W 1506 r. król Polski i wielki książę litewskiAleksander Jagiellończyk, podarował dwór Simno szlachcicowiJanowi Zabrzezińskiemu. Ufundował on budowany kościół katolicki, wokół którego zaczęła rozwijać się miejscowość[4].
W 1536 roku powstał herb miasta przedstawiający świętych:Piotra iPawła. W 1549 r. w liście królaZygmunta II Augusta, Simno uzyskałoprawa miejskie. W 1613 r. Simno po raz pierwszy pojawiło się na mapach[5][4].
miało burmistrza, ratusz, sąd, sędziego, więzienie, sklepy, karczmy, młyny, a także brukowaną drogę i chodnik
W 1603 r. miejscowość przeszła w ręcePawła Sapiehy. Dzięki jego staraniom w 1626 r. miasto otrzymałoprawo magdeburskie. W tym czasie Simno prężnie się rozwijało, miało prawo do organizacji corocznego jarmarku i targów. Również w tym czasie usunięto herbowy wizerunek św. Piotra, pozostał tylko św. Paweł, który nawiązywał doPawła Sapiehy.
W 1807 r. Simno dostało się pod panowanieKsięstwa Warszawskiego pod wodząNapoleona Bonapartego. Po pokonaniu francuskiego generała, w 1815r. Simno przez następne 100 lat ponownie znajdowało się pod okupacją rosjan.
Według spisu ludności z 1888 r. miasto liczyło 1870 mieszkańców, w tym 944żydów i 926Polaków. Oficjalnym językiem używanym w mieście był wówczasrosyjski. W 1893 r. jeziora niedaleko miejscowości: Simno[5][7] i Giłuicie[5][7] stały się własnościążydowską.
W 1901 r. na południu miasta zbudowano linię kolejową[8] i otwarto urządtelegraficzny. Położono nową drogę między Simnem aOlitą. Powstał wtedy również posterunek policji.
Pod koniec XIX wieku rozpoczęło się odrodzenie narodowe, ludność zaczęła domagać się używaniajęzyka litewskiego. Po walkach w 1897 r. w kościele odprawiono pierwszą mszę świętą w tymże języku.
W 1899 r. miasto, zostało dotknięte pożarem. Kolejna katastrofa nastąpiła po rozpoczęciuI wojny światowej w 1914 roku. W Simnie trzykrotnie toczyły się walki, w rezultacie których spłonęło wiele zabudowy miejskiej.
W 1940 r. Simno znalazło się pod okupacjąradziecką, a następniehitlerowską na 4 lata. Pod koniecII wojny światowej miasto ponownie przejęli sowieci. W 1991 Litwa odzyskała niepodległość[9] w której granicach znalazło się Simno.
Od XVIII wieku ludność miasta osiągnęła szczyt około 2000 osób i taka pozostała do 2004 roku, kiedyLitwa przystąpiła doUnii Europejskiej. PodczasII wojny światowej niemal cała populacjaŻydowska została wymordowana, ponad 600 judaistów zginęło podczasHolokaustu, inni wyemigrowali. Liczba mieszkańców po wojnie szybko rosła dzięki działalności przemysłowej, która przyciągała nowych mieszkańców.
Miasto Simno jest otoczone jeziorami Simno[5][7] na północy, Giłuicie (lit. Giluitis)[5][7] na zachodzie, a także stawami hodowlanymi Koleśników.[5] Przez miasto przepływa rzeka Dawina[7][5] (lit. Dovinė), dawniej Simnianka[5], (lit. Spernia), która wpada do jeziora Simno.[5][7]
Firma rekultywacyjna „Alytaus melioracija” (od 1959 r.) jest głównym pracodawcą. Zbudowano nawet dwa osiedla mieszkalne dla robotników.[10]
Zakład szwalniczy, oddział firmy „Dainava” (od 1979 r.), szyjący garnitury codzienne, klasyczne i wizytowe.[11]
Hodowla ryb „Žuvininkystės tarnybos prie LR Žemės ūkio ministerijos Žuvivaisos skyriaus Simno poskyris” (od 1964 r.) w Koleśnikach[5] hoduje ryby, raki, kontrolujestawy hodowlane .[12]
„Simno komunalininkas” to spółka zarządzająca miastem, odpowiedzialna za zaopatrzenie w zimną i ciepłą wodę, dostawę ciepła do domów w okresie zimowym, eksploatację sieci kanalizacyjnej i stacji uzdatniania wody, sprzątanie ulic miejskich i utrzymywanie terenów zielonych.[13]
W 1667 r. wzmiankowany budynek szkoły z urzędnikiem i nauczycielem Augustynem Obryckim. Szkoła parafialna ucząca w języku polskim powstała w 1782 r. i liczyła 10 uczniów. Popowstaniu styczniowym w 1864 r. władze carskie zamknęły tę szkołę i otworzyły szkołę rosyjską, która działała do roku 1914. A w 1918 r. uruchomiono szkołę podstawową nauczającą w języku litewskim. W 1920 r. żydzi również otworzyli szkołę. W latach 1921–1924 działała ponownie szkoła polska.
