Ten artykuł dotyczy dziennikarza. Zobacz też:inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku.

Stefan Bratkowski

Stefan Bratkowski (Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2012)
Data i miejsce urodzenia	22 listopada 1934 Wrocław
Data i miejsce śmierci	18 kwietnia 2021 Warszawa
Zawód, zajęcie	dziennikarz, publicysta, pisarz
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Stefan Tadeusz Aleksander Bratkowski (ur.22 listopada1934 weWrocławiu, zm.18 kwietnia2021^[1] wWarszawie) –polskiprawnik,dziennikarz,publicysta ipisarz; w latach 1980–1990 prezesStowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, w latach 1991–1992 prezesSpółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, przewodniczący Rady ProgramowejStowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Był synemStefana Janusza Bratkowskiego, urzędnika konsularnego i oficera wywiadu RP^[2][3].

W 1936 zamieszkał wWarszawie. Po upadkupowstania warszawskiego w 1944 i kilku latach tułaczki wychowywał się w państwowym domu młodzieży wKrzeszowicach.

Był bratem ekonomisty i politykaAndrzeja Bratkowskiego^[4], mężemRomy Przybyłowskiej-Bratkowskiej^[5] i ojcemKatarzyny Bratkowskiej.

W 1949 został członkiemZwiązku Młodzieży Polskiej. Jesienią 1956 rozwiązał ZMP naUJ. W grudniu tego samego roku zorganizował pierwszy zjazdRewolucyjnego Związku Młodzieży w Warszawie z udziałem trzech tysięcy delegatów. Od 1956 do 1957 zasiadał w komitecie centralnymZwiązku Młodzieży Socjalistycznej.

W 1954 wstąpił doPolskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Był członkiem egzekutywy PZPR wZwiązku Literatów Polskich^[6]. Z partii został usunięty dyscyplinarnie w 1981^[7].

W 1954 współorganizował Klan Płonącego Pomidora, prywatny klub dyskusyjny zbuntowanej młodzieży. W 1955 organizował Uniwersytecki Klub Dyskusyjny w Krakowie, a w 1956 pierwsze krakowskiejuwenalia, podczas których po raz pierwszy tysiące młodzieży przeszło ulicami miasta w niekontrolowanej manifestacji. W 1955 ukończył prawo naUniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1954–1956 był zatrudniony jakopracownik naukowo-dydaktyczny Wydziału Prawa UJ.

Od listopada 1956 pracował w redakcji „Po Prostu”, od stycznia 1957 – jako reporter. Był inicjatorem ruchu na rzecz samorządu. Napisał zJanuszem Roszką iJerzym Zieleńskim kilka książek reporterskich. Pod koniec lat 60. szeroką popularność zyskała jegoKsięga wróżb prawdziwych, opisująca przyszłość tworzoną przez postęp nauki i techniki. Napisał z bratemAndrzejem książkęGra o jutro, która podważała tryb funkcjonowania gospodarkiPRL, popularyzowała zachodnie doświadczenia w zarządzaniu i postulowała przywrócenie pieniądza jako miernika efektywności zamiast wykonywania planów. Od maja 1970 był redaktorem „Życia i Nowoczesności” (czwartkowego dodatku do „Życia Warszawy”), z którego w październiku 1973 z przyczyn politycznych został – wraz z trzonem zespołu – usunięty.

W latach 1971–1974 Stefan Bratkowski był również kierownikiem Pracowni Prognoz Rozwoju Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Informatyki. Pozostawał następnie do 1980 bez stałego zatrudnienia. Był autorem scenariuszy części odcinków serialu telewizyjnegoNajdłuższa wojna nowoczesnej Europy (1979–1981)^[8].

Jako prawnik i historyk zajął się studiami historycznymi, napisał źródłowe studium o historii wojskowości XVIII w. i wykształceniu zawodowymTadeusza Kościuszki jako inżyniera wojskowego. W 1978 zBogdanem Gotowskim iAndrzejem Wielowieyskim zainicjował Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość” (DiP), działające początkowo w ramach KolegiumTowarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej pod opiekąAdama Uziembły. Po zakazie publicznych dyskusji paneliści tej inicjatywy zajmowali się rozpisywaniem ankiet i opracowywaniem na ich podstawie raportów, z których pierwszy, zatytułowanyO stanie Rzeczypospolitej i drogach wiodących do jej naprawy, ukazał się w 1979. Ich masową dystrybucję prowadziłaNiezależna Oficyna Wydawnicza NOWa, ukazywały się również w radiuRozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa^[9].

Jesienią 1980 na fali przemian związanych z powstaniem„Solidarności” został wybrany na prezesaStowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Po wprowadzeniustanu wojennego kierował działającym wówczas nielegalnie Stowarzyszeniem Dziennikarzy Polskich. Od 1983 do 1988 realizował „Gazetę Dźwiękową”, którą uzupełniał piosenkami bardów związanych z opozycją, a którą w formie kaset magnetofonowych rozpowszechniałPiotr Szwemin^[10][11]. Uczestniczył w Konwersatorium im. Bogdana Gotowskiego, w 1987 współorganizował tzw. „sześćdziesiątkę”, grupującą intelektualistów polskich, członków władz NSZZ „Solidarność” oraz rozwiązanych stowarzyszeń twórczych i naukowych. W latach 80. publikował swoje teksty wwydawnictwach drugiego obiegu^[12]

W 1988 wszedł w składKomitetu Obywatelskiego przyLechu Wałęsie. Brał udział w rozmowachOkrągłego Stołu jako członek obrad plenarnych oraz podzespołu ds. stowarzyszeń.

W 1989 ponownie został prezesem zalegalizowanegoSDP, funkcję tę pełnił do 1990, po czym został honorowym prezesem stowarzyszenia. Również w 1989 współorganizował „Gazetę Wyborczą”, do której do 1995 pisywał felietony, był wśród założycieli przedsiębiorstwaAgora. Potem krótko był felietonistą tygodnika „Computerworld”, a następnie publicystą „Rzeczpospolitej”, z którą zerwał współpracę w 2006, zarzucając redaktorowi naczelnemu ingerencję w swoje teksty^[13].

W 1991 brał udział w założeniu (razem z World Press Freedom Committee) Fundacji Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej, pełnił funkcję przewodniczącego rady tej organizacji, a w 2007 stanął na czele jej zarządu^[14].

Wszedł w skład rady nadzorczej i następnie rady programowejStowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie^[9]. Został też członkiemStowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz członkiem honorowymZwiązku Polskich Artystów Plastyków. W latach 1997–2001 zasiadał w radzie programowej, a od 2002 w radzie konsultacyjnejCentrum Monitoringu Wolności Prasy^[15]. W 2007 reaktywował „Doświadczenie i Przyszłość”^[16].

Działał jako społeczny redaktor niezależnego portalu publicystycznego Studio Opinii^[17][18]. Był prowadzącym audycję radiowąSalon – Z boku wTok FM^[19], a także członkiem kapituły ustanowionej w 2013Nagrody „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej^[20]. W 2012 wraz z częścią środowiska dziennikarskiego (m.in.Magdaleną Bajer, w latach 1996–2011 przewodniczącąRady Etyki Mediów) zarzuciłKrzysztofowi Skowrońskiemu upolitycznienie SDP^[21][22].

W listopadzie 2019 z okazji 85-lecia urodzin Stefana Bratkowskiego na portalu Studio Opinii ukazał się jego obszerny dziennik, ogłoszony przez dziennikarzaJerzego Klechtę^[23].

Został pochowany 11 maja 2021 nacmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Podczas uroczystości głos zabrali m.in.Jerzy Baczyński,Adam Bodnar iErnest Skalski^[24].

• Zaułek sześciu wieków, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1963 (współautor, zJanuszem Roszką).
• Nie będzie balu dla weteranów, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1964 (współautor, z Januszem Roszką).
• W tropikach inaczej, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1965 (współautor, zJerzym Zieleńskim).
• Ostatki staropolskie, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1966 (współautor, z Januszem Roszką).
• Księga wróżb prawdziwych, Harcerskie Biuro Wydawnicze Horyzonty, 1968.
• Gra o jutro, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970 (współautor, zAndrzejem Bratkowskim); wydanie poprawione i uzupełnione jakoGra o jutro 2. Co warto zrobić teraz i z myślą o wnukach, Studio Emka, Warszawa 2011.
• Mały słownik informatyki, Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Informatyki, 1972 (oprac., wespół z Witoldem Węckowiczem).
• Z czym do nieśmiertelności, Wydawnictwo „Śląsk”, 1977; wydanie 2 poszerzone: Wydawnictwo „Śląsk”, 1979,ISBN 83-216-0185-5.
• Oddalający się kontynent, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978; wydanie 2 poprawione i rozszerzone: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980,ISBN 83-06-00506-6.
• Skąd przychodzimy. Opowieści z drugiego kwadratu, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1978; wydanie poprawione i rozszerzone: BGW, 1993.
• Programować może każdy, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 1978 (podręcznikjęzyka programowaniaBASIC; seria: „Życie i Nowoczesność”).
• Nie tak stromo pod tę górę. Krótki poradnik dla tych, którzy nie wiedzą, że nic się nie da zrobić, Książka i Wiedza 1980.
• Nowy Marsyliusz, czyli społeczeństwo inteligentne, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1981,ISBN 83-06-00587-2.
• Ku przestrodze, Bicentennial Publishing Corporation, 1983,ISBN 0-912757-07-8 (przedmowa: Marek P. Krzyżański; seria: Biblioteka Polityczna „Nowego Dziennika”).
• Jak robić interesy – razem, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1989,ISBN 83-207-1141-X.
• Którędy do dobrobytu wsi. O dwóch polskich chłopskich cudach, o kilku wypróbowanych sposobach (polskich, niemieckich, angielskich i amerykańskich) na zdobywanie pieniędzy i o tym, jak uwierzyć, że można samemu dać sobie radę – zamiast blokować drogi, strajkować, głodować, protestować i niepotrzebnie zrażać do siebie resztę społeczeństwa, Nowoczesność – Fundacja im. Macieja Rataja, 1993.
• Robotnicy – akcjonariusze. Polskie związki wielkiej encykliki, Fundacja Wspierania Przekształceń Własnościowych przy ZE ELWRO, 1993,ISBN 83-7469-415-7.
• Wiosna Europy: mnisi, królowie i wizjonerzy, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1997,ISBN 83-207-1556-3.
• Najkrótsza historia Polski, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1998,ISBN 978-83-03-03693-3.
• Najkrótsza historia Wielkopolski, Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów „W drodze”, 1999,ISBN 83-7033-228-5.
• Pan Nowogród Wielki: prawdziwe narodziny Rusi, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1999,ISBN 978-83-88072-23-9 (nominacja doNagrody Literackiej „Nike” w 2000^[25]).
• Podróż do nowej przeszłości, Wydawnictwo Veda, 2000,ISBN 83-85584-67-6.
• Pod wspólnym niebem: krótka historia Żydów w Polsce i stosunków polsko-żydowskich, Krajowa Agencja Wydawnicza, 2001,ISBN 978-83-88072-51-2.
• Nieco inna historia cywilizacji: dzieje banków, bankierów i obrotu pieniężnego, Nowoczesność, 2003,ISBN 83-901815-7-6.
• Sztafeta „Z”, Instytut Technologii Eksploatacji, 2004,ISBN 83-7204-384-1.
• Kilka sposobów na niemożliwość, czyli poradnik dla tych, którzy nie wiedzą, że nic się nie da zrobić, Prószyński i S-ka, 2006,ISBN 83-7469-415-7.
• Kim chcą być Niemcy, Prószyński i S-ka, 2006,ISBN 83-7469-322-3.
• Kim chcą być Polacy, Prószyński i S-ka, 2007,ISBN 978-83-7469-499-5.
• Atlantyda tak nie daleko, Wydawnictwo Pert, 2009,ISBN 978-83-928157-5-4.
• Teksty wywrotowe 1992-2008, Wydawnictwo Pert, 2012,ISBN 978-83-915358-7-5.
• W drodze do Montaigne, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 2012,ISBN 978-83-07-03277-1.
• Kto na to przyzwolił? Szkic o odpowiedzialności za przyszłą historię, Studio Emka, 2013,ISBN 978-83-63773-21-2.
• Nieco inna historia Polski, Studio Opinii, 2015 (e-book)^[26].

