Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Skala Celsjusza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
stopień Celsjusza [℃]
Wymiar

[℃]

Jednostka

temperatury

Źródło nazwy

Anders Celsius

Skala Celsjuszaskala termometryczna, nazwana od nazwiska szwedzkiego uczonegoAndersa Celsiusa, który zaproponował ją w roku 1742.

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Anders Celsius w roku 1742 zbudował swój pierwszytermometr rtęciowy. Aby mierzyć temperaturę, musiał przyjąć jakąśskalę pomiarową. Ta, którą zaproponował, była odwrotna do współczesnej. Za zero przyjąłtemperaturę wrzenia wody (obecnie zerem jest temperatura jej krzepnięcia), a jako sto stopni wybrał temperaturę jej zamarzania (współcześnie za 100 przyjęto punkt wrzenia wody w ciśnieniu atmosferycznym[1]). Oznacza to, że w pierwotnej skali Celsiusa temperatura pokojowa odpowiadała 80 stopniom, aciepłota ciała człowieka 63,4 stopnia. Podczas mroźnego poranka pierwszy termometr Celsiusa mógł wskazywać 110 stopni (obecnie −10).

Dopiero później naukowcy doszli do wniosku, że lepiej połączyć wzrost liczby stopni z procesem ocieplania. Wielu badaczy, między innymi Elvius ze Szwecji (1710), Christian of Lyons (1743) iKarol Linneusz (1740), zwracało uwagę na odwrotność wielu zjawisk do zaproponowanego układu temperatur. W efekcie temperatura wrzenia i zamarzania zostały zamienione miejscami i przyjęto znaną współcześnie skalę temperatur.

Od 1774 do 1954 stopień skali Celsjusza zdefiniowany był jako jedna setna różnicy temperatur topnienia lodu i wrzenia wody przyciśnieniu normalnym jednejatmosfery fizycznej. Zero na skali Celsjusza przyporządkowanotemperaturze topnienia lodu, a 100 stopniom odpowiadała temperatura wrzenia wody wwarunkach normalnych. Definicja ta cały czas jest w powszechnym użyciu i naucza się jej w szkołach.

Obecnie skala Celsjusza jest zdefiniowana przezMiędzynarodowe Biuro Miar i Wag poprzez temperaturęzera bezwzględnego (−273,15 °C) oraz temperaturępunktu potrójnego wodyVSMOW (0,01 °C), a zatem stopień Celsjusza to 1/273,16 tego przedziału.

Przeliczanie

[edytuj |edytuj kod]

Sposób dokładny

[edytuj |edytuj kod]
TKelvin=273,15+TCelsius{\displaystyle T_{Kelvin}=273,15+T_{Celsius}}
TCelsius=TKelvin273,15{\displaystyle T_{Celsius}=T_{Kelvin}-273,15}
TFahrenheit=32+95TCelsius{\displaystyle T_{Fahrenheit}=32+{\frac {9}{5}}\cdot T_{Celsius}}   lub  TFahrenheit=((TCelsius+40)1,8)40{\displaystyle T_{Fahrenheit}=((T_{Celsius}+40)\cdot 1,8)-40}
TCelsius=59(TFahrenheit32){\displaystyle T_{Celsius}={\frac {5}{9}}\cdot (T_{Fahrenheit}-32)}   lub  TCelsius=((TFahrenheit+40):1,8)40{\displaystyle T_{Celsius}=((T_{Fahrenheit}+40):1,8)-40}
Przelicznik °F na °C i na K w zakresie 0–1000 K (należy użyć suwaka)
Przelicznik °F na °C i na K w zakresie 0–1000 K (należy użyć suwaka)

Sposób praktyczny

[edytuj |edytuj kod]

Do szybkiego przeliczania temperatury wyrażonej wstopniach Fahrenheita lub Celsjusza (na przykład podczas pobytu w krajach stosujących daną skalę) bez stosowania urządzeń liczących można używać następujących wzorów przybliżonych:

