Początek historii Saksonii wiąże się z podbojami ziem Słowian połabskich przez margrabiegoGero oraz z powstaniemMarchii Miśnieńskiej w X wieku, która od 1089 roku przeszła pod panowanieWettynów. Marchie Miśnieńską i sąsiednie terytoria Wettynów określano od 1423 roku w całości jakoelektorat Saksonii. W 1806 roku elektorat przemieniono wKrólestwo Saksonii za aprobatąNapoleona. Po upadku monarchii w 1918 roku, powstał wolny kraj Saksonia jako część republiki weimarskiej. W czasach nazistowskich kraj związkowy zastąpiono odpowiednimGauem.
Łużyce (niem.Lausitz) należały doElektoratu Saksonii w latach 1635–1815, z wyjątkiem obszaru wokółChociebuża – bo ten tylko od 1806 do 1815 roku. Zostały one przyznane jako nagroda za opowiedzenie się protestanckiego elektoratu Saksonii wwojnie trzydziestoletniej po stronie katolickiego cesarza. OkoliceBogatyni (skrajnie południowo-wschodnia część Łużyc) należały do Saksonii aż do 1945 roku – ten niewielki skrawek znajduje się dzisiaj w Polsce, wwojewództwie dolnośląskim. Łużyce zamieszkuje mniejszość –Serbołużyczanie, dlatego też wiele tablic informacyjnych jest dwujęzycznych (w języku niemieckim igórnołużyckim).
Pod względem powierzchni Saksonia z powierzchnią 18 450 km² jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, siódmym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Saksonia jest położona we wschodniej części kraju i graniczy z:
Obszar Saksonii wznosi się stopniowo z północy ku południu, przechodząc nad granicą z Czechami w góry. OdBawarii doŁaby rozciągają sięRudawy (Erzgebirge), w których Łaba utworzyła imponujący przełom, tzw.Saska Szwajcaria (Sächsische Schweiz). Na wschód od Łaby znajdują sięGóry Łużyckie (Zittauer Gebirge), należące do łańcuchaSudetów.
W okresie przedhistorycznym obszar współczesnej Saksonii zajmowałaarcheologicznakultura łużycka ześrodkowej i młodszej epoki brązu orazwczesnej epoki żelaza. Swoim największym zasięgiem objęła ona niemal całe ziemie polskie, z wyjątkiem północno-wschodnich skrawków kraju, północno-zachodnią i środkową Słowację, północne i środkoweMorawy, północną i północno-wschodnią część Czech, Saksonię,Łużyce, wschodniąTuryngię oraz wschodnią Brandenburgię.
Państwo Sasów i wyodrębnienie się Saksonii-Wittenbergi
Współcześni mieszkańcy Saksonii nie są dosłownie potomkami niemieckiego szczepu o tej samej nazwie, którego nazwa wywodzi się odgermańskiego plemieniaSasów. Gniazdem rodowym Sasów była dzisiejszaDolna Saksonia. We wczesnymśredniowieczu termin „Saksonia” odnosił się do innego regionu, obejmującego dzisiejsze kraje związkowe Dolna Saksonia,Brema i północną częśćNadrenii Północnej-Westfalii.Pierwsze księstwo Saksonii pojawiło się około roku 900 na terenie dzisiejszejDolnej Saksonii i Nadrenii Północnej-Westfalii. Ówcześni władcy tego państwa byli cesarzami rzymskimi (Ottonowie) tworząc tzw.dynastię saską.
W roku 1137 władzę w Saksonii objęliWelfowie. Kraj osiągnął największe rozmiary za panowaniaHenryka Lwa, ale po jego śmierci Saksonia zaczęła słabnąć i w roku 1180 znaczne obszary na zachód od Łaby przeszły pod panowanie biskupów zKolonii. Resztki przeszły pod panowanie pomniejszych dynastii niemieckich książąt i zostały podzielone w 1260 roku naSaksonię-Lauenburg iSaksonię-Wittenbergię.
