| Data i miejsce urodzenia | 2 listopada 1941 |
|---|---|
| Zawód, zajęcie | geolog,paleontolog, biolog (biologia ewolucyjna) |
| Narodowość | amerykańska |
| Tytuł naukowy | |
| Alma Mater | Uniwersytet Princeton (BA 1963,summa cum laude), |
| Uczelnia | Uniwersytet Rochesterski (1967–1969), |
| Wydział | Department of Earth and Planetary Sciences JHU, |
| Odznaczenia | |
| Charles Schuchert Award (1977), Mary Clark Thompson Medal (2006), Paleontological Society Medal (2007), William H. Twenhofel Medal (2008) | |
| Strona internetowa | |
Steven Mitchell Stanley (ur.2 listopada1941 kołoCleveland) – amerykańskigeolog,paleontolog, biolog (biologia ewolucyjna), jeden z twórców koncepcjipunktualizmu (nieciągłej równowagi w historii ewolucji, inaczej modelu równowag przestankowych), związany zUniwersytetem Yale,Uniwersytetem Johnsa Hopkinsa i ze School of Ocean and Earth Science and TechnologyUniwersytetu Hawajskiego wMānoa.
Steven M. Stanley urodził się w pobliżu Cleveland i tam spędził dzieciństwo[1]. Już w wieku 8 lat zbierał skały iminerały wzdłuż rzek i strumieni wpływających dojeziora Erie, a kończąc liceum opracował rozprawę na temat jednej z tych rzek, której dolinę tworzą skały paleozoiczne[2]. Studiował geologię naUniwersytecie w Princeton, gdzie w 1963 otrzymał licencjat z tytułemsumma cum laude. Pracę dyplomową (senior thesis) wykonał w dziedzinie paleoekologii, badającwapienie nakoralowej wyspie Key Largo, największej w archipelaguFlorida Keys. Dalsze studia odbył naUniwersytecie Teksańskim w Austin i Uniwersytecie Yale[1]. Pracę doktorską na tematbudowy funkcjonalnej małżów, pt.Relation of shell form to life habit of the Bivalvia (Mollusca)[2], obronił w 1968, otrzymując tytuł D.Ph. w dziedzinie paleontologii[2][1][3]. Jeszcze przed uzyskaniem stopnia doktora, w 1967, otrzymał stanowisko naUniwersytecie Rochesterskim, a od 1969 pracował przez wiele lat na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa. Był profesor]em paleontologii w Department of Earth and Planetary Sciences; w latach 1987 i 1988 pełnił funkcjędziekana tego wydziału i kierownika studiów magisterskich na kierunku Environmental Earth Sciences and Policy wOhio (od 1993)[1]. W latach 1990–1991 kierował również wydziałemUniwersytetu Case’a i Western Reserve[1]. Od 2005 jest pracownikiem naukowym w Marine and Environmental Geology Division Uniwersytetu Hawajskiego w Manoa (School of Ocean and Earth Science and Technology, SOEST)[4][5][6].
W 1988 Steven Stanley został wybrany doAmerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk, a w 1994 doNational Academy of Sciences[1]. Jest członkiem rad redakcyjnych specjalistycznych czasopism, m.in.American Journal of Science (od 1975),Paleobiology (1975–1982),Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (1999–2000). Należał do radyThe Paleontological Society (1976–1977, 1991–1993); w latach 1993–1994 był prezesem tego Stowarzyszenia. W latach 2000–2001 był też prezesemAmerican Geological Institute, a w latach 1987–1988 wiceprzewodniczącym zespołu Earth Sciences wNational Research Council[1].
W pierwszych latach pracy naukowej Steven M. Stanley kontynuował paleontologiczne badania morfologii małży, rozpoczęte w ramach pracy doktorskiej, opracowując modele ich przemian ewolucyjnych. Te zainteresowania obejmują wkrótce szeroki zakresewolucjonizmu igeobiologii – problemyewolucjiżycia i dynamikistruktury ekosystemów. Wśród ważnych osiągnięć tych interdyscyplinarnych badań wymienia się między innymi[2][3]:
Steven Stanley jest autorem lub współautorem kilkudziesięciu artykułów naukowych w renomowanych czasopismach (m.in.Science) oraz wielu często wznawianych książek wydawanych w dużych nakładach[1]; w wykazie „Most widely held works by Steven M Stanley” na www.worldcat.org. zamieszczono pozycje (lista uporządkowana według liczby wydań)[8]:
Podręcznik akademickiEarth System History, wydany po raz pierwszy w 1998, doczekał się rekordowej liczby wydań w różnych językach[8][9] (w Polsce został wydany jakoHistoria Ziemi[10]). Autor opisuje w nim dzieje Ziemi traktowanej jako jednolity system fizyczno-chemiczny i biologiczny, w którym równocześnie zachodzą procesy kształtujące np.skorupę ziemską iewolucja świata organicznego. Przez recenzentów książka została uznana nie tylko za świetny podręcznik akademicki, wartościowy nie tylko dla studentów kierunków przyrodniczych, ale również dla nauczycieli i uczniów szkół średnich. W przedmowie do książki S.M. Stanley napisał m.in.[10]
Pełen zapis geologiczny życia i minionych środowisk […] ukazuje […] wielość eksperymentów natury i przez to ukazuje funkcjonowanie systemu ziemskiego. Nie mamy możliwości powtórzenia tych eksperymentów ani w laboratorium, ani w warunkach naturalnych.Aby je poznać, skazani jesteśmy na czytanie historii zapisanej w skałach.
Aby ułatwić naukę odczytywania tego niepełnego i niejednoznacznego zapisu autor podręcznika zamieścił w tekście liczne ilustracje i zestawienia, a studentom i prowadzącym zajęcia udostępnił materiały uzupełniające (teksty dostępne on-line i na CD)[11][12][13]. Polskie wydanie podręcznika –Historia Ziemi – zostało wzbogacone przez Bogusława Waksmundzkiego zWydziału Geologii UW (Instytut Geologii Podstawowej) – na stronie internetowejPWN zamieszczono aneks z opisami kilkunastu odsłonięć geologicznych w Polsce[14]. W zakres książkiHistoria Ziemi (wydanie 2, poprawione i uzupełnione) wchodzą rozdziały[10]: