 | |||
 | |||
| Autor | MIT Media Lab –Lifelong Kindergarten Group | ||
|---|---|---|---|
| Pierwsze wydanie | 2003 | ||
| Aktualnawersja stabilna | 3.0 (2 stycznia 2019) [±] | ||
| Platforma sprzętowa | PC | ||
| System operacyjny | (Windows,macOS 10.13[1]) | ||
| Rodzaj | język programowania iśrodowisko programistyczne | ||
| Licencja | MIT | ||
| |||
| Strona internetowa | |||
Scratch –interpretowanywizualny język programowania. Został zaprojektowany przez Mitchela Resnicka (m.in. pomysłodawcę serii zabawekLego Mindstorms i twórcę języka StarLogo), jest rozwijany przez zespół pracujący wLifelong Kindergarten Group wMIT Media Lab.
Nazwa języka wywodzi się zturntablizmu, czyli techniki miksowania muzyki (tworzenia tzw.skreczy) przezhip-hopowychdidżejów.
Scratch to edukacyjnyjęzyk wizualny, stworzony jako środek do nauczania dzieci i młodzieży (od 8 lat wzwyż) podstawprogramowania komputerów orazśrodowisko programistyczne służące do tworzenia i uruchamiania programów w tym języku. Scratch umożliwia tworzenie interaktywnych historyjek, animacji, gier, muzyki. Programowanie odbywa się w sposób wizualny – elementy języka mają kształt puzzli, a poprzez przeciąganie mogą być układane w określonym porządku. W ten sposób tworzy się kod przypisany określonemu obiektowi. Obiekty mogą reagować na zdarzenia zewnętrzne. Wygląd postaci przypisanych do obiektów można wybierać z zasobnika, tworzyć lub importować z zewnątrz.
Scratch to takżespołecznościowy serwis, pozwalający na umieszczanie stworzonych w tym języku programów, dyskutowanie o nich oraz oglądanie i „remiksowanie” (edytowanie) prac stworzonych przez innych użytkowników tego serwisu.
Na podstawie otwartegokodu źródłowego wersji 1.4 zbudowano pochodne Scratch[2], wprowadzające zwykle dodatkowe bloki[3] lub zmiany w interfejsie użytkownika. Niektóre pochodne, jak np. Snap!, wprowadzają bardziej znaczące zmiany do podstaw języka: funkcje pierwszoklasowe, pierwszoklasowe listy (oraz listy list), czy w pełni obiektowyparadygmat programowania umożliwiający definiowanieklas i stosowaniedziedziczenia.
Pochodna języka Scratch pod nazwą Catrobat pozwala na programowanie wizualne za pomocą urządzenia z systememAndroid. Aplikacja Pocket Code umożliwia tworzenie, pobieranie i publikowanie kodu Catrobat[4]. Catrobat i Pocket Code są programami wydanymi na licencjiopen source.
W wersji 2.0 oprócz udoskonaleń dodano możliwość tworzenia procedur zwanych blokami (procedury jednak nie sątypem pierwszoklasowym). Dostępna jest wersja działająca w przeglądarce internetowej w połączeniu z MIT i wersja działająca w trybie offline (Scratch 2 Offline Editor, wersja beta)[5]. Scratch 2.0 obsługuje zestaw operacji na plikach zdefiniowany w Extension Protocol, eksperymentalnym rozszerzeniu pozwalającym na komunikację Scratch’a z innymi programami. Rozszerzenie to pozwala także na komunikację z urządzeniami, np.Lego Mindstorms lubArduino[6].
Scratch 3.0 został ogłoszony w 2016 roku. Wersja beta aktualizacji Scratch 3.0 została wydana 1 sierpnia 2018 r., zastępując pre-beta „preview” i jest dostępna do użytku w większości przeglądarek, z wyjątkiemInternet Explorer. Pierwsza oficjalna wersja została wydana 2 stycznia 2019 r.[7] Nazwa Scratch Offline w wersji 3.0 została zmieniona na Scratch Desktop[1].
Scratch w 2025 roku to jeden z najpopularniejszych języków programowania (wg rankingu TIOBE z marca 2025 roku pozycja 12)[8]. Istnieje konwerter online pozwalający na tworzenie aplikacji nasystem operacyjny Android[9]. W oparciu o Scratcha stworzono część scenariuszy ogólnopolskiego programu edukacyjnego #SuperKoderzy, prowadzonego przezFundację Orange w szkołach podstawowych.
W sierpniu 2020 r. GreatFire ogłosił, że chiński rząd zablokował dostęp do strony internetowej Scratch. W tamtym czasie szacowano, że korzystało z niej ponad trzy miliony osób w Chinach.[10] Punkt sprzedaży przytoczył fakt, że Makau, Hongkong i Tajwan były wymienione jako kraje na stronie internetowej.
| 1GL | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2GL/ Język drugiej generacji/ Asembler | |||||||||||||||
| 3GL / Język trzeciej generacji |
| ||||||||||||||
| 4GL/ Język czwartej generacji/ Język dziedzinowy |
| ||||||||||||||
| 5GL/Logiczne | |||||||||||||||
| Ezoteryczne | |||||||||||||||
| Inne |
