Sitcom (ang.situation comedy) – rodzajserialu komediowego, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny[1]. Akcja sitcomu rozgrywa się przez większość czasu w jednym pomieszczeniu. Rodzaj tej sztuki filmowej zapoczątkowano wStanach Zjednoczonych. Nazwasitcom pochodzi od angielskiego wyrażeniasituation comedy („komedia sytuacyjna”).
Trudno jest sformułować ostateczną definicję sitcomu, który – podobnie jak innegatunki telewizyjne – nieustannie ewoluuje. ZdaniemLawrence’a E. Mintza tradycyjna forma sitcomu to
półgodzinna seria, której odcinki opowiadają o losach powracających bohaterów w ramach niezmiennej konwencji. Innymi słowy, każdego tygodnia oglądamy tych samych ludzi w tym samym miejscu. Odcinki są skończone; sytuacja przedstawiona w danym epizodzie jest zazwyczaj zamknięta, wyjaśniona i rozwiązana pod koniec półgodzinnego segmentu. (…) Sitcomy są zazwyczaj wykonywane przy udziale publiczności i nadawane na żywo (jak to bywało dawniej) bądź też nagrywane na taśmę, stąd też często zawierają element metadramy – ponieważ śmiech jest również nagrywany (czasami nawet ulepszany w montażu), telewidzowie są świadomi, że oglądają sztukę, performance, komedię[2].
Powyższa definicja dobrze opisuje klasyczne produkcje (np.Kocham Lucy,The Adventures of Ozzie and Harriet), ale gorzej sprawdza się w odniesieniu do seriali takich jakHoży doktorzy czyBiuro, które też określa się mianem sitcomu, mimo że brakuje w nich ścieżki dźwiękowej ze śmiechem publiczności[3].
Sitcom wywodzi się z popularnych w Stanach Zjednoczonych gatunków teatralnych – amerykańskiegowodewilu orazminstrel shows[3] – które do telewizji trafiły za pośrednictwem radia (do programów radiowych, które zaadaptowano w telewizji należą m.in.The Beulah Show,Life with Luigi orazAmos ’n’ Andy)[3].
W sitcomach często występuje śmiech publiczności po każdym z gagów. Według obecnego trenduścieżka dźwiękowa ze śmiechem występuje prawie zawsze. Realizuje się to na różne sposoby:
nakładaniesztucznego śmiechu (wykorzystywanie nagrań śmiechu publiczności z baz dźwiękowych, tzn.laugh track) (np.Świat według Kiepskich lubDaleko od noszy), metoda bywa nazywana tzw. „śmiechem z puszki”.
↑Lawrence E.L.E.MintzLawrence E.L.E.,Situation comedy, [w:]Brian G.B.G.Rose (red.),TV Genres: A Handbook and Reference Guide,DawidD.Junke (tłum.), 1985, s. 114–115.
↑abcDawidD.JunkeDawidD.,Od minstrel shows do prime-time’u – sitcom jako telewizyjny gatunek teatralny, [w:]EwaE.Partyga,GrzegorzG.Nadgrodkiewicz (red.),Teatr wobec filmu. Film wobec teatru, Errata, 2015,ISBN 97883-60950-92-0. Brak numerów stron w książce
.jpg)