Zapis

[edytuj |edytuj kod]

Według opiniiRady Języka Polskiego z 2003 roku dla stopni Celsjusza nie należy stosować spacji ipoprawny zapis to [...]10°C (nie: 10 °C ani 10° C)[2]. Zgodnie jednak z zaleceniemMiędzynarodowego Biura Miar i Wag między liczbą a jednostką miary występuje spacja, to znaczy pisze się 23 °C (a nie 23°C ani 23° C)[3]. W Polsce do roku 2010 podobną konwencję zapisu zalecały przepisy dotyczące legalnych jednostek miar[4]. W roku 2010 przepisy te zostały uchylone bez wprowadzenia nowych zaleceń dotyczących użycia odstępu[5], natomiast w roku 2020 ponownie zalecono zapis ze spacją[6]. Pisownię ze spacją stosuje oficjalnie polskiGłówny Urząd Miar w definicji temperatury Celsjusza[7].

Na komputerze „°C” uzyskuje się zwykle piszącsymbol stopnia (U+00B0) (np. w systemie Windows za pomocąkombinacji klawiszy: lewyAlt+0176 naklawiaturze numerycznej, w macOS używając skrótu Option+Shift+8, w iOS i iPadOS przytrzymując dłużej cyfrę zero lub korzystając z tzw. DOS-owejstrony kodowej: lewyAlt+248), po którym pisze się wielką literę „C” (U+0043). Dla kompatybilności z językamiCJK istnieje również specjalny znakunikodu (U+2103) (dziesiętnie 8451), czyli: ℃. Dla porównania, poniżej zestawiony jest wygląd tych dwóch możliwych wersji (najpierw wersja unikodowa, po niej „zwykła” – z użyciem dwóch znaków):

℃ °C

Na urządzeniu poprawnie odtwarzającym znaki unikodu te dwie wersje powinny wyglądać bardzo podobnie. To samo porównanie pokazano niżej w wersji graficznej:

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz multimedia związane z tematem:Skala Celsjusza
  1. skala Celsjusza, [w:]Encyklopedia PWN [online],Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-15] .
  2. Spacje w oznaczeniach miar. Rada Języka Polskiego, 2003. [dostęp 2011-07-02].
  3. BIPM – quantity symbols and unit symbols. Międzynarodowe Biuro Miar i Wag. [dostęp 2011-07-02]. (ang.).
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1638, § 16 ust. 1; uchylone).
  5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 stycznia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2010 r. Nr 9, poz. 61; uchylone).
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2020 r. poz. 1024, § 15).
  7. Międzynarodowy Układ Jednostek Miar (SI) przyjęty przez Generalną Konferencję Miar (CGPM), która zatwierdziła jego jednostki wraz z ich nazwami i oznaczeniami oraz przedrostkami służącymi do tworzenia wielokrotności i podwielokrotności jednostek podstawowych i zasadami ich stosowania. 4. Jednostki pochodne SI o nazwach i oznaczeniach specjalnych.. Główny Urząd Miar, 2017-03-13. [dostęp 2017-10-15].

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Układ SI
jednostki
podstawowe
definiowane wyłącznie
stałymi fizycznymi
definiowane stałymi
i innymi jednostkami
stałe fizyczne
w definicjach
jednostki
pochodne

z osobnymi
nazwami
oparte na
jednej jednostce
oparte na
różnych jednostkach
inne
jednostki
pochodne
oparte na
jednej jednostce
oparte na
różnych jednostkach
przedrostki
(prefiksy)
wielokrotności
podwielokrotności
przepisy
i instytucje
międzynarodowe
krajowe
powiązanenauki
Skale termometryczne
metryczne
imperialne
historyczne
badacze
według daty
narodzin
XVII wiek
XVIII wiek
XIX wiek

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Skala_Celsjusza&oldid=78722551
Kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp