Rotyzacja (ang. rhoticity) – zjawisko wjęzyku angielskim, polegające na utrzymywaniu głoskir przed innymi spółgłoskami. W dialektach z rotyzacją wymawia się dźwięk /ɹ/ (angielskie R) w niemal wszystkich pozycjach słowa, np. w wyrazach takich jakhard ibutter. W dialektach bez rotyzacji wymawia się go, tylko jeżeli znajduje się przed samogłoską, np.carry, throne.
Brak rotyzacji występuje wAnglii,Walii,Australii,Nowej Zelandii, w niektórych regionachUSA, a także w wielu innych miejscach.
Najwcześniejsze ślady zatracania/r/ w języku angielskim można znaleźć zaraz przed/s/ w pisowni sprzed połowy XV wieku.Oxford English Dictionary podajebace, dla wcześniejszegobarse (dzisiejsza pisownia tobass) orazpassel, dla dawnegoparcel.Utrata dźwięku/r/ w wymowie najwyraźniej szybko się rozprzestrzeniła w południowej Anglii w XVIII wieku.John Walker użył pisowniar, aby fonetycznie wskazać długie ‘a’ w wyrazieaunt w jego słowniku z roku 1775. Wskazał on również, iż wyrazcard jest wymawianycaad
Osoby nierotyzujące wymawiają/r/ w wyrazach takich jakred oraz większość z nich wymawia ten dźwięk również w wyrazach takich jaktorrid orazmerry, ale nie w wyrazach, takich jakcar,water,more, gdy wypowiadane są bez żadnego następnego wyrazu. Jednakże w większości dialektów non-rhotic jeśli wyraz kończy się nar, a następny wyraz rozpoczyna się na samogłoskę, dźwiękR jest wymawiany. Wielu użytkowników nierotyzujących również dodaje dźwiękr między samogłoskami. Tak więc wtedy wyrazdrawing staje się w wymowiedrawring. Starano się to zwalczać, lecz nawet osoby, które używają tak zwanej wymowyReceived Pronunciation równieżwtrącają w tych miejscach dźwiękr. W takich wypadkachThe idea of it staje się wymawianaThe idea-r-of-it, aAustralia and New Zealand staje się wymawianaAustralia-r-and New Zealand.
Osoby nierotyzujące dawne/r/ wymawiają obecnie jako długą samogłoskę. Tak więc w wymowieReceived Pronunciation (RP) i w wielu innych dialektach nierotycznychcard, fern, born są wymawiane [kɑːd], [fɜːn], [bɔːn] lub podobnie; wymowa może być różna w zależności od akcentu.Długość tychsamogłosek może również zostać zachowana w zdaniach, tak więccar owner jest wymawiane [kɑːɹəʊnə]. Jednakże ostatniaszwa czasami jest krótka, więcwater w izolacji jest wymawiane [wɔːtə]. W RP i w podobnych wymowach samogłoski/iː/ oraz/uː/ (lub/ʊ/), kiedy są zaraz przedR, stają się dwugłoskami, a zatemnear jest wymawiane jako [nɪə], apoor jako [pʊə].
Zjawisko rotyzacji występuje w angielszczyźnie szkockiej, angielszczyźnie kanadyjskiej, a także w większości wariantów wymowy wUSA.Akcenty nierotyczne obejmują większość akcentów wAnglii,Nowej Zelandii,Australii,Południowej Afryce.
| Części mowy | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rzeczownik | |||||||||
| Czasownik |
| ||||||||
| Składnia | |||||||||
| Fonologia i fonetyka |
