Reprezentacja Andory w piłce nożnej (kat.Selecció de futbol d’Andorra) – drużyna narodowaKsięstwa Andory. Jest zarządzana przezFederació Andorrana de Futbol, najważniejszą instytucjępiłkarską w Andorze. Zespół nie odniósł jak do tej pory żadnych większych sukcesów z powodu małej, piątej od końca wśród państw członkowskichUEFA liczby mieszkańców kraju (tylkoLiechtenstein,San Marino,Gibraltar iWyspy Owcze są zamieszkiwane przez mniej osób[3]). Najwyżej wrankingu FIFA Andora była 12 września 2005[4] oraz 16 grudnia tego samego roku. Zajmowała wówczas 125. lokatę z 356 punktami (w grudniu)[5] i 368 punktami (we wrześniu)[6].
Pierwszy oficjalny mecz międzynarodowy zakończył się porażką 1:6 w towarzyskim spotkaniu zEstonią w 1996 roku. Od kwalifikacji doEURO 2000 Andora bierze udział w eliminacjach do wszystkich mistrzostwkontynentu iświata, jednakże bez większych sukcesów. Do tej pory Andorczycy wygrali tylko trzynaście meczów, spośród których dziewięć rozgrywano w Księstwie. Andorska kadra ma na koncie siedem zwycięstw w meczu o stawkę (1:0 przeciwkoMacedonii wkwalifikacjach do Mundialu 2006, 1:0 zWęgrami w eliminacjach do MŚ 2018, 1:0 zMołdawią w eliminacjach do Euro 2020, 2:0 i 3:0 zSan Marino w eliminacjach do MŚ 2022), a także 2:1 i 2:0 zLiechtensteinem w Lidze Narodów 2022. Pozostałe sześć zwycięstw miało miejsce w meczach towarzyskich – u siebie rywalami byłyBiałoruś w kwietniu 2000 iAlbania dwa lata później (oba mecze zakończyły się wynikiem 2:0 dla gospodarzy)[7][8], a takżeSaint Kitts i Nevis orazGrenada w marcu 2022 (oba mecze Andorczycy wygrali 1:0)[9][10]. Na wyjeździe piłkarze z Pirenejów pokonaliSan Marino w lutym 2017 (Andora wygrała ten mecz 2:0)[11] orazLiechtenstein w marcu 2018 (Andorczycy wygrali 1:0)[12].
Mimo że Federació Andorrana de Futbol została założona w 1994 roku[13][14][15][16][17][18][19], a rozgrywki ligowe w Andorze rozpoczęły się w roku 1995[20], reprezentacja nie mogła występować w ważnych imprezach międzynarodowych przed przystąpieniem doFIFA[13][17] iUEFA[17][21] w 1996 roku. Andora swój pierwszy mecz rozegrała 13 listopada 1996 wAndorra la Vella przeciwko Estonii i przegrała wówczas 1:6, a strzelcem jedynej bramki dla pokonanej drużyny byłAgusti Pol[8] (gol padł w 61. minucie)[22][23].
Pierwszy mecz w ramach imprezy nadzorowanej przez FIFA zakończył się porażką 1:3 zArmenią 5 września 1998 w ramach kwalifikacji doEURO 2000. Andora przegrała wszystkie dziesięć pojedynków w tych rozgrywkach[24]. W każdym spotkaniu różnica bramek na korzyść rywali Andorczyków wynosiła co najmniej trzy gole[24]. Reprezentacja Księstwa zdobyła w sumie zaledwie trzy bramki, w tym dwie zrzutów karnych[24] i dwie w meczach wyjazdowych[24], tracąc jednocześnie 28 goli[24], natomiast ich najwyższą przegraną w tych kwalifikacjach była wyjazdowa porażka 1:6 zRosją[24].
W pierwszych kwalifikacjach do mistrzostw świata Andora została wylosowana do grupy razem zCyprem, Estonią,Irlandią,Holandią iPortugalią[25][26]. Pierwszy mecz zakończył się porażką 0:1 z Estonią. W następnym pojedynku, Andorczycy ulegli Cyprowi 2:3, jednakże zdobyli pierwszego gola w ramach kwalifikacji do mistrzostw świata[26]. Potem ponownie zostali pokonani przez Estonię, tym razem 1:2[26]. Andora, podobnie jak w eliminacjach do mistrzostw Europy dwa lata wcześniej, przegrała wszystkie mecze. Ich jedyny gol wyjazdowy padł w przegranym 1:3 spotkaniu przeciwko Irlandii[26]. Najwyższą porażką drużyny w kwalifikacjach było 1:7 z Portugalią[27][28] na neutralnym terenie whiszpańskiejLleidzie[26][29][30]. Andora zakończyła kampanię bez punktów i z 36 golami straconymi w dziesięciu meczach[26].
W eliminacjach doEURO 2004 Andorczycy ponownie przegrali wszystkie mecze, zdobywając tylko jednego gola (w przegranym 1:2 wyjazdowym meczu przeciwkoBułgarii[31]). W tych rozgrywkach porażki Andory były niższe niż zwykle – 0:3 z Bułgarią, Chorwacją i Belgią, dwukrotnie 0:2 z Estonią, 0:2 z Chorwacją i 0:1 z Belgią[31].
Ustawienie Andory w spotkaniu z Macedonią, w którym Andorczycy odnieśli pierwsze w historii zwycięstwo w meczu o stawkę[32]
Kwalifikacje doMistrzostw Świata 2006 zakończyły się dla Andorczyków sukcesem. Wygrali oni swój pierwszy mecz o stawkę (1:0 w meczu u siebie przeciwko Macedonii)[8][23][33][34]. Andorski zawodnik,Marc Bernaus, grający wówczas whiszpańskim drugoligowcuElche CF, otrzymał długie podanie na klatkę piersiową i strzelił gola z woleja w 60. minucie meczu[35][36][37]. Zaledwie 200 osób oglądało ten mecz na żywo w stolicy Andory[36][38]. Po meczu, trener MacedoniiDragan Kanatłarowski zrezygnował ze stanowiska[34] i nazwał rezultat „pełnym obciachu wynikiem i upokorzeniem”[39][40]. Jego dymisja nie została jednak przyjęta[41][42][43]. Andora wywalczyła jeszcze dwa bezbramkowe remisy – w Macedonii (po tym meczu Kanatłarowski po raz drugi podał się do dymisji[44][45], która tym razem została przyjęta[46]) i w domowym meczu przeciwkoFinlandii[47][48][49], która przystąpiła do spotkania bez kontuzjowanegoLitmanena[50]. Turniej ten był pierwszym, w którym Andora zdobyła punkty. Ponadto drużyna z Pirenejów była zespołem, który został ukarany największą liczbą kartek w tych eliminacjach[51].
W kwalifikacjach doEURO 2008, Andora po raz kolejny przegrała wszystkie mecze[52]. Najbliżej wywalczenia punktów była przeciwko Rosji 21 listopada 2007, kiedy przegrała 0:1, co pozwoliłoSbornej awansować na mistrzostwa w wyniku porażkiAnglii[52][53]. Najwyższą porażką Andory było 0:7 przeciwko Chorwacji w Andorra la Vella, co jest ich najgorszym wynikiem we wszystkich zawodach UEFA[54] i wraz z wyjazdową porażką 1:8 w starciu z Czechami w eliminacjach do MŚ 2006[55] najgorszym wynikiem w ogóle[8]. Andora w 12 meczach eliminacji do EURO 2008 strzeliła tylko dwa gole a straciła 42[52].
Weliminacjach do Mundialu 2010 Andorczycy także przegrali wszystkie spotkania[56]. Podczas kwalifikacji strzelili trzy gole (w przegranych meczach zBiałorusią iKazachstanem) i stracili 39, z czego 11 z Ukrainą[56]. Najwyższymi porażkami andorskiej kadry były przegrane 0:6 mecze z Anglią[56][57][58] oraz Ukrainą[56][59][60][61], w meczach zakończonych najwyższymi rezultatami w grupie[56].
Eliminacje do EURO 2012 zakończyły się podobnie; Andora przegrała wszystkie 10 meczów, strzelając zaledwie jednego gola i tracąc 25[62] (czwarty od końca wynik)[63], w tym najwięcej (8) z Rosją[64]. Najlepszymi wynikami kadry były dwie jednobramkowe porażki zeSłowacją i rezultat 1:3 przeciwko Irlandii[64]. Andora była jedną z najczęściej faulowanych drużyn w kwalifikacjach do polsko-ukraińskiej imprezy (142 faule; 5. miejsce)[63]. Najwyższą porażką zespołu z Pirenejów w tych eliminacjach było 0:6 w meczu z Rosją[65] rozegranym naŁużnikach wMoskwie[66][67].
Eliminacje doMŚ 2014 okazały się kolejnymi, w których Andora nie zdobyła ani jednego punktu[68]. Andorczycy w 10 meczach stracili 30 goli, w tym najwięcej (8) zRumunią[68]. Najwyższą porażką drużyny z Pirenejów w tych kwalifikacjach było 0:5 zWęgrami 7 września 2012 wAndorra la Vella iTurcją 6 września 2013 wKayseri[68]. Reprezentacja Andory była jedyną kadrą, która nie strzeliła ani jednego gola w eliminacjach ze wszystkich biorących udział w kwalifikacjach drużyn[69].
W eliminacjach do mistrzostw Europy w 2016 roku Andora ponownie przegrała wszystkie mecze[70]. Najwyższą porażką drużyny było 0:6 z Belgią wBrukseli 10 października 2014[70]. Andorska kadra strzeliła 4 gole (w meczach u siebie z Walią, Izraelem, Cyprem i Belgią) oraz straciła 36, w tym najwięcej (10) z Belgią[70]. Zawodnicy reprezentacji z Pirenejów otrzymali łącznie 37 żółtych kartek podczas eliminacji – najwięcej spośród wszystkich drużyn biorących w nich udział. Andorczycy byli też najczęściej faulującym zespołem w eliminacjach do francuskich mistrzostw – popełnili 158 fauli[71]. Andorscy piłkarze pięciokrotnie znajdowali się na spalonym – jest to najniższy wynik spośród wszystkich uczestników eliminacji[72]. Wykonali oni również najmniej podań (902, z czego 542 celne, co daje najniższą ze wszystkich drużyn skuteczność – 60%), a także najrzadziej znajdowali się przy piłce – ich średnie posiadanie piłki wyniosło 26%[73]. Reprezentacja księstwa oddała również najmniej strzałów na bramkę – 32[74].
Eliminacje do Mistrzostw Świata 2018 były pierwszymi od 12 lat, w których Andorczycy zdobyli punkty. 9 czerwca 2017 piłkarze z Księstwa pokonali na własnym stadionie 1:0 Węgrów po goluMarca Rebésa w 26. minucie spotkania[75][76], przerywając serię 66 meczów o stawkę bez zwycięstwa[77]. Ponadto 25 marca 2017, również u siebie, zremisowali bezbramkowo z Wyspami Owczymi[78][79]. Pozostałe spotkania Andorczyków zakończyły się ich porażkami: 0:6 i 0:2 z Portugalią, 1:2 i 0:3 ze Szwajcarią, 0:1 i 0:4 z Łotwą, 0:1 z Wyspami Owczymi oraz 0:4 z Węgrami[80]. Łącznie piłkarze z Księstwa strzelili 2 gole[80] (tyle co San Marino i o 1 więcej od Liechtensteinu)[81] i stracili 23[80]. Byli także najczęściej faulowanym zespołem w eliminacjach (163 razy) oraz trzecim pod względem największej liczby dokonanych fauli (179, o 1 mniej od Łotwy i Mołdawii)[82]. Najrzadziej (pięciokrotnie) znajdowali się na spalonym[83].
Eliminacje do Euro 2020 zakończyły się dla Andorczyków sukcesem - po raz pierwszy w historii piłkarze z Księstwa nie zajęli ostatniego miejsca w grupie[84]. Andorczycy zakończyli zmagania na przedostatniej, piątej pozycji z 4 punktami, wyprzedzającMołdawię[85]. Andorczycy wygrali 1:0 z Mołdawią u siebie 11 października 2019[86] oraz zremisowali 2:2 zAlbanią na wyjeździe po dwóch golachCristiana Martíneza. Został on tym samym pierwszym w historii reprezentacji zawodnikiem, który strzelił 2 gole w jednym meczu[87]. Ponadto spotkanie z Albanią było dla Andorczyków pierwszym w historii meczem o stawkę, w którym strzelili oni 2 gole na wyjeździe[87][88]. Najwyższą porażką andorskiej kadry w tych eliminacjach było 0:4 zFrancją u siebie 11 czerwca 2019[85]. Po tym spotkaniu karierę zakończył ostatni reprezentant Andory, który wystąpił w inauguracyjnym spotkaniu z Estonią w 1996 roku,Juli Sánchez[89]. Pozostałe wyniki piłkarzy z Pirenejów to 0:3 z Francją na wyjeździe i Albanią u siebie, 0:2 w obu meczach z Islandią oraz u siebie z Turcją, 0:1 na wyjeździe z Mołdawią i Turcją[85].
