Samos leży blisko zachodniego wybrzeżaTurcji, oddzielona od niego wąską cieśniną, ok. 70 km na południowy zachód odIzmiru. Ma kształt nieregularny, rozciągnięty w kierunku wschód-zachód. „Kręgosłup” wyspy tworzy łańcuch górski Ambelos. Najwyższy szczyt wyspy, Kerketeus (1436 m n.p.m.), leży w jego zachodniej części. Boczne grzbiety tego łańcucha, biegnące ku morzu, rozdzielają szereg niewielkich, dość głębokich dolin. Stolica wyspy,Vathy, leży w jej wschodniej części, w głębi długiej, wąskiej zatoki. Cała prawie wyspa jest zadrzewiona, ponad zieleń lasów wznosi się jedynie nagi, kopulasty szczyt Kerketus[1].
Gleby wyspy są urodzajne. Uprawia się tu owoce cytrusowe,winorośl (odmianymalvasia, z której wytwarzano słynnąmałmazję), oliwki, tytoń oraz hoduje róże. Od starożytności Samos słynęła z doskonałego drewna konstrukcyjnego oraz obfitości gliny, z której wytwarzano znaną czerwoną ceramikę. Obfitość lasów sprawiła, że domy na Samos budowano dawniej z drewna, a kryto je czerwoną dachówką.
Wyspa była zamieszkała już w okresieneolitu. Później osiedlili się tuKarowie iLelegowie z kontynentu. Pierwsza grecka kolonizacja wyspy miała miejsce wokresiemykeńskim ok. 2500 p.n.e.[potrzebny przypis] W XI-IX w. p.n.e. na Samos przybyliJonowie, jak mówi tradycja, pod wodzą Proklesa zEpidauros. Około700 p.n.e. na Samos zakończyła się epoka królewska i do władzy doszła miejscowaarystokracja. Siódmy wiek przed nasza erą to okres rozkwitu Samos jako jednego z jońskich miast-republik.
W drugiej połowie VI wieku p.n.e. Samos była rządzona przeztyranaPolikratesa, który zdobył władzę przy pomocy piętnastuhoplitów. Polikrates, dzięki dużej flociekorsarskiej, uzależnił od siebie wiele wysp, a Samos stało się hegemonem na Morzu Egejskim. Był też słynnym budowniczym. Za jego panowania powstał marmurowyfalochron portu miasta Samos, oraztunel (1036 metrów długości) pod górą wznoszącą się opodal miasta, którym dostarczano wodę (tzw.tunel Eupalinosa, prace trwały 15 lat) oraz zespół świątyń Hery –Herajon iHekatombeon.