Flaga Elektoratu Saksonii do 1806 rokuSaksonia-Wittenberga około 1200 roku pod rządami dynastii askańskiej (w kolorze zielonym); ówczesne terytoria Wettynów – w różowym
Saksonia-Wittenberga elektoratem, rządy Wettynów i podział 1485 roku
Dzisiejsi Saksończycy to dokładnie Miśnieńczycy (Meißner). PonieważMiśnia począwszy od X w. była macierzą dzisiejszej Saksonii. W Miśni król niemieckiHenryk w roku 929 wybudował pierwszy gród, i tam rozpoczął osiedlanie niemieckich plemion na słowiańskich obszarach. W trakcierozdrobnienia feudalnego Niemiec w regionie tym powstało wiele mniejszych i większych władztw feudalnych, z których w XV–XVI wieku najważniejsze stały się posiadłościWettynów –Marchia Miśnieńska iKsięstwo Saksonii-Wittenbergi. Z czasem ziemie pod panowaniem Wettynów zaczęto ogólnie nazywać „Saksonią”, jako że władcy tych terenów stali sięelektorami Rzeszy (1356 rok), podczas gdy w tym czasie na terenie dzisiejszej Saksonii nie powstał żaden silny ośrodek polityczny.
Saksonia-Wittenberga została w 1423 roku podporządkowanaMarchii Miśnieńskiej (istniała ona od 1089 roku; rządzili niąWettynowie). Powstało silne państwo, obejmujące byłą marchię miśnieńską, wschodnią częśćTuryngii (Osterland, którego obszar Wettynowie opanowali w 1264 roku) oraz okręg elektorski (Kurkreis, wokół Wittenbergi). Panowanie nad okręgiem elektorskim ze stolicą w Wittenberdze było jednoznaczne z byciemelektorem Rzeszy. Mimo że państwo znajdowało się dość daleko od centrum dawnego terenu Saksonów, było ono zwane Górną Saksonią, a z czasem po prostu Saksonią.
W 1485 roku dynastia Wettynów podzieliła się na dwie linie (ernestyńską, która zachowała prawa elektorskie, i albertyńską). Spowodowało to oddzielenie obecnejTuryngii od obecnej Saksonii.
Ernestyński elektorat Saksonii (pomarańczowy) i albertyńskie Księstwo Saksonii (czerwony) w 1519 roku
W 1517 r. w ernestyńskiej Saksonii (w elektoracie; czyli (po podziale z 1485) w zachodniej części Saksonii ze stolicą wWittenberdze) rozpoczęła sięreformacja przez działania doktoraMarcina Lutra. W 1525 elektorJan Stały jako jeden z pierwszych europejskich władców przeszedł naluteranizm. W 1527 pod jego rządami powstał ewangelicko-luterański kościół Saksonii, który był początkowo osobiście nadzorowany przez Lutra.
W 1526 r. powstał pierwszy protestancki obóz polityczny, tzw. Liga z Torgau. Głównymi przywódcami byli elektor Jan Stały i landgraf Filip Heski. Jego zadaniem była obrona protestantyzmu w północnych Niemczech. Liga z Torgau była reakcją na (utworzoną w 1525) katolicką Ligę z Dessau, prowadzoną przez saksońskiego księcia albertyńskiego Jerzego i elektora Brandenburgii Joachima Nestora. Mimo istnienia obu Lig, nie doszło nigdy do konfliktu. W 1531 roku liga z Torgau przekształciła się w ligę szmalkaldzką.
W 1539 roku książę albertyński przyjął luteranizm.
Maurycy w wojnie szmalkaldzkiej poparł cesarza i katolików, a pięć lat później przeciwstawił się im. Z pomocą Francji wymusił formalną akceptację luteranizmu w Rzeszy. Do 1552 roku przezywany przez protestantówJudaszem z Miśni, po 1552 postrzegany przez nich za bohatera.
Znaczenie rządzonego przez linię albertyńską księstwa Saksonii wzrosło po przejściu ernestyńskiego elektora na luteranizm (przez co naraził się cesarzowi i katolikom w Cesarstwie) i przegranej przez niegowojnie szmalkaldzkiej. W jej wyniku albertyńskie księstwo Saksonii uzyskało w 1547 roku prawa elektorskie kosztem linii ernestyńskiej. Wskutek wojny (teraz) albertyński elektorat i Czechy powiększyły swoje terytorium (kosztem nowego księstwa ernestynów, które wkrótce rozpadło się na 16 mniejszych księstewek, tzw. „ernestyńskie księstwa”). Księstewka ernestyńskie leżały na terytorium dzisiejszej Turyngii, a Elektorat Saksonii pod rządami linii albertyńskiej – na terenie dzisiejszej Saksonii.
