Stanko Todorow

Станко Тодоров

Pełne imię i nazwisko	Stanko Todorow Georgijew
Data urodzenia	10 grudnia 1920
Data śmierci	17 grudnia 1996
Premier Bułgarii
Okres	od 7 lipca 1971 do 16 czerwca 1981
Przynależność polityczna	Bułgarska Partia Komunistyczna
Poprzednik	Todor Żiwkow
Następca	Grisza Filipow
Minister rolnictwa
Okres	od 3 września 1952 do 11 czerwca 1957
Poprzednik	Nikoła Stoiłow
Następca	Iwan Prymow
Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego
Okres	od 16 czerwca 1981 do 3 kwietnia 1990
Poprzednik	Władimir Bonew
Następca	Nikołaj Todorow
p.o.Prezydenta Republiki Bułgarskiej
Okres	od 6 lipca 1990 do 17 lipca 1990
Poprzednik	Petyr Mładenow
Następca	Nikołaj Todorow (p.o.)
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Stanko Todorow Georgijew (bułg. Станко Тодоров, ur.10 grudnia1920 w Klenowiku kołoPernika, zm.17 grudnia1996 wSofii) –bułgarski działaczkomunistyczny i polityk, od początkulat 40. XX wieku członekBułgarskiej Partii Komunistycznej, od 1954 roku przez niemal czterdzieści lat deputowany doZgromadzenia Narodowego. Jego kariera polityczna rozpoczęta w wieku szesnastu lat wKomsomole im.Georgi Dimitrowa wiodła przez stanowiska ministra rolnictwa (1952–1957), członkaBiura Politycznego KC BPK (od 1961), aż do funkcjipremiera-sukcesoraTodora Żiwkowa (1971–1981) oraz przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego (1981–1990). Pod konieclat 80. stanął na czele grupy tzw. reformatorów, którzy odsunęli Żiwkowa od władzy w partii i, zdając sobie sprawę z nieuchronności zmian, zaakceptowali pokojowe przejście do systemudemokracji parlamentarnej.

W wieku szesnastu lat przerwał naukę, wstąpił doKomsomołu im.Georgi Dimitrowa i aktywnie zaangażował się w jego działalność. W 1943 roku zapisał się do – ciągle istniejącej nielegalnie –Bułgarskiej Partii Komunistycznej, a rok później uczestniczył w zorganizowanym przez niązamachu stanu, w którego wynikukomuniści na blisko pięćdziesiąt lat przejęli władzę wBułgarii.

Niedługo potem został zauważony przez władze KC Komsomołu wSofii. W 1950 roku trafił do Komitetu Regionalnego BPK.

We wrześniu 1952 roku, w wieku zaledwie trzydziestu dwu lat, został ministrem rolnictwa w rządzieWyłko Czerwenkowa. Pełnił tę funkcję przez pięć kolejnych lat, także w gabinecie kierowanym przezAntona Jugowa. Po rozliczeniach wewnątrzpartyjnych 1956 roku, w wyniku których z BPK wyrzuceni zostali m.in. odpowiedzialni za masowe represje z czasówstalinizmu Czerwenkow i Jugow, młodzi, mniej znani działacze, tacy jak Todorow, zajęli bardziej eksponowane miejsca w hierarchii partyjnej i stali się twarzami dla „nowego otwarcia”.

Od 1954 roku (do 1990) Todorow przez osiemkadencji był deputowanym doZgromadzenia Narodowego. Na przełomielat 50. i60. awansował do ścisłego kierownictwa partii – w 1961 roku został członkiemBiura Politycznego KC BPK, a rok później wiceprzewodniczącym Komitetu Stałego Rady Ministrów, odpowiedzialnym za ustalanie programu pracy rządu.

W lipcu 1971 roku I sekretarz BPKTodor Żiwkow zrezygnował z funkcjipremiera i został pierwszym przewodniczącym Rady Państwowej Bułgarskiej Republiki Ludowej, której powołanie oznaczało – w praktyce – ustanowienie jednowładztwa w Bułgarii. Na nowego szefa rady ministrów desygnował Todorowa. Nowy premier, chociaż zaliczał się do dwu najważniejszych osób w państwie, w dużej mierze był wykonawcą poleceń przewodniczącego Żiwkowa. Todorow pełnił swoje obowiązki przez dziesięć lat i do dziś jest najdłużej urzędującym premierem Bułgarii.

Po odejściu z rządu przez dwie kadencje (czerwiec 1981-marzec 1986 i czerwiec 1986-kwiecień 1990) był przewodniczącymZgromadzenia Narodowego.

 Osobny artykuł:Okrągły Stół (Bułgaria)#Sytuacja społeczno-polityczna w Bułgarii pod koniec lat 80..

Pod konieclat 80., na fali procesówdemokratyzujących w innych państwachbloku wschodniego, wBułgarii stopniowo rozpoczęto ujawnianie informacji o tragicznej sytuacji gospodarczej kraju oraz o zbrodniach okresu stalinowskiego i postalinowskiego, w których udział mieli przedstawiciele ówczesnej władzy. Duże poparcie społeczne dla ruchów opozycyjnych, które 7 grudnia 1989 roku zjednoczyły się wZwiązek Sił Demokratycznych, sprawiło, że niektórzy przedstawiciele obozu rządowego zaczęli zgłaszać potrzebę rozpoczęcia programu poważnych reform w państwie, głównie po to, aby nie dopuścić do utraty władzy. Wśród tzw. reformatorów znalazł się, oprócz młodszych członków BPK (takich jak minister spraw zagranicznychPetyr Mładenow, premierGeorgi Atanasow i szef MON gen.Dobri Dobricz), także siedemdziesięcioletni Todorow. W dużej mierze dzięki jego wpływom na grudniowym posiedzeniu Biura Politycznego KC sprzeciwiający się reformom Żiwkow został odsunięty od władzy, a niedługo potem komuniści spotkali się z opozycją przyOkrągłym Stole.

Todorow wystartował w pierwszych półdemokratycznychwyborach parlamentarnych w Bułgarii (1990). Wywalczył mandat deputowanego, jednak wkrótce zrezygnował z zasiadania wKonstytuancie, tłumacząc się kłopotami zdrowotnymi. Jednym z zadań Wielkiego Zgromadzenia Narodowego był wybór nowegoprezydenta; wobec dużej różnicy zdań i przedłużających się dyskusji jako tymczasowego prezydenta parlamentarzyści zaakceptowali kandydaturę właśnie Todorowa, który pełnił tę funkcję przez niecałe dwa tygodnie.

Był jednym z inicjatorów przekształcenia BPK wBułgarską Partię Socjalistyczną. W latach 1990–1994 zasiadał w jej prezydium.

Po upadkukomunizmu pojawiły się wobec niego oskarżenia okorupcję i malwersacje finansowe z czasu, kiedy był premierem. Jednak w 1996 roku, krótko przed jego śmiercią, Bułgarski Sąd Najwyższy oddalił wobec niego wszystkie zarzuty^[1].

• Premierzy Bułgarii
• Politycy Bułgarskiej Partii Komunistycznej
• Politycy Bułgarskiej Partii Socjalistycznej
• Przewodniczący Bułgarskiego Zgromadzenia Narodowego
• Deputowani 36. kadencji Bułgarskiego Zgromadzenia Narodowego
• Urodzeni w 1920
• Zmarli w 1996