Seszele (fr. iang.Seychelles,sesz.Sesel), oficjalnie:Republika Seszeli – państwo wyspiarskie naOceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeżyAfryki, położone na północny wschód odMadagaskaru. Najbliższe państwa i terytoria zamorskie toMauritius iReunion na południu orazMalediwy na północnym wschodzie.
Brytyjski gubernator kolonii dokonuje przeglądu seszelskiej gwardii honorowej w 1972 roku
Wyspy były pierwotnie niezamieszkane. Od X wieku były odwiedzane przez kupcówarabskich. Na początku XVI wieku zostały odkryte przezPortugalczyków dlaEuropy. Od końca XVII do początku XVIII wieku stanowiły schronieniepiratów europejskich. W połowie XVIII wieku archipelag zostałanektowany przezFrancję. Nazwa wysp pochodzi od nazwiska francuskiego ministra finansów na dworze królaLudwika XV,Jeana Moreau de Séchelles. W 1756 roku przybyli tu pierwsi osadnicy francuscy, którzy następnie sprowadzili na miejsceniewolników. Od 1794 roku Seszele znajdowały się pod okupacjąWielkiej Brytanii. W 1814 roku przynależność wysp została prawnie usankcjonowana przeztraktat paryski. Kultura ijęzyk francuski pozostały dominujące. W 1903 roku stały się odrębną kolonią z gubernatorem (wcześniej zarządzane były przez władzeMauritiusu)[3]. Zniesienie niewolnictwa wImperium Brytyjskim w 1833 roku doprowadziło doimigracji na wyspy ludnościhinduskiej. Na początku XX wieku zaczęli napływać Arabowie z Mauritiusa. W 1964 roku powstały pierwsze krajowe partie polityczne: Zjednoczona Partia Ludowa Seszeli (SPUP) i Seszelska Partia Demokratyczna (SDP). SPUP miałasocjalistyczny charakter a jej przywódcą byłFrance-Albert René. SDP z kolei prezentowała programcentroprawicy a jej liderem pozostawałJames Mancham. Od 1970 roku Brytyjczycy zwiększali udział przedstawicieli Seszeli we władzach kolonii. Wybory do Rady Rządzącej wygrała SDP apremierem został Mancham[3].
W 1975 roku kraj uzyskałautonomię, rok później niepodległość w ramach brytyjskiejWspólnoty Narodów. Prezydentem republiki został Mancham,premierem z kolei René. W 1977 roku SPUP pod wodzą René przeprowadziło bezkrwawyzamach stanu. Partia przemianowana w 1978 roku na Ludowy Front Postępowy Seszeli sprawowała monopartyjne rządy. Prezydentem i jednoczesnym szefem rządu pozostawał René[3]. W 1979 roku rząd powstrzymał próbę inwazji na kraj (zanim się rozpoczęła), którą obalony Mancham chciał przeprowadzić z pomocąamerykańskich dyplomatów wKenii i na Seszelach (a według niektórych źródeł także rządu Francji)[4]. W latach 80. doszło do kilku nieudanych zamachów stanu. Część z nich była zorganizowana z udziałemapartheidowskiegoRPA co potwierdziło niezależne dochodzenieONZ. Według niektórych źródeł w próby obalenia rządu zaangażowana była równieżCIA[5]. W latachzimnej wojny Seszele pozostały neutralne i lawirowały między Zachodem aZSRR[6]. W 1991 roku pod naciskiem opozycji rząd zainicjował proces demokratyzacji. W 1993 roku wprowadzono nową konstytucję, jednocześnie odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Zwycięstwo w nich odniósł René i jego partia (ponad 50% mandatów w parlamencie). Prezydent ustąpił z urzędu w 2004 roku, władzę po nim objął dotychczasowywiceprezydentJames Michel[3].
Seszele są republiką. Prawo wyborcze posiada każdy mieszkaniec powyżej 17. roku życia[7]. System prawny bazuje na angielskim prawie zwyczajowym ifrancuskim prawie cywilnym[8].
Prezydent Seszeli, który jest także głową rządu[9] jest wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję[10].
PrezydentFrance-Albert René został wybrany demokratycznie po reformach konstytucyjnych z 1993, ale władzę w państwie posiadał już od 1977[3]. Ustąpił ze stanowiska w 2004 na korzyść swojegowiceprezydenta,Jamesa Michela[11].