W 1552 albertyński elektorMaurycy, który w wojnie szmalkaldzkiej poparł cesarza (do 1552 roku pejoratywnie nazywany przez protestantów „Judaszem z Miśni”), zbuntował się przeciwko niemu wraz z innymi niemieckimi władcami w obawie przed kontrreformacją. W układzie z Chambourd, Maurycy obiecał królowi Francji posiadłości w Alzacji (mimo iż nie miał do nich żadnych praw) w zamian za pomoc protestantom. W wyniku tego układu nastąpiła inwazja Francji na Cesarstwo. Przesądziło to o przegranej cesarza, który nie był przygotowany na taki obrót spraw. Cesarz był zmuszony finalnie zaakceptować istnienie protestantyzmu w Rzeszy w traktacie z Passau (1552). W 1555 roku podpisanopokój augsburski, który oficjalnie umożliwił władcom niemieckim przechodzenie na nowe wyznanie (luteranizm) i jego koegzystencję z katolicyzmem w Cesarstwie.
W wojnie trzydziestoletniej Saksonia walczyła po stronie cesarza i obozu katolickiego. W wyniku tego w roku 1635 powiększyła się ona oŁużyce, stanowiące dotąd częśćKrólestwa Czeskiego. Jednak po 1635 roku, w reakcji na wzmożoną kontrreformację, walczyła dla strony protestanckiej aż do 1646 roku.
W wyniku wojny ucierpiały całe Niemcy. W traktacie westfalskim z 1648 roku potwierdzono nową zdobycz terytorialną elektoratu Saksonii – Łużyce.
W XVIII wiekuElektorat Saksonii stał się jednym z bogatszych państwŚwiętego Cesarstwa Rzymskiego, awładcy Saksonii nosili równieżpolską koronę. Istotą pomysłu wybrania Sasów na tron polski była idea ustanowienia polsko-saskiej unii. Saksonia stanowiła rywalkęBrandenburgii-Prus, a zarazem była krajem pragnącym uniezależnienia się od Świętego Cesarstwa. Jednak próba odegrania mocarstwowej roli przez władcę Saksonii i Rzeczypospolitej –Augusta II zakończyła się ostatecznie porażką. Wskutek wojen i podziałów dynastycznych Saksonia wielokrotnie zmieniała swój zasięg terytorialny i liczbę ludności. Po porażkach w kolejnych wojnach: ze Szwecją (III wojna północna, 1700–1721), zPrusami (wojna siedmioletnia, 1756–1763) oraz po klęsceNapoleona (1815), którego Saksonia była sojusznikiem, Saksończycy musieli pogodzić się z utratą 2/3 terytorium, a następnie powstaniemCesarstwa Niemieckiego (1871), którego podstawą stały się Prusy.
W latach 1697–1763 Elektorat Saksonii pozostawał wunii personalnej z Rzecząpospolitą (zobacz:August II Mocny iAugust III). W XVIII wieku Saksonia była ważnym ośrodkiem kulturowym, ale została spustoszona w wyniku wojen (m.in.wojny północnej).
Na początku XIX stulecia Saksonia stanęła u bokuPrus przeciwkoNapoleonowi, jednak po klęsce swego sojusznika wbitwie pod Jeną-Auerstedt (1806) Saksonia przeszła na stronęFrancji. Elektor saski został za to nagrodzony tytułem królewskim, a w 1807 roku został dodatkowo księciem warszawskim (zobacz:Księstwo Warszawskie).
Po klęsce Napoleona nakongresie wiedeńskim (1815) Saksonia została zmuszona do oddania swoich północnych terytoriów Prusom. Stworzono z nich pruską prowincję o nazwieSaksonia (niem. Provinz Sachsen).Prusy przejęły wówczas także większą częśćŁużyc. Saksonia utraciła takie miasta łużyckie jakZgorzelec przyłączony doprowincji śląskiej iChociebuż włączony doprowincji brandenburskiej.