W 1943 r. wybudowano szkołę średnią, która w 2007 r. stała się gimnazjum.[14]
Podczas krótkiego pobytu w szkole średniej, w latach 1944–1949, pracował tamAnzelmas Matutis (prawdziwe nazwisko Matulevičius), nauczyciel języka litewskiego, późniejszy znany i ceniony poeta dziecięcy.[15]
W 1959 roku wybudowano szkołę dla sierot i dzieci z ubogich rodzin, która w 1968 roku stała się Szkołą Specjalną dla dzieci z trudnościami w nauce. W 1970 roku szkoła otworzyła klasę gimnastyki dla osób z zaburzeniami ruchu, a w 1993 roku klasę dla dzieci z upośledzeniami umysłowymi.[16]
W 1986 roku otwarta została Szkoła Techniczna dla budownictwa i rolnictwa. Później dodano kilka modułów, takich jak gotowanie, szycie, serwis samochodowy.[17]
Od początku litewskiego odrodzenia narodowego, pod koniec XIX wieku, stopniowo zaczęto tworzyć organizacje kulturalne. W 1893 r. powstało stowarzyszenie katolickie „Žiburys”, które było pionierem ruchuwstrzemięźliwości. W 1906 r. „Žiburys” założył w mieściebibliotekę, a w 1910 r. zorganizował pierwsze przedstawienieteatralne. Dało to impuls do powstania teatru miejskiego w 1937 roku.
PoII wojnie światowej w latach 1944–1952 powstał dom kultury, potem przeniesiony do opuszczonej synagogi. W 1984 roku otwarto nowo wybudowane centrum kultury zkinem, biblioteką, dyskoteką, salami do konferencji i prób. Obecnie od 2022 roku w Centrum działają 2 zespoły taneczne i 6 zespołów muzycznych.[18]
Co roku w pierwszy weekend marca w mieście odbywa się rzemieślniczy i kulinarny jarmark „Kaziuko kermošius”. Poświęcony jestśw. Kazimierzowi, patronowiLitwy. Odbywa się na centralnym placu miasta, trwa cały dzień.[19]
Od 2005 roku corocznie w pierwszy weekend czerwca nad jeziorem Giłuicie[5][7], organizowane są zawodysiatkówki plażowej organizowane przez klub sportowy „Ąžuolas”. Przyciągają miłośników tego sportu z całejLitwy.[20]
Od 1994 roku w Szkole Specjalnej działa teatr „Runa”. Każdego roku wystawiają jedną sztukę, a aktorami tam są dzieci.[22]
Pierwsza gazeta „Kelias į komunizmą” (pol. Droga do komunizmu) wychodziła w latach 1951–1959. Miasto posiadało własnądrukarnię.
W 1972 r. na obrzeżach miasta Kościół katolicki zaczął wydawać podziemną gazetę „Lietuvos katalikų bažnyčios kronika” (pol. Kronika Litewskiego Kościoła Katolickiego). Gazeta istniała do 1989 roku.
W 2000 r. Simno wydawało krótkotrwałą gazetę „Simno kronika”.
W Simnie znajduje się Bazylika pw. Wniebowzięcia NMP. Został zbudowany w latach 1520–1526. Jest to jeden z najstarszych kościołów południowej Litwy i jedyny bazylikowy kościół w kształciekrzyża łacińskiego na całej Litwie[23][24].
Kościół został ufundowany przezJana Zabrzezińskiego. Świątynia wyglądem przypomina zamek z wąskimi oknami i ścianami grubości 1,5 metra, posiada dach zestrzechy, który dopiero na początku XIX wieku pokrytodachówką.[9]
W 1551 roku szlachcic dworu Simna zmarł, a dwór z kościołem przeszedł na własność króla PolskiZygmunta I Starego.
W 1738 r. w księdze pamiątkowej kościoła wzmiankowane są organy. Kiedy wojska napoleońskie wycofały się z nieudanejkampanii w Rosji w 1812 r., kościół został zaadaptowany na szpital wojskowy a późnej zdewastowany przez żołnierzy.
Podczas I wojny światowej kościół służył jako twierdza, odpierająca ataki wroga. Podczas II wojny światowej w czasie odwrotu, niemieccy żołnierze podpalili świątynię i po 2 dniach kościół doszczętnie spłonął. Po wojnie został odbudowany.[25]
W Simnie znajduje się synagoga żydowska. W 1905 r. zburzono starą, drewnianą i zastąpiono nową, murowaną. Synagoga w latach 1941 i 1952 została zamknięta. W latach 1952–1984 w budynku urządzono Dom Kultury. W 1985 roku synagoga została przekształcona w szkołę sportową i ostatecznie została wycofana z użytku w 2014 roku.