W eliminacjach do Mundialu 2022 Andora po raz pierwszy w historii była losowana z piątego koszyka[90] i trafiła do grupy zAnglią,Polską,Węgrami,Albanią iSan Marino[91]. Andorczycy zakończyli rywalizację w grupie na piątym miejscu z 6 punktami, wyprzedzając San Marino[92]. Piłkarze z Księstwa dwukrotnie pokonali kadrę z Półwyspu Apenińskiego: 2:0 u siebie[93] i 3:0 na wyjeździe (było to pierwsze wyjazdowe zwycięstwo Andorczyków w meczu o punkty)[94], natomiast pozostałe spotkania przegrali. Oprócz spotkań z San Marino, piłkarze z Pirenejów strzelili gola w obu meczach z Węgrami (1:4 i 1:2) oraz w spotkaniu u siebie z Polską (1:4). Ponadto, Andorczycy przegrali dwukrotnie 0:1 z Albanią, 0:3 z Polską, a także 0:4 i 0:5 z Anglią[92]. Ponadto Andorczycy popełnili najwięcej fauli ze wszystkich drużyn biorących udział w eliminacjach w strefie europejskiej (194) oraz otrzymali najwięcej żółtych kartek (31)[95].
W eliminacjach do Euro 2024, Andora trafiła do grupy ze Szwajcarią, Rumunią, Izraelem, Kosowem i Białorusią[96]. Piłkarze z Księstwa zajęli ostatnie miejsce w grupie, zdobywając 2 punkty[97]. Andorczycy zremisowali 1:1 w meczu wyjazdowym z Kosowem oraz 0:0 u siebie z Białorusią, natomiast wszystkie pozostałe mecze przegrali. Poza meczem z Kosowem, piłkarze z Andory strzelali gola również w przegranym 1:2 spotkaniu ze Szwajcarią przed własną publicznością oraz przegranym 1:2 wyjazdowym meczu z Izraelem. Najwyższą porażką Andorczyków w tych eliminacjach było 0:4 na wyjeździe z Rumunią[97].
24 stycznia 2018 w Lozannie odbyło się losowanie grup nowo powstałej Ligi Narodów UEFA. Andorczycy znaleźli się w grupie pierwszej dywizji D razem z Gruzją, Łotwą i Kazachstanem[98]. Zakończyli rywalizację na ostatnim, 4. miejscu w grupie, nie wygrywając żadnego spotkania i czterokrotnie remisując[99]. W kolejnej edycji tych rozgrywek, drużyna z Pirenejów trafiła ponownie do pierwszej grupy dywizji D, tym razem rywalizując z Wyspami Owczymi, Maltą i Łotwą[100]. Andorczycy ponownie zajęli ostatnie miejsce, nie wygrywając żadnego spotkania i dwukrotnie remisując[101].
W 2014 roku otwartoEstadi Nacional d’Andorra, który może pomieścić 3306 widzów[114]. 9 września 2014 odbył się na nim mecz Andora-Walia w ramach eliminacji do mistrzostw Europy 2016[115].
Słabe wyniki Andory dają jej niską reputację w światowym futbolu. Państwo ma na koncie tylko dwie wygrane w meczach o stawkę (1:0 z Macedonią i Węgrami w eliminacjach MŚ). Z piątą od końca liczbą mieszkańców wśród państw członkowskich UEFA[3], utalentowanych piłkarzy jest niewielu. Zawodnicy są przeważnie amatorami[34][116], ponieważ gra wandorskiej lidze oraz treningi są dla nich zajęciem przeznaczonym na czas wolny[117]. Ponadto piłka nożna nie jest finansowana przez państwo[34]. We wrześniu 2011, Andora była sklasyfikowana w rankingu FIFA na ostatnim, 203. miejscu[118]. Od momentu, gdy reprezentacja Andory rozpoczęła występy na arenie międzynarodowej w 1996 roku jej uśrednione miejsce w rankingu FIFA to 174[a][119].
W meczach przeciwko Andorze jej przeciwnicy oczekują łatwych zwycięstw, a niepowodzenie może się źle odbić na zespole. W marcu 2007Steve McClaren i trenowana przez niego Anglia była obrażana przez kibiców podczas wygranego 3:0 meczu przeciwko Andorczykom. McClaren wyszedł z pomeczowej konferencji prasowej zaledwie po dwóch minutach pytań, mówiąc[120][121]:
Gentlemen, if you want to write whatever you want to write, you can write it because that is all I am going to say. Thank you.
Jeśli chcecie napisać cokolwiek, możecie to napisać, ponieważ to jest wszystko, co miałem zamiar tu powiedzieć. Dziękuję.
Podczas wywiadu dlaITV Sport po otrzymaniu medali za wcześniejsze zwycięstwo wmistrzostwach świata w 1966 roku,Jimmy Greaves uznał Andorę za zbyt słabą, by mogła ona osiągnąć poziom, który pozwoliłby kiedykolwiek pokonać jego drużynę. Greaves zapytał „Czy kiedykolwiek widziałeś ten słaby zespół na Wembley?”[122].