• Księga dwudziestolatków 1965, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1967 (wespół z Aliną Kalczyńską).
• Sygurd Wiśniowski,W pogoni za nową przygodą, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979 (wybór i opracowanie; wespół z Romaną Przybyłowską-Bratkowską).
• Jan Sztolcman,Czwarty Polak za Kordylierami Krajowa Agencja Wydawnicza, 1982 (wybór i opracowanie; wespół z Romaną Przybyłowską-Bratkowską).
• Październik 1956. Pierwszy wyłom w systemie. Bunt, młodość i rozsądek, Prószyński i S-ka, 1996,ISBN 83-7180-040-1 (praca zbiorowa; zebrał i zredagował Stefan Bratkowski).

• Robert Townsend,Jak zdobyć szklaną górę organizacji. Czyli co robić, aby nie tłamsić ludzi i nie hamować rozwoju, Książka i Wiedza, 1974.
• Ralf Dahrendorf,Nowoczesny konflikt społeczny. Esej o polityce wolności, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1993,ISBN 978-83-63773-21-2.

• 1961:Wyszedł z domu i nie wrócił (etiuda szkolna) – reżyseria^[8]
• 1961:Gdy ginie król (etiuda szkolna) – reżyseria^[8]
• 1981:Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (reż.Jerzy Sztwiertnia) – scenariusz (odc. 7–13)^[8]
• 2000:Najwyżej na świecie (reż.Elżbieta Dzikowska) – komentarz^[8]

• Nagroda im. Adolfa Bocheńskiego (1980)
• Nagroda Kisiela (1990)
• Krzyż KomandorskiOrderu Odrodzenia Polski (2011)^[27]
• Super Wiktor (2015)
• Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Ksawerego Pruszyńskiego (1997)^[28]
• tytuł Honorowego Obywatela Krzeszowic (2016)^[29]
• Nagroda 100-leciaZAiKS-u (2018)^[30]
• Nagroda Specjalna ZAiKS-u (2019)^[30]

• O redakcji: Stefan Bratkowski [online], studioopinii.pl [dostęp 2021-04-21] .
• WłodzimierzW. Domagalski WłodzimierzW.,Stefan Bratkowski,Encyklopedia Solidarności [zarchiwizowane 2020-09-19] .
• Bratkowski Stefan, sppwarszawa.pl [zarchiwizowane 2014-02-23] .

• Stefan Bratkowski [online], culture.pl [dostęp 2021-04-21] .
• Alfabet o Bratkowskim [online], wprost.pl, 28 listopada 2004 [dostęp 2021-04-21] .
• BogdanB. Miś BogdanB.,Stefan Bratkowski 1934–2021 [online], studioopinii.pl, 18 kwietnia 2021 [dostęp 2021-04-21] .
• JacekJ. Stawiany JacekJ.,Nie żyje Stefan Bratkowski – publicysta, dziennikarz, honorowy prezes SDP [online], press.pl, 19 kwietnia 2021 [dostęp 2021-04-21] .

• Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego
• Członkowie egzekutywy POP PZPR w Związku Literatów Polskich
• Członkowie Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie
• Członkowie Rewolucyjnego Związku Młodzieży
• Członkowie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich
• Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
• Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa)
• Członkowie Związku Młodzieży Polskiej
• Działacze opozycji w PRL
• Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej
• Laureaci Nagrody Kisiela
• Ludzie urodzeni we Wrocławiu
• Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
• Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
• Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
• Polscy pisarze ekonomiczni
• Polscy popularyzatorzy nauki
• Polscy publicyści
• Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa)
• Urodzeni w 1934
• Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego
• Zmarli w 2021

• Uniwersalny szablon cytowania – brak strony