Do Polski przybywali Niemcy najpierw od X do XIV wieku, jako drużyna rycerska wstępująca na służbę Bolesławów i Kazimierzów; zŁużyc,Miśni i rychło polszczyli. Od nich wywodzi się wiele rodzin szlacheckich:Herburty,Kietlicze, Bibersteiny, Korcboki i.in. Drugi, nierównie znaczniejszy napływ Niemców, chłopów i mieszczan, dokonał się w XIII i XIV wieku.
Ze śląsko-łużyckiej rodziny pochodziłBernard Pretwicz, który jeszcze za życia okrzyknięty został polskim bohaterem narodowym w uznaniu zasług wojennych w obronie południowych granic Królestwa Polskiego.
W XVIII wieku, podobnie jakWielka Brytania iHanower (1714–1837) wunii personalnej znalazły się również Elektorat Saksonii z Rzecząpospolitą (1697–1763, z przerwami).August II,elektor saski został wybrany na króla Polski, po wcześniejszej konwersji na katolicyzm. Sam pomysł elekcji Augusta wydawał się trafny. Polska i Saksonia, pozostające w unii personalnej, miały wspólnego przeciwnika – rosnące w siłęPrusy. Jednak podjęte przez Augusta II próby wzmocnienia władzy królewskiej w Polsce spotkały się z oporem szlacheckiego społeczeństwa Rzeczypospolitej i przeciwdziałaniom ościennych mocarstw.
August II Mocny dążył do ściślejszego powiązania Rzeczypospolitej i Saksonii, w której był dziedzicznymelektorem. Rzeczpospolita była wówczas pod ogromnym wpływemRosji, a August II dążył do zmniejszenia jej wpływów. Aby wzmocnić swą pozycję przystąpił do antyszwedzkiego sojuszu (z Rosją iDanią), by w nadciągającejwielkiej wojnie północnej zdobyć dla siebie dziedziczne posiadłości wInflantach. Inicjatywę w wojnie niespodziewanie jednak zdobył młody król szwedzki,Karol XII, który pokonał kolejno wojska rosyjskie, saskie i duńskie i wkroczył do neutralnej formalnie Rzeczypospolitej. W Polsce, wbitwie pod Kliszowem (1702) rozbił armię sasko-polską i po kilku latach zmagań doprowadził do detronizacji Augusta II i powołania na tron zależnego od siebieStanisława Leszczyńskiego. Jednak klęska wojsk szwedzkichpod Połtawą (1709) położyła kres przewadze szwedzkiej w Rzeczypospolitej i utorowała Augustowi II drogę powrotną do Warszawy. Elektor saski wrócił do zrujnowanego kraju, jednak jego pozycja międzynarodowa była zdecydowanie słabsza, a wpływy rosyjskie w Rzeczypospolitej jeszcze bardziej się umocniły. Podjęta wówczas przez króla próba zaprowadzenia za pomocą wojsk saskich reforma ustroju Rzeczypospolitej nie powiodła się, gdyż szlachta zareagowała zawiązaniem popieranej przez Rosjękonfederacji tarnogrodzkiej, czego skutkiem była wojna domowa (1715–1717). W efekcie zajść związanych zsejmem niemym Rosja zyskała wpływ na politykę i gwarancję niezmienności ustroju Rzeczypospolitej.
Za panowania Augusta II w ogrodach królewskich wGroßsedlitz zorganizowano po raz pierwszy święto nadaniaOrderu Orła Białego[3], a w Dreźnie założono pierwszą polską szkołę oficerską[4]. Wówczas też Drezno jako królewsko-polskie rezydencjonalne miasto urosło do rangi znaczącego ośrodka kulturalnego, którym pozostaje do dziś. Za panowania Augusta II i Augusta III powstało wiele reprezentacyjnych obiektów i muzeów Drezna, w tymZwinger,Kościół Dworski, Pałac Japoński. Polskie monety bito m.in. w Dreźnie, Lipsku iGrünthal[5].
Gdy po śmierci Augusta II (1733) większość szlachty obrała królem ponownie Leszczyńskiego, ościenne państwa (Austria i Rosja) wsparły syna Augusta II, który po obraniu go przez mniejszość szlachty wstąpił na tron jakoAugust III. Jego panowanie przedłużyło unię polsko-saską o 30 lat. Chociaż król ten nie podejmował wielkich projektów politycznych i życie polityczne jego państw jawi się w historiografii jako jałowe, tospokojne czasy jego panowania umożliwiły odbudowę[potrzebny przypis] zrujnowanej wojnami jego poprzednika Rzeczypospolitej i wyrobiły wśród polskiej szlachty przywiązanie do dynastii Wettinów, które ujawniło się w projekcieKonstytucja 3 maja, która przywracając zasadę dziedziczności przekazała prawa do tronu polskiego dynastii saskiej. Konstytucja stanowiła, że po wygaśnięciu linii Fryderyka Augusta prawo obioru króla wraca do Narodu. Linia ta wygasła z bezpotomną śmiercią jego córkiMarii Augusty Wettyn, którą konstytucja uznała za „polskąinfantkę”.
Po wstrzymaniu działań przeciwko armii rosyjskiej w 1792 większość działaczy politycznych opuściła kraj, wyjeżdżając głównie do Saksonii, tam bowiem wLipsku i Dreźnie powstawał ośrodek emigracyjny przeciwnikówkonfederacji targowickiej. Do Lipska wyjechał równieżTadeusz Kościuszko.
Po stłumieniu przez Rosjanpowstania listopadowego,Lipsk stał się miejscem schronieniapolskich emigrantów. Wjazd Polaków do miasta odbył się w asyście honorowej wojska saskiego i gwardii mieszczańskiej. W Lipsku od listopada 1831 działał również „Związek Wsparcia dla Potrzebujących Polaków”, przy materialnym wsparciu infantkiMarii.
W 1831 r. gościł w Dreźnie do 25 lipca,Juliusz Słowacki, który poeta znał dobrze, „a który wspominał tym milej, że w nim w 1831 r. spotykał się ze swą przyszłądręczycielką”[6]. W Dreźnie powstaje też 2 pieśń poematu „Żmija”[7].
W Dreźnie przez ponad 20 lat mieszkał i tworzyłJózef Ignacy Kraszewski, wydalony przez margrabiegoWielopolskiego z Królestwa (od 3 lutego 1863 – do maja 1884). W Dreźnie powstały jego największe powieści „Rzym za Nerona” (1866), poprzedniczka „Quo vadis”, „Stara baśń” (1873), i „Trylogia saska” (1874–1877) będąca krytyką rządów królów polskich i elektorów saskich w ich dziedzicznej Saksonii. W 1960 roku Rada Narodowa Drezna utworzyła w dworku, w którym mieszkał pisarzMuzeum Kraszewskiego (niem.Kraszewski-Museum, Stadtmuseum Dresden, dawniejKraszewski-Haus) przy Nordstrasse 28[9], gromadząc wiele pamiątek[10]. W 2003 muzeum to zostało gruntownie odnowione. Muzeum Kraszewskiego w Dreźnie jest jedyną polską placówką muzealną na terenie Niemiec[11].
Unia polsko-saska w praktyce to przede wszystkim rolaLipska w handlu z Rzecząpospolitą polsko-litewską, a z drugiej strony znaczenie saskich fachowców dla odbudowy i rozwoju polskiej gospodarki i polskiej kultury.Saskim ekonomistom z okresu panowania Augusta III zawdzięcza Rzeczpospolita pierwsze uprawyziemniaka[12], a od wczesnego średniowiecza również prowadzenie upraw winnej latorośli przez mieszczan i duchowieństwo. W całej południowej Polsce poKalwarię Pacławską w miastach i wsiach zachowała się saska tradycja budowydomów przysłupowych, jako podstawowej formy w urbanistyce.
To właśnie w XVIII w. nastąpiły duże zmiany w polskiej obyczajowości, wynikające ze wzmożonych kontaktów z Saksonią. Właśnie dzisiejszy kanon zachowania się przy stole, ukształtował się w tamtych czasach. Na przykład „Kawa od ludzi majętnych przeszła do całego pospólstwa, podniosły się po miastach kafenhauzy, szewcy, krawcy, przekupnie, ... i najostatniejszy motłoch udał się do kawy”. Polacy poznali herbatę u schyłku XVII w. Wtedy to dotarła ona do Polski przezGdańsk i Drezno.Czekolada pojawiła się na początku XVIII w. Trzy dekady rządów Augusta III zrewolucjonizowały modę męską[13].