Głową państwa jestWavel Ramkalawan[12]. Gabinet składa się z ministrów asygnowanych przez prezydenta, zatwierdzonych przez parlament[13].
Parlament seszelski nosi nazwęZgromadzenia Narodowego, składa się z 34 członków, z których 25 jest wybieranych bezpośrednio[14], podczas gdy pozostałe 9 osób zostaje wyznaczonych proporcjonalnie przez partie[7], które zdobyły ponad 9% głosów. Kadencja parlamentu trwa 5 lat[14][15].
Seszele stanowią grupę 115 wysp pochodzenia wulkanicznego i koralowego na Oceanie Indyjskim. Dwa główne archipelagi kraju toWyspy Wewnętrzne iWyspy Zewnętrzne. Tylko 33 wyspy są zamieszkane. Największa z wysp toMahé (144 km²) i na niej znajduje się stolica krajuVictoria oraz zamieszkuje na niej ponad 80% ludności. Pozostałe większe wyspy toPraslin (38,8 km²),Silhouette (20,7 km²) iLa Digue (10,4 km²).Wyspy Seszeli można podzielić na dwa rodzaje ze względu na budowę i pochodzenie. Wyspy wulkaniczne (w liczbie 32), zbudowane z zasadowych skał wulkanicznych są większe, mają urozmaiconą rzeźbę wyżynno-górzystą z płaskimi wybrzeżami. Pozostałe to wyspy koralowe, które wznoszą się niewiele ponad powierzchnię oceanu, mają wyrównaną powierzchnię. Z wysp koralowych można wymienićAmiranty,Farquhar iAldabra. Atole koralowe nie są najczęściej zamieszkane. Na Mahé znajduje się także najwyższy szczyt krajuMorne Seychellois – 905 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 491 km.
Seszele leżą w strefieklimatu równikowego wilgotnego z odmianąmonsunową. Średnia temperatura powietrza waha się przez cały rok od 24 °C do 30 °C. Podczas najchłodniejszych miesięcy – lipca i sierpnia temperatura spada nawet do 21 °C. Południowo-wschodni wiatr wieje regularnie od maja do listopada, czyniąc ten okres najprzyjemniejszym w roku. Cieplejsza połowa roku to okres od grudnia do kwietnia, kiedy wilgotność wzrasta do 80 procent. Najgorętsze są marzec i kwiecień, ale temperatura niezbyt często przekracza 31 stopni. Roczneopady mieszczą się w granicach od 2900 mm rocznie wVictorii do 3600 mm na zboczach górskich. Większość wysp leży na zewnątrz pasa cyklonów, więc mocne wichury są rzadkością.
Według badańBanku Światowego wyspy są ojczyzną co najmniej 15 gatunków ptaków, 3 ssaków, 30 gadów i płazów oraz kilkuset gatunków ślimaków, owadów, pająków i innych bezkręgowców niewystępujących nigdzie indziej. Prócz tego w wodach żyje 900 gatunków ryb, spośród których jedna trzecia jest powiązana zrafami koralowymi. Często można także spotkać żółwie lądowe i morskie.
Około 10% łącznej powierzchniarchipelagu Seszeli pokrywająlasy tropikalne z licznymigatunkami endemicznymi. Lasy te porastają wyższe partie wysp, występują w nich cenne gatunki drzew, takie jak mahoniowiec i hebanowiec. Na drugiej co do wielkości wyspie Seszeli,Praslin, porośniętej przez bujną roślinność, znajduje sięPark Narodowy Praslin, z unikatowym rezerwatem Doliny Mai –Vallée de Mai.Ten rezerwat o powierzchni 39 km² chroni endemiczne seszelskie gatunki fauny i flory.Do najbardziej intrygujących endemitów należy miejscowa palma,lodoicja seszelska(Lodoicea maldivica), która rośnie tylko na 2 wysepkach. Jest to roślina jednopienna, z charakterystycznie ukształtowanym owocem zawierającym najcięższe na świecie nasienie, którego waga dochodzi nawet do 25 kg. Jego kształt przypomina ogromną bułkę z przedziałkiem o średnicy 0,5 m. W odróżnieniu od owocupalmy kokosowej lodoicja nie mogła się rozprzestrzeniać, ponieważ jej ciężkiowoc tonie. Niektóre owoce z prądem morskim dostawały się naMalediwy, ale tylko dlatego, że były puste w środku, a przez to nie mogły wykiełkować.
Podstawą gospodarki Seszeli jestturystyka, która rozwinęła się w latach 70., kiedy oddano do użytku nowoczesne hotele, kąpieliska i przede wszystkim międzynarodowe lotnisko. Obecnie turystyka zapewnia zatrudnienie 30% czynnych zawodowo i przynosi ok. 70% wpływów do budżetu. Większość ludności (71%) pracuje wusługach,przemysł daje zatrudnienie 19% mieszkańców,rolnictwo jedynie 10%.
Emisjarównoważnika dwutlenku węgla z Seszeli wyniosła w 1990 roku 0,330 Mt, z czego 0,288 Mt stanowiła emisja dwutlenku węgla, na drugim miejscu byłmetan, a na trzecimpodtlenek azotu. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 4,072 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na tysiąc dolarów amerykańskichPKB – 291 kg. Od tego czasu emisje dwutlenku regularnie rosną, przy czym maksimum osiągnęły w 2012. Szczególnie duży wzrost emisji dotyczy energetyki i transportu. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 0,980 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca wyniosła 10,291 t i w przeliczeniu na tysiąc dolarów PKB – 373 kg[19].
Na ludność Seszeli składają się głównieKreole – potomkowie kolonistów francuskich, władający dialektemkreolskim, którzy stanowią 89% ludności. Pozostałe grupy etniczne toHindusi – 5%,Malgasze (rdzenna ludnośćMadagaskaru) i inni po 3%. Prawie 90% ludności zamieszkuje wyspęMahé. Ludność miejska stanowi 47% ogółu mieszkańców. Średnia długość życia wynosi 71 lat (77 kobiety, 66 mężczyźni). Średni wiek to 27,7 lat; mężczyźni 26,6; kobiety 28,8. Dzieci poniżej 15 roku życia stanowią 26,4% mieszkańców. Średni roczny przyrost ludności wynosi 0,43%.
W użyciu znajduje się 21 700 linii telefonicznych (2002), liczbatelefonów komórkowych to 54,5 tys. (2003). Na Seszelach nadają cztery stacje radiowe: jedna AM, jedna FM i dwie na falach krótkich (1998). Działają dwie stacje telewizyjne (plus 9 przekaźników) (1997), dostawąInternetu zajmują się dwie firmy (2000), obsługujące 11 700 użytkowników (2002). Seszele nie posiadają linii kolejowych, zaś długość dróg to 373 km, w tym utwardzone: 315 km, nieubite: 58 km. Flotę stanowi 5 statków, w tym 2 cargo i 3 tankowce. W kraju znajduje się 15 lotnisk spośród których 8 to lotniska z utwardzonymi pasami (2005).
Kraj posiada cztery typy sił obrony kraju:wojsko, straż przybrzeżną, jednostkę ochrony prezydenta ipolicję. Potencjalna siła militarna to 23 444 osób (2003). Mężczyźni gotowi do służby wojskowej: 11 639 (2003). Na obronę kraju wydawanych jest 12,8 mln dolarów, co stanowi 1,8% PKB.
Muzyka ludowa łączy w sobie wielotorowe wpływy synkretycznej mody, włączając w topolki,mazurki, francuską muzykę ludową i popularną,sega,taarab,soukos i inne rodzaje muzyki afrykańskiej, a także polinezyjskiej i indyjskiej.Na Seszelach mieszka kilku znanych malarzy: Michael Adams, Leon Radegonde, Gerard Devoud, Marc Duc.
↑WilliamW.BlumWilliamW.,Killing Hope: U.S. Military and C.I.A. Interventions since World War II,WilliamW.Blum, wyd. 2nd ed., Updated ed, Monroe, ME:: Common Courage Press, 2004, s. 268,ISBN 1-56751-252-6,OCLC53832319.
↑JohnJ.PerkinsJohnJ.,The Secret History of the American Empire: Economic Hitmen, Jackals, and the Truth About Global Corruption, New York, NY: Dutton, 2007, s. 235–245,ISBN 978-0-525-95015-8,OCLC86109881.
_-_SYC_-_UNOCHA.svg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