Zespół Andory był wielokrotnie krytykowany za boiskowe chamstwo[123][124].
Kilku trenerów, m.in.Rafael Benítez[125],Arsène Wenger[125] czyJosé Mourinho[126] uważa, że należy wykluczyć słabe drużyny, takie jak Andora, z eliminacji do mistrzostw Europy i świata, gdyż wyniki takich spotkań są łatwe do przewidzenia, a zawodnicy ryzykują kontuzjami, natomiast inni, np.Joachim Löw sądzą, że outsiderzy powinni grać między sobą w prekwalifikacjach[127][128][129].
W czasie gry Andorczycy często bronią się całym zespołem przed utratą bramki[34][130][131]. Drużyna ta jest też uważana za prezentującą antyfutbol[108], m.in. przezDicka Advocaata[132].
Portal ranker.com sklasyfikował kadrę Andory na 12. miejscu w rankingu 30 najgorszych reprezentacji piłkarskich świata[19].
Ildefons Lima, rekordzista reprezentacji Andory pod względem liczby meczów i goli
W 2003 rokuFederació Andorrana de Futbol uznałaKoldo Álvareza, reprezentacyjnego bramkarza z lat 1998–2009 zanajlepszego andorskiego zawodnika w historii[23][133][134]. Podczas przegranego 0:6 meczu przeciwko Anglii naWembley w meczu kwalifikacji do MŚ 2010 Koldo otrzymał owację na stojąco od angielskich kibiców, kiedy został zmieniony w doliczonym czasie gry[135]. Oklaskiwali go za wiele interwencji, które zapobiegły wyższej porażce oraz dlatego, że po tym meczu zakończył karierę[135].
Ildefons Lima do 14 sierpnia 2013 był jedynym andorskim piłkarzem, który strzelił więcej niż 3 gole w reprezentacji (w sumie zdobył ich 11). Wówczas drugim zawodnikiem mającym na koncie więcej niż 3 bramki w kadrze zostałÓscar Sonejee (pracujący jako agent ubezpieczeniowy[136]), którego 106 występów w reprezentacji jest trzecim wynikiem w kadrze Andory za Ildefonsem Limą (123 spotkania) iMárcio Vieirą (108). Koldo Álvarez jest ósmy z 78 meczami w latach 1998–2009[137]. 14 listopada 2019 w zremisowanym 2:2 meczu zAlbaniąCristian Martínez strzelił obydwa gole dla swojej drużyny, dzięki czemu został kolejnym reprezentantem Andory, który przekroczył barierę 3 strzelonych goli, jednocześnie wyprzedzając Óscara Sonejee[137].
Koldo, bramkarz reprezentacji w latach 1998–2009; od 2010 selekcjoner
W pierwszym w historii meczu selekcjonerem reprezentacji Andory byłIsidre Codina[138]. Kolejny szkoleniowiec,Manoel Miluir, prowadził ją w pięciu pierwszych meczach kwalifikacyjnych do mistrzostw Europy[139]. W 1999 roku zastąpił goDavid Rodrigo, którego pierwszym meczem w roli selekcjonera andorskiej kadry było przegrane 0:4 spotkanie z Ukrainą 5 czerwca 1999[140]. Hiszpan pozostawał na stanowisku do 2010 roku, kiedy objął je Álvarez[141][142]. We wrześniu 2006 Rodrigo ściągnął na siebie niezadowolenie wielu osób, gdy powiedział kapitanowireprezentacji IzraelaJosiemu Benajunowi, że Izrael był „narodem zabójców” i zagroził, że połamie zawodnikowi nogi[143][144][145][146], z kolei trzy lata później po przegranym 0:5 meczu eliminacyjnym doMundialu 2010 z Ukrainą powiedział, że sędzia spotkania miał duży wpływ na porażkę jego zespołu[147][148].
↑Pablo Aro Geraldes: The miracle against Macedonia. [w:]FIFA Magazine, February 2005 [on-line]. fifa.com, 2005-02. s. 6-8. [dostęp 2013-08-20]. (ang.).
↑Karel Stokkermans, Lars Aarhus, Jim Goloboy, Ian King, Jarek Owsianski, Malik Riaz Hai Naveed, Julián Díaz Rubio, Martín Tabeira, Antonio Zea, Andre Zlotkowski: World Cup 2006 Qualifying. rsssf.com. [dostęp 2013-07-23]. (ang.).
↑abcKarel Stokkermans, Juan Pablo Andrés, Erik Francisco Lugo: Group D. [w:]World Cup 2014 Qualifying – Europe [on-line]. rsssf.com. [dostęp 2013-10-16]. (ang.).
.jpg)
.jpg)
.jpg)