Pierwsi żydzi osiedlili się naLitwie w czasach panowanieGiedymina, a od 1639 roku osiedlili się również w Simnie[8]. Ludność żydowska posiadała przywileje na wjazd i zamieszkanie, posiadanie majątku, ziemi i zwolnienie z podatków.[26] Społeczność żydowska w Simnie stopniowo zaczęła się rozrastać. Od XVIII w. już połowę ludności miasta stanowili żydzi[4].
W 1905 r. zamiast drewnianej wybudowano nową, murowaną synagogę. W 1920 r. w synagodze działała szkoła podstawowa[4].
Pomiędzy 1918 a 1941 rokiem niemal cała gospodarka miasta znajdowała się w rękachŻydów, którzy w tamtym czasie posiadali we własnej administracji wiele obiektów użytku publicznego.
Na obrzeżach miasta znajdowały się dwa cmentarze żydowskie: stary cmentarz - na obecnej ulicy Naujoji, oraz nowy - na obecnej ulicy Saulėtekio.
Prawie 90% członków straży pożarnej stanowili Żydzi. W 1926 r. Żydzi założyli klub sportowy „Makabi”. Spis ludności z 1923 r. wykazał, że w Simnie mieszkało 314 mężczyzn i 348 kobiet pochodzenia żydowskiego.[4]
W 1941 roku w sierpniu i we wrześniu aresztowano i przywieziono doOlity około 182 żydów mężczyzn i kilka kobiet, którzy zostali zamordowani w lesie Widzgiry[5]. 10 września 1941 r. resztęŻydów zgromadzono w getcie, w byłych koszarach armii radzieckiej na zewnątrz cmentarza, w pobliżu jezioraSimno(inne języki)[5][7]. 12 września wszystkich Żydów wyprowadzono 3 km do lasu Pošnelė. Niemiecki dokładny meldunek do naczelnego dowództwa głosi: zabito 68 starców, 197 kobiet i 149 dzieci, w sumie 414 ludzi[27].
W 1965 r. w miejscu masakryŻydów w lesie Pošnelė wzniesiono pomnik autorstwa rzeźbiarza Vladas Krušna[27].
Obecnie (2023 r.), co najmniej 34 osoby z Simna i wiosek w promieniu 15 km wokół Simna otrzymały odznaczenia Sprawiedliwy wśród Narodów Świata z Izraela[28].
Vytautas Babravičius - Simas (ur. 1952), dziennikarz i muzyk, pionier muzyki country naLitwie, który wydał 9 albumów, przyjął pseudonim sceniczny Simas, ponieważ jest to aluzja do miasta Simna, w którym uczęszczał do Szkoły Specjalnej dla sierot.[29]
Arvydas Šeškevičius (1939–2023), profesor kardiolog, pionier opieki paliatywnej na Litwie, urodził się w Simnie. Napisał 5 książek o opiece paliatywnej, a jako miejscowy historyk napisał 6 książek o Simnie.[30]
Ksaveras Sakalauskas - Vanagėlis (1863–1938), nauczyciel, pisarz i poeta urodził się 2 km od Simna. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Simnie[31].
Emilija Liegutė (1930–2022), pisarka i dramatopisarka, uczęszczała do szkoły średniej w Simnie. Napisała 32 książki i 6 sztuk.
Anzelmas Matutis (prawdziwe nazwisko Matulevičius) (1923–1985), poeta dziecięcy, pracował jako nauczyciel języka litewskiego w szkole średniej w Simnie. Napisał 36 książek[15].
Vytautas Kasiulis (1918–1995) urodził się w Simnie. Jest najwybitniejszym malarzem sztuki współczesnej, jednym z najbardziej znanych litewskich malarzy na świecie. W swoim portfolio posiada ponad 900 prac, w tym blisko 600 obrazów.
Legenda: (1) w nawiasach podano okres praw miejskich; (2) wytłuszczono miasta trwale restytuowane; (3) tekstem prostym opisano miasta nierestytuowane, miasta restytuowane przejściowo (ponownie zdegradowane) oraz miasta niesamodzielne, włączone do innych miast (wyjątek: miasta połączone na równych prawach, które wytłuszczono); (4) gwiazdki odnoszą się do terytorialnych zmian administracyjnych: (*) – miasto restytuowane połączone z innym miastem (**) – miasto restytuowane włączone do innego miasta (***) – miasto nierestytuowane włączone do innego miasta (****) – miasto nierestytuowane włączone do innej wsi; (5) (#) – miasto zdegradowane w ramach korekty reformy (w 1883 i 1888); (6) zastosowane nazewnictwo oddaje formy obecne, mogące się różnić od nazw/pisowni historycznych.
Źródła: Ukaz do rządzącego senatu z 1 (13) czerwca 1869, ogłoszony 1 (13 lipca) 1869. Listy miast poddanych do degradacji wydano w 20 postanowieniach między 29 października 1869 a 12 listopada 1870. Weszły one w życie: 13 stycznia 1870, 31 maja 1870, 28 sierpnia 1870, 13 października 1870 oraz 1 lutego 1871 (Stawiski).
54°24′N 23°39′E/54,400000 23,650000