Brama KoronnaZwingeru w Dreźnie jest zwieńczona polską koroną królewską i czterema polskimi orłami
Po zjednoczeniu Niemiec w gospodarce Saksonii odnotowano szereg znaczących zmian strukturalnych. Nierentowne przedsiębiorstwa przemysłowe zostały poddane procesowi likwidacji. Wiele kopalni węgla brunatnego i elektrowni zostało zamkniętych lub zreorganizowanych na nowo. Byłe wyrobiska górnicze są obecnie rekultywowane.
Wśród krajów związkowych wschodnich, Saksonia jest krajem najbardziej zamożnym. W roku 2006 odnotowano 4% wzrost gospodarczy, co wskazuje na jeden z najszybszych wzrostów gospodarczych w tym regionie Niemiec. W porównaniu zPKB w UE pod względem mocy SSN Saksonia osiągnęła w 2018 r. wskaźnik 93 (UE-27: 100). W tym samym roku wartość PKB Saksonii wyniosła 124,6 mld euro[15]. Stopa bezrobocia w październiku 2024 r. wynosiła w Saksonii 6,5%[16]. W kwietniu 2010 r. stopa bezrobocia wynosiła jeszcze 12,6%[17].
Kluczowym czynnikiem dla rozwoju kraju jest m.in. obecność w Dreźnie rozwiniętego przemysłu mikroprocesorów (tzw. „Silicon Saxony”). Niemniej jednak bezrobocie pozostało przez lata na dość wysokim poziomie a przeciętne wynagrodzenia są nadal niższe od średniej krajowej. Z tego powodu Saksonia, jak i inne regiony byłejNRD są ciągłym tematem starań gospodarczych rządu i opracowywanych polityk, silnie wspieranych przez „Unię Europejską”, a jednocześnie beneficjentem dotacji inwestycyjnych, przy użyciu 30% środków własnych, planowanych do roku 2013. Kraj zwraca również uwagę z bogactwa czerpanego z turystyki, zwłaszcza w regionie Łużyc[18].
Najważniejszymi partnerami Saksonii, obok starych krajów członkowskich UE i Stanów Zjednoczonych, stały się nowe kraje członkowskie UE. Ich znaczenie dla saksońskiego handlu zagranicznego stale wzrasta.Czechy,Polska,Słowacja iWęgry są dla Saksonii najważniejszymi partnerami w imporcie w ujęciu globalnym. Import do tego regionu w latach 2003–2004 był wyższy niż wartość towarów dostarczanych do Saksonii ze starych państw członkowskich UE, co wskazuje na reorientację saksońskiego importu.
Euroregion Nysa był pierwszym powołanym do życia przy granicach Polski, Niemiec i Czech. Pomógł on zwłaszcza w rozwoju regionów przygranicznych, szczególnie w kwestiach dotyczących środowiska, jak i rozwoju turystyki, m.in. emisję dwutlenku siarki zredukowano o 92%, zaś tlenku azotu o 80%[19].
Rolnictwo Saksonii od roku 1945 przeszło dwie poważne zmiany strukturalne. W czasachNRD prawie wszystkie gospodarstwa rolne zostały znacjonalizowane i zamienione na 800 państwowych gospodarstw rolnych oraz 800 dużych rolniczych spółdzielni produkcyjnych. Po zjednoczeniu Niemiec, i likwidacji NRD, pozostało 650 rolniczych spółdzielni oraz utworzono 8000 indywidualnych gospodarstw rolnych. W tym czasie rolnictwo saksońskie zostało w znaczący sposób zmodernizowane. Głównymi produktami pochodzącymi z gospodarstw saksońskich są zboża, sery i owoce, główniejabłka. Saksonia jest ponadto najmniejszymregionem winiarskim Niemiec[20][21]. W produkcji zwierzęcej nastąpiło przesunięcie z trzody chlewnej na utrzymanie innych zwierząt hodowlanych, jednakże produkcja w tym sektorze gospodarki nie powróciła już do poziomu z roku 1990.
