutu oraz egipskiego prezydentaSadata[14]. CIA nie potwierdziło, by przeprowadzało takie operacje. Podczas kręcenia filmuNico w 1988 roku stwierdził, że niektóre fragmenty filmu są „bardzo autobiograficzne”[3].
Seagal był krytykowany przez byłych kaskaderów, którzy mieli okazję pracować z nim w filmach.Kane Hodder,Stephen Quadros, orazGene LeBell zarzucali Seagalowi, że uderza ich intencjonalnie[15][16]. W podobny sposób wypowiadali się o nim niektórzy aktorzy.Sean Connery powiedział, że podczas kręcenia filmuNever Say Never Again Seagal złamał mu nadgarstek[17].
W 1997 podczas przyjęcia w domuSylvestra Stallone wMiami, Seagal przechwalał się, że skopałby tyłekVan Damme’owi. Van Damme zaoferował wtedy Seagalowi, aby wyszli na zewnątrz domu i sprawdzili kto jest lepszy. Jednak Seagal przeprosił wszystkich i opuścił spotkanie. Wieczorem tego samego dnia ponownie spotkali się w klubie nocnym. Van Damme ponownie złożył ofertę Seagalowi, jednak do walki nie doszło. Według Stallone’a Seagal wystraszył się Van Damme’a[21][22].
W 1997 rokulama Penor Rinpocze ogłosił, że Steven Seagal nosi w sobie ducha XVII-wiecznego mistrza buddyjskiego o imieniu Czungdrag Dordże, który z powodu współczucia dla cierpienia istot żywych odrodził się, aby pomóc wszystkim istotom osiągnąć oświecenie. Seagal złożył hojną darowiznę na rzecz klasztoru Penora Riponcze[23].
Podczas kręcenia filmuUprowadzona 3, Seagal obraziłLiama Neesona zarzucając mu, że nie potrafi walczyć jak prawdziwa gwiazda kina akcji[24].
Od 2014 roku aktywnie wspiera rosyjską agresję na Ukrainę występując dla prorosyjskich separatystów w Donbasie oraz udzielając wywiadów w rosyjskiej telewizji gdzie powiela tezy na temat rosyjskiej agresji na Ukrainę. W 2022 roku zapowiedział stworzenie filmu dokumentalnego mającego usprawiedliwiaćrosyjską agresję na Ukrainę[25]. Twierdzi, że na Ukrainie wciąż rządzą i walcząnaziści. Powiela stwierdzeniarosyjskiej propagandy o ofensywnej roliNATO (w tymPolski,Niemiec iUSA), które jakoby miało stwarzać zagrożenie dlaRosji[26].
W 2023 roku został odznaczonyOrderem Przyjaźni przezWładimira Putina[27]. Z kolei w 2024 wziął udział w inauguracji kolejnej kadencji prezydenckiej rosyjskiego dyktatora[28].
W 1995 roku został nominowany doZłotej Maliny za filmNa zabójczej ziemi w trzech kategoriach (najgorszy aktor, najgorsze zdjęcia, najgorszy reżyser). Wygrał w jednej kategorii, jako najgorszy reżyser[29]. W roku 1997 został nominowany za filmKrytyczna decyzja w kategorii najgorszy wspierający aktor[30]. W 1998 roku został nominowany za filmW morzu ognia w czterech kategoriach[31], a w roku 2003 za filmWpół do śmierci jako najgorszy aktor[32].