Selenin sodu
|
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny | Na2SeO3 |
|---|
| Masa molowa | 172,94 g/mol |
|---|
| Wygląd | kolor od białego do beżowego; słaby, charakterystyczny zapach |
|---|
| Identyfikacja |
| Numer CAS | 10102-18-8 (bezwodny)
26970-82-1 (pentahydrat) |
|---|
| PubChem | 24934 |
|---|
|
| Niebezpieczeństwa |
|---|
| Karta charakterystyki:dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich | | Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliów | | Na podstawie podanej karty charakterystyki | | | | Zwroty H | H300,H317,H331,H411,EUH031 |
|---|
| Zwroty P | P261,P264,P273,P280,P301+P310,P311 |
|---|
| | Europejskie oznakowanie substancji | | oznakowanie ma znaczenie wyłącznie historyczne | | Na podstawie podanej karty charakterystyki |  |  | Silnie
toksyczny
(T+) | Groźny dla
środowiska
(N) |
| | | Zwroty R | R23,R28,R31,R43,R51/53 |
|---|
| Zwroty S | S28,S36/37,S45,S61 |
|---|
| | Numer RTECS | VS7350000 |
|---|
| Dawka śmiertelna | LD50 2,25 mg/kg (królik, doustnie)[3] |
|---|
|
| Podobne związki |
| Inneaniony | Na2SeO4,Na2SO3 |
|---|
| Innekationy | K2SeO3,MgSeO3,CaSeO3,BaSeO3,ZnSeO3 |
|---|
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|
Selenin sodu –nieorganiczny związek chemiczny,sólsodowakwasu selenawego. Występuje jako odmiana bezwodna lubpentahydrat (Na2SeO3·5 H2O).
Selenin sodu jestciałem stałym barwy od białej do beżowej (bezwodny) lub bezbarwnym (pentahydrat). Ma właściwościhigroskopijne.
Jestrozpuszczalny wwodzie. WartośćpH jegoroztworów wodnych wynosi ok. 9 dla stężenia 50 mg/l[2].
Selenin sodu można otrzymać w reakcji stężonego kwasu selenawego z roztworemwodorotlenku sodu wolnego odwęglanów[4]:
- H
2SeO
3 + 2NaOH → Na
2SeO
3 + 2H
2O
Po zatężeniu z roztworu krystalizuje sól pięciowodnaNa
2SeO
3·5H
2O o czystości analitycznej. Podczas ogrzewania w 40 °C przechodzi w sól bezwodną[4].
Selen jest niezbędnym mikroelementem dla człowieka[5], dlatego selenin sodu bywa stosowany jakosuplement diety, także w odżywkach dla niemowląt[6].Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności określił bezpieczny limit dzienny spożycia na 300 μg[7].
Selenin sodu jest też stosowany jakośrodek owadobójczy, z dawką skuteczną na poziomie 10mg/kg[8].
Substancja działa silnie drażniąco nabłony śluzoweoczu idróg oddechowych. Powoduje odoskrzelowezapalenie płuc orazobrzękpłuc. Działa toksycznie na wiele narządów:wątrobę,nerki,drogi moczowe,przewód pokarmowy,śledzionę,szpik kostny,serce oraznerwy.
Ze względu na swojątoksyczność bywa wykorzystywany w próbach samobójczych[9].
Selenin sodu działa bardzo toksycznie na organizmy wodne.
Dawki śmiertelne dla niektórych organizmów:
- ↑Department of Chemistry, The University of Akron: Sodium selenite. [dostęp 2011-09-23]. (ang.).
- ↑abSodium selenite, [w:]GESTIS-Stoffdatenbank [online],Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 500120 [dostęp 2011-09-23] (niem. • ang.).
- ↑Selenin sodu (nr 214485) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski.
- ↑abF.F. Feher F.F.,Sodium Selenite, [w:]GeorgG. Brauer (red.),Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, New York • London: Academic Press, 1963, s. 431–432 (ang.).
- ↑P.P. Kamble P.P. i inni,Selenium Intoxication with Selenite Broth Resulting in Acute Renal Failure and Severe Gastritis, „Saudi Journal of Kidney Diseases and Transplantation”, 20 (1),2009, s. 106,PMID: 19112227 [dostęp 2023-11-12] (ang.).
- ↑Meng-JieM.J. He Meng-JieM.J.,Shuang-QingS.Q. Zhang Shuang-QingS.Q.,WeipengW. Mu WeipengW.,Zhen-WuZ.W. Huang Zhen-WuZ.W.,Selenium in infant formula milk, „Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition”, 27 (2),2018,DOI: 10.6133/apjcn.042017.12,PMID: 29384312 [dostęp 2023-11-15] (ang.).
- ↑EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in AnimalE.P.A.P.S.A. Feed EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in AnimalE.P.A.P.S.A.,Safety and efficacy of selenium compounds (E8) as feed additives for all animal species: sodium selenite, based on a dossier submitted by Retorte GmbH Selenium Chemicals and Metals, „EFSA Journal”, 14 (2),2016,DOI: 10.2903/j.efsa.2016.4398 [dostęp 2023-11-15] (ang.).
- ↑Sodium Selenite [online], omanchem.com [dostęp 2023-11-12] .
- ↑A.A. Gasmi A.A. i inni,Acute selenium poisoning, „Veterinary and Human Toxicology”, 39 (5), 1997, s. 304–308,ISSN0145-6296,PMID: 9311090 .
- Witold Mizerski: Tablice chemiczne. Warszawa: wydawnictwo Adamantan, 2004. Brak numerów stron w książce