W Saksonii rozwinęła się turystyka przede wszystkim w pasmie górskimRudaw na granicy Niemiec i Czech. Zachował się XVI-wieczny trakt w Rudawach, prowadzący z Saksonii do Czech poprzez ośrodki górnictwa cyny.
Główne atrakcje turystyczneDrezna i okolic: m.in.Zwinger, Opera Sempera, galeria „Alte Meister”, Frauenkirche oraz twierdza iSzwajcaria Saksońska. Barokowe Drezno jako siedziba elektorów saskich i królów Polski z racji trwającej od 1697 do 1763 unii personalnej, ze słynną na cały świat galerią obrazów to również miasto muzeów – znajduje się tu Muzeum Porcelany, Muzeum Higieny, Muzeum Komunikacji i inne. Szwajcaria Saksońska i jej miejscowości wypoczynkoweKönigstein iBad Schandau należą do najliczniej odwiedzanych regionów turystycznych Niemiec.
Miasto Lipsk spełnia w Saksonii rolę wybitnego centrum kulturalnego. JużGoethe pisał w czasie swych studiów w Lipsku: „Mein Leipzig ist ein klein Paris und bildet seine Leute”. Tę pozycję ułatwia mu 800-letnia tradycja miasta handlowego oraz organizacja po dziś dzień Międzynarodowych Targów[22].
Ekspozycja w Muzeum Porcelany w Miśni
Saksonia zalicza się do grona obszarów, w których najlepiej zachowały się historyczne zespoły urbanistyczne, m.in. wMiśni,Budziszynie,Görlitz,Freibergu czyPirnie. Miśnię rozsławiła znana na całym świecieporcelana miśnieńska, która jest tu produkowana od 1710, kiedy na mocy dekretu króla Augusta II założono Królewsko-Polską i Elektorsko-Saską Manufakturę Porcelany (Königlich-Polnische und Kurfürstlich-Sächsische Porzellan-Manufaktur)[23]. Wizyta w Manufakturze Porcelany„Staatliche Porzellan-Manufaktur Meissen GmbH” to w przypadku podróży do Miśni miejsce warte odwiedzenia.
We wschodniej części Saksonii, na pograniczu z Polską i Czechami występuje oryginalna dla tego regionu architekturadomów przysłupowych. Krainagórzystych Łużyc położona w trójkącie granicznym nieopodalŻytawy – przyciąga turystów dogór średnich i jest drugim co do znaczenia obszarem turystycznym. Dla odwiedzających interesujące mogą być również łużyckie obyczaje ludowe, oraz produkty regionalne czy łużyckie dekoracjewielkanocne. W licznych muzeach i izbach regionalnych są pielęgnowane i prezentowane zwyczaje i świadectwa historii Serbów łużyckich.
Studia w Dreźnie to przede wszystkimUniwersytet Techniczny w Dreźnie (Technische Universität Dresden), a także szkoły wyższe oraz wyższe szkoły zawodowe. Wśród nich Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna (Hochschule für Technik und Wirtschaft Dresden/FH), Akademia Muzyczna im. C.M. Webera (Hochschule für Musik „Carl Maria von Weber” Dresden), Akademia Sztuk Pięknych (Hochschule für Bildende Künste Dresden), Drezdeńska Wyższa Szkoła Tańca im. G. Palucca (Palucca Schule Dresden, Hochschule für Tanz), Ewangelicka Wyższa Szkoła dla Pracowników Socjalnych (Evangelische Hochschule für Soziale Arbeit/FH) oraz Saksońska Akademia Zawodowa Państwowej Akademii w Dreźnie (Berufsakademie Sachsen – Staatliche Studienakademie Dresden)[24].
Saksonia liczy obecnie nieco ponad 4 mln mieszkańców a gęstość zaludnienia jest zbliżona do średniej niemieckiej krajowej i wynosi 219 osób na km². Niemniej, mieszkańców ubywa już od kilkudzięsięciu lat – w 1964 roku na terenie Saksonii mieszkało prawie 5,5 mln osób, w 1990 r. liczba mieszkańców wynosiła około 4,8 mln a w 2005 r. Saksonia miała populację na poziomie 4,27 mln osób[25].
Jedynymi obszarami w Saksonii, które od dłuższego czasu notują przyrost ludności, są jej dwa największe miasta wraz z otaczającymi je gminami. Obszary wiejskie, większość małych i średnich miast, a także niektóre większe ośrodki miejskie odnotowały spadek liczby mieszkańców w wyniku emigracji oraz niskiego wskaźnika urodzeń.
Dwujęzyczna (niemiecka i górnołużycka) tablica na granicy miastaBudziszynŁużyckaWielkanoc w miejscowościRadibor
Istnieją dwa najczęściej używane dialekty saskie: górny, będący „wyszydzaną” przez innych gwarą, oraz dolnoniemiecki, wśród nich saski plattdeutsche będący odrębnym językiem. Używanie tych dialektów ograniczało się dawniej do ludzi niewykształconych. Natomiast na obszarze dialektówwysokoniemieckich, z których wyrósł niemiecki język literacki, używanie ich nie przynosi nikomu ujmy.Inne niemieckie dialekty Saksonii koncentrują się w okolicach Rudaw i mają naleciałości dialektów wschodniobawarskich.Język górnołużycki jest nadal używany w części Górnych Łużyc, które zajmuje serbołużycka mniejszość. Niemcy w Górnych Łużycach mówią różnymi dialektami, w tym niemieckim dialektem łużyckim.
Kraj związkowy podzielony jest na 484 gminy, w tym 177 miast (wliczając również te na prawach powiatu). Część gmin i miast organizuje się wewspólnoty administracyjne i związki gmin, 96 wspólnot administracyjnych zrzesza 223 gmin, 8 związków zrzesza zaś 27 gmin.
Kuchnia regionu Rudaw jest bardziej spokrewniona z kuchnią Frankonii niż pozostałych części Saksonii. Kuchnia Górnych Łużyc różni się od tej ze Środkowej Saksonii, i jest bardziej związana z kuchnią byłego niemieckiegoDolnego Śląska i Północnych Czech.Typowymi daniami Górnych Łużyc są:Stopperle: małe kluski zasmażane z boczkiem lub kiełbasą i kapustą.Schälklöße: zupa składająca się z makaronu i różnych warzyw orazTeichelmauke: purée z gotowanym wołowym bulionem. Prawdopodobnie najlepszy niemiecki piernikPfefferkuchen pochodzi zPulsnitz podBudziszynem (tzw.pierniki z Pulsnitz). Istnieją dwa ważne ośrodki wypieku słodkiego pieczywaKerststol w Saksonii, Drezno iRudawy. Do specjalności regionu Lipska należyLeipziger Allerlei: warzywne danie składające się z grochu z marchewkami, białych szparagów i smardzów. Potrawa może również, ale niekoniecznie, zawierać brokuły, kalafior, fasolkę szparagową lub kukurydzę, jak również małe krewetki.
↑„Gdyby nie ta niespokojność, która mnie dręczy o was, kochani moi, byłoby mnie bardzo dobrze w Dreznie; poznałem wiele polskich domów i żyję w dobrym towarzystwie.”, [w:] Słowacki. Listy Juliusza Słowackiego. wyd. Méyet, 1899.
↑„Jabłka zaś ziemne, czyli ziemniaki, a po teraźniejszemu kartofle, bądź świeże, bądź stare, w jednej utrzymując się porze, równą też apetytowi sprawują satysfakcją. To z okoliczności związku namieniwszy, przystępuję teraz do czasu, którego się kartofle w Polszcze i gdzie najpierwej zjawiły. Zjawiły się najprzód za Augusta III w ekonomiach królewskich, które samymi Niemcami, Sasami-ekonomistami osadzone były, a ci dla swojej wygody ten owoc z Saksonii z sobą przynieśli i w Polszcze rozmnożyli.”, [w:]O kartoflach.Jędrzej Kitowicz. Opis obyczajów za panowania Augusta III.
↑Sławomir Suchodolski, Dariusz Ostapowicz. Obalanie mitów i stereotypów. Od Jana III Sobieskiego do Tadeusza Kościuszki. 2008.
.svg)
.jpg)
_2005.jpg)
_2006-03-24.jpg)
.jpg)
_01.jpg